Odkryj Fascynującą Historię i Tradycję Szopki Bożonarodzeniowej – Magia Świąt w Twoim Domu! - Niebanalne Prezenty

Historia i tradycja szopki bożonarodzeniowej

Trudno sobie wyobrazić święta Bożego Narodzenia bez bożonarodzeniowej szopki. Wraz ze zbliżającą się Wigilią w naszych domach, jak i w kościołach, pojawia się scena nawiązująca do Bożego Narodzenia, co ma nas wprowadzić w nastrój refleksji i zadumy.

Geneza i wczesne dzieje szopki

Powszechnie uważa się, iż zwyczaj przedstawiania sceny Narodzin Chrystusa wprowadził i rozpowszechnił św. Franciszek z Asyżu. Nie jest to jednak do końca prawdą. Wbrew pozorom to cesarzowa Helena, już w 330 r. p.n.e. nakazała wybudować w betlejemskiej grocie żłóbek z marmuru, który miał upamiętnić narodziny Dzieciątka.

Kilka lat później, grotę przebudowano na stajenkę, w której umieszczono rzeźby Świętej Rodziny czy pastuszków. Ponieważ w pobliżu wypasane były prawdziwe zwierzęta - szopka zyskała na popularności i była odwiedzana przez pielgrzymów. Ów pomysł szybko został skopiowany w Rzymie, gdzie postawiono szopkę przy Bazylice Matki Bożej Większej.

schemat rozwoju wczesnych szopek bożonarodzeniowych

Rola św. Franciszka i franciszkańska tradycja

W XIII wieku św. Franciszek, uzyskując pozwolenie od papieża, przygotował inscenizację wydarzeń bożonarodzeniowych. Zwołując mieszkańców okolicznych wiosek, ustawił na terenie pustelni świece, pochodnie, żłóbek, a także żywe zwierzęta. Od tego czasu w różