Wielka Brytania, oficjalnie Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, to państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W jego skład wchodzą Anglia, Walia, Szkocja oraz Irlandia Północna. Jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa przebiega z Irlandią. Państwo to posiada również liczne terytoria zależne, które nie są jego formalną częścią, ale są z nim konstytucjonalnie powiązane. Wielka Brytania jest członkiem założycielem Wspólnoty Narodów i przez długi czas była członkiem Unii Europejskiej (od 1973 do 2020 roku). Jest także stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ z prawem weta.
Jest to kraj rozwinięty, posiadający szóstą co do wielkości gospodarkę świata pod względem PKB nominalnego. Wielka Brytania utrzymuje znaczące wpływy ekonomiczne, kulturalne, militarne, naukowe i polityczne na arenie międzynarodowej. Brytyjskie siły zbrojne stacjonują w 80 krajach świata, a wydatki na wojskowość plasują Wielką Brytanię na ósmym miejscu na świecie.
U wybrzeży Wielkiej Brytanii występują silne pływy morskie, osiągające do 15 metrów w estuarium Severn, co jest drugim najwyższym wynikiem na świecie. Najdłuższe i największe rzeki w Anglii to Severn (354 km), Tamiza (346 km) i Trent (298 km). Największymi miastami są Londyn (7,56 mln mieszkańców), Birmingham (1,02 mln), Manchester, Liverpool, Leeds, Bristol, Sheffield oraz Newcastle upon Tyne. Na północ od głównego lądu znajduje się wyspa Anglesey, a przez Szkocję płynie Tay - największa rzeka Wielkiej Brytanii pod względem przepływu przy ujściu. Szkocja charakteryzuje się licznymi zatokami, fiordami i jeziorami, a jej północne wybrzeża otoczone są przez Hebrydy, Orkadę i Szetlandy. Irlandia Północna to kraj pagórkowaty.
W wyniku zmian klimatu obserwuje się tendencję do cieplejszych zim i lat, a poziom morza na wybrzeżu brytyjskim podnosi się o około 3 mm rocznie. Pojawiają się również oznaki zmian w strukturze opadów. Klimatolodzy przewidują, że fale upałów, podobne do tej z 2003 roku, staną się normą w latach 40. XXI wieku. Modelowe obliczenia z 2019 roku sugerują, że klimat Londynu w 2050 roku będzie przypominał klimat Barcelony. Ekstremalne zjawiska pogodowe stają się coraz częstsze i intensywniejsze.
W starożytności obszar dzisiejszej Wielkiej Brytanii był zasiedlany przez plemiona celtyckie, które prawdopodobnie przybyły z Europy Środkowej lub Wschodniej. Celtowie znali obróbkę żelaza, co dawało im przewagę nad wcześniejszymi mieszkańcami wyspy posługującymi się brązem. Przypuszcza się, że napór Celtów spowodował migracje ludności na tereny Walii, Szkocji i Irlandii. Napływ Celtów do Brytanii trwał przez kolejne 700 lat, a oni sami stanowią ważny element historii wyspy, będąc przodkami wielu mieszkańców Szkocji, Kornwalii, Walii i Irlandii.
W 55 roku p.n.e. Juliusz Cezar dokonał inwazji na Brytanię, motywowanej pomocą, jakiej Celtowie z wyspy udzielali swoim pobratymcom z Galii. Pierwsze dwie próby inwazji w latach 55 i 54 p.n.e. nie doprowadziły do zdobycia terytoriów. Właściwy podbój Brytanii przez Rzymian rozpoczął się w 43 roku n.e. i nie napotkał znaczącego oporu ze względu na przewagę wojskową Rzymian oraz wewnętrzne konflikty między celtyckimi plemionami. Największym aktem oporu było powstanie pod wodzą Boudiki około 60 roku n.e., które zostało jednak stłumione. Rzymianie nie zdołali podbić Kaledonii (dzisiejszej Szkocji), mimo wieloletnich starań, budując na granicy fortyfikacje. Od około 367 roku nasiliły się ataki Celtów z Kaledonii, co sprawiło Rzymianom coraz większe problemy z ich odpieraniem. Sytuacja ta zapowiadała koniec panowania rzymskiego w Brytanii, które ostatecznie zakończyło się w 409 roku.
Widocznymi śladami obecności Rzymian są zbudowane przez nich drogi, użytkowane jeszcze długo po ich odejściu. W tym okresie powstało również wiele miast, z których niektóre początkowo służyły jako obozy wojskowe (castra).
W VI wieku Anglia została podbita przez plemiona anglosaskie, które z czasem utworzyły system siedmiu głównych królestw, znany jako heptarchia. Pod koniec VI wieku rozpoczęła się chrystianizacja tych ziem. W IX wieku największe znaczenie uzyskało królestwo Wessex. W tym samym okresie rozpoczęły się najazdy Normanów, którzy początkowo pustoszyli południowe wybrzeża. Równocześnie z zachodu i północy atakowali wikingowie, podbijając znaczną część kraju i tworząc na tych obszarach tzw. Danelaw.
W XI wieku Normanowie z francuskiej Normandii przeprowadzili udaną inwazję na Anglię, a ich dowódca Wilhelm I Zdobywca został królem w 1066 roku. Po wygaśnięciu dynastii normańskiej w 1135 roku, na tronie Anglii zasiadła dynastia Plantagenetów w 1154 roku. W XI-XIII wieku dokonano podboju Walii, a rozpoczęto podbój Irlandii i Szkocji.
W 1337 roku Edward III wysunął roszczenia do tronu francuskiego, co doprowadziło do wybuchu wojny stuletniej (1337-1453). W 1399 roku na tronie Anglii zasiadła dynastia Lancasterów. W 1455 roku rozpoczęły się walki o tron między Lancasterami a Yorkami, znane jako wojna Dwóch Róż.
W 1534 roku Henryk VIII uniezależnił Kościół Angielski od Stolicy Apostolskiej, tworząc anglikanizm. W 1707 roku Królestwo Anglii i Królestwo Szkocji zawarły Akt unii, tworząc Królestwo Wielkiej Brytanii. W 1714 roku na tronie zasiadła dynastia hanowerska.
Wielka Brytania prowadziła walkę z Francją o dominację morską i kolonialną, zdobywając w 1713 roku Gibraltar, Akadię i Nową Fundlandię, a w 1763 roku Kanadę, Luizjanę i Florydę. W wyniku amerykańskiej wojny o niepodległość (1775-1783) Wielka Brytania musiała uznać niepodległość swoich 13 kolonii. W latach 1793-1815 Wielka Brytania zainicjowała sześć koalicji antyfrancuskich. W 1801 roku nastąpiła unia z Irlandią.
W 1837 roku tron objęła królowa Wiktoria, panująca do 1901 roku. W okresie jej rządów Wielka Brytania stała się największym imperium światowym. Do 1849 roku Indie znalazły się pod zwierzchnictwem brytyjskim. W 1875 roku Brytyjczycy nabyli akcje Kanału Sueskiego, a w kolejnych latach zajęli Cypr (1878), Egipt (1882) i objęli zwierzchnictwo nad Birmą (1886).
W 1901 roku na tronie zasiadła dynastia sasko-kobursko-gotajska (od 1917 roku Windsorowie). W sierpniu 1914 roku Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Niemcom. Po zakończeniu I wojny światowej pozycja mocarstwowa Wielkiej Brytanii uległa zachwianiu, a wiele jej dominów uzyskało suwerenność, w tym Kanada, Australia i Nowa Zelandia.
Po ataku Niemiec na Polskę w 1939 roku Wielka Brytania ponownie wypowiedziała Niemcom wojnę, co ostatecznie zakończyło jej imperialną pozycję na świecie. W 1945 roku Wielka Brytania została członkiem założycielem ONZ i stałym członkiem jej Rady Bezpieczeństwa. W 1949 roku uzyskała członkostwo w NATO, a w latach 1960-1972 była członkiem EFTA. Od 1973 roku była członkiem Wspólnoty Europejskiej, a następnie Unii Europejskiej.
W 1979 roku władzę przejęła Partia Konserwatywna, która utrzymała ją do 1997 roku. W 1991 roku siły wojskowe Wielkiej Brytanii uczestniczyły w operacji wyzwolenia Kuwejtu spod okupacji Iraku.
Według spisu powszechnego z 2011 roku, liczba ludności Wielkiej Brytanii wynosiła 63 182 000 osób. Najwięcej mieszkańców zamieszkiwało Anglię (83,9%), następnie Szkocję (8,4%), Walię (4,8%) i Irlandię Północną (2,9%). 12,9% populacji kraju stanowili mieszkańcy stolicy. W poprzednim spisie z 2001 roku liczba ludności wynosiła 58 789 194.
Umiejętność pisania i czytania posiada 99% ludności. Obowiązek edukacji dotyczy dzieci w wieku od 5 do 16 lat. Jednym z problemów społecznych są znacznie częstsze niż w innych krajach rozwiniętych ryzykowne zachowania nastolatków, takie jak nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu i częste ciąże nieletnich.
Współcześni Brytyjczycy wywodzą się przede wszystkim z ludów, które osiedliły się na wyspie przed XII wiekiem, takich jak Celtowie, Rzymianie, Anglosasi i Normanowie. Od II wojny światowej Wielka Brytania przyjęła znaczną liczbę migrantów z Europy, Afryki i Azji Południowej. Szczególnie duży napływ imigrantów miał miejsce w latach 1960-1973 oraz w latach 80.
W 2001 roku 13,1% populacji stanowili obcokrajowcy, co wskazuje na wysoki wskaźnik imigracji w Europie. W niektórych miastach, takich jak Leicester (41,7%), Londyn (40,1%) i Birmingham (34,4%), procent mniejszości narodowych zbliża się do połowy ludności.
W maju 2004 roku, po rozszerzeniu Unii Europejskiej, odnotowano rekordowy napływ imigrantów z krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Szacuje się, że w latach 2004-2007 do Wielkiej Brytanii przybyło około miliona nowych imigrantów, zwiększając liczbę obcokrajowców z 5,2 do 6,3 miliona. Polacy stanowili wówczas 2/3 nowych imigrantów, stając się trzecią co do wielkości mniejszością narodową w Wielkiej Brytanii po Hindusach i Irlandczykach.
W 2015 roku Brytyjski Urząd Statystyczny odnotował imigrację na poziomie 333 tys., w tym 184 tys. z krajów UE. Obecnie dorasta trzecie pokolenie imigrantów, którzy przybyli po II wojnie światowej. W 2008 roku 35,6% wszystkich urodzonych w Wielkiej Brytanii dzieci było dziećmi mniejszości etnicznych.
Według spisu powszechnego z 2001 roku, 71,6% mieszkańców Wielkiej Brytanii identyfikowało się z chrześcijaństwem. 5,2% wyznawało inne religie: 2,7% islam, 1,0% hinduizm, 0,6% sikhizm, 0,5% judaizm, 0,3% buddyzm i 0,3% inne religie. Dane te nie odzwierciedlają w pełni rzeczywistej sytuacji wyznaniowej, gdyż przynależność do wspólnoty religijnej w Wielkiej Brytanii jest często uwarunkowana tradycją i uwarunkowaniami prawno-administracyjnymi.
Badania społeczne wskazują, że Brytyjczycy są narodem silnie zsekularyzowanym. W 2006 roku jedynie 31% badanych deklarowało czynną przynależność religijną. Wiarę w Boga osobowego deklarowało od 35 do 60% dorosłych Brytyjczyków, a wśród nastolatków wskaźnik ten był najniższy. Według sondażu Eurobarometr, jedynie 38% Brytyjczyków wierzyło w Boga osobowego, a 20% deklarowało ateizm lub niewiarę.
Liczne świątynie i kościoły są odsprzedawane i adaptowane na inne cele ze względów finansowych. Systematyczny spadek liczby chrztów, konfirmacji i małżeństw sakramentalnych również świadczy o postępującej sekularyzacji.
Głównym językiem urzędowym jest angielski, ale używane są również walijski, irlandzki i języki szkockie. Stolicą państwa jest Londyn. Wielka Brytania jest państwem scentralizowanym, gdzie Parlament Westminsterski zajmuje się większością spraw politycznych. System prawny dzieli się na prawo ustawowe (statutowe) i prawo precedensowe (common law). Wielka Brytania nie posiada konstytucji w sensie formalnym.
W XIX wieku i na początku XX wieku w Wielkiej Brytanii istniało wiele zwyczajów towarzyskich, które dziś wydają się archaiczne. Jednym z nich było ściśle określone dress code'owanie na różne okazje. Zaproszenie zawierało informację o rodzaju imprezy, co pozwalało gościom dobrać odpowiedni strój. Baletki trwały najczęściej do białego rana, a goście potrafili wytrzymać wiele godzin tańca, często po wcześniejszych aktywnościach, takich jak polowania czy pikniki.
Długie drzemki poobiednie oddzielały zabawy poranne i popołudniowe od wieczornych i nocnych, co pozwalało na zachowanie energii i zmianę strojów w ciągu dnia. W społeczeństwie wiktoriańskim dużą wagę przywiązywano do dobrego prowadzenia się i ochrony małżeństwa. Rozdzielanie par przy stole miało na celu uniknięcie niezręcznych sytuacji i zapewnienie komfortu pozostałym gościom.
Po oficjalnym obiedzie często następowała zmiana towarzystwa. Panie udawały się na kawę do innego pokoju, a panowie wychodzili zapalić cygaro. Służba mogła rozkładać stoliki do kart, przynosić instrumenty muzyczne lub gazety, a na zewnątrz organizowano wyprawy łódką, mecze tenisowe czy przejażdżki konne. Koniec obiadu oznaczał formalny koniec obowiązkowych konwersacji damsko-męskich.
Domy w czasach belle époque były traktowane jak twierdze, a służba rygorystycznie przestrzegała zasad wpuszczania gości. Przybycie bez zapowiedzi było uważane za nietakt i wymagało podania kamerdynerowi swojego bileciku w celu uzyskania zgody na wejście. Istniały jednak sposoby na nieformalne wejście na przyjęcie, zwłaszcza na duże imprezy.
Z drugiej strony, notoryczne niepojawianie się na zaproszeniach prowadziło do utraty reputacji odludka i zaprzestania otrzymywania kolejnych zaproszeń. Aby powrócić do życia towarzyskiego po dłuższej nieobecności, należało zabiegać o względy starych znajomych i grzecznie prosić o zaproszenia na ich przyjęcia.
Niewysłanie pocztówki z informacją o swoim pobycie, nawet krótkiej i banalnej, było źle odbierane. W XIX wieku śniadania w gronie pozarodzinnym były częstsze niż obecnie. Nieformalne zaproszenia, często ustne, były dowodem szczególnej zażyłości i sympatii, zwłaszcza gdy pochodziły od osób wysoko postawionych. Zwyczaj ten przetrwał w pewnej formie u Francuzów, którzy traktują swoje domy jako przestrzeń prywatną.
Wiktoriańskie przyjęcia często miały charakter intelektualny. Mimo że dyskusje na tematy naukowe i filozoficzne bywały powierzchowne, napędzały one zainteresowanie muzyką, sztuką, Dalekim Wschodem, fotografią, przyrodoznawstwem, a nawet antycznymi wazami. Szczególnie kobiety angażowały się w te dziedziny, śledząc najnowsze opery, zbierając znaczki, zapraszając podróżników i rozwiązując problemy szachowe w gazetach.
Znajomość zagadnień naukowych i kulturalnych była propagowana na różne sposoby. Ludzie otwarcie przyznający się do niewiedzy stawali się towarzyskimi pariasami. Nawet jeśli moda na erudycję była w dużej mierze pozorna, pozostawiała ślad w postaci zainteresowania kulturą i nauką.
Wiek XIX przyniósł rozwój dziecięcych przyjęć, które stanowiły karykaturę przyjęć dorosłych. Dzieci były odpowiednio ubierane, uczono je zasad savoir-vivre'u, takich jak poprawne siadanie, jedzenie, nalewanie herbaty czy wycieranie ust. Nad wszystkim czuwały nianie i starsze siostry, udzielając porad i pochwał. Takie podejście uczyło dzieci samodzielności i etykiety.
Przejście z dziecięcych herbatek na pierwsze bale było dla dzieci dużym wydarzeniem i wiązało się z ogromnymi emocjami. Choć dzieci bywały w towarzystwie dorosłych, często nie lubiły oficjalnych obiadów, gdzie było ich za mało, by rozstawić osobny stół.
tags: #starozytny #zwyczaj #angielski
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.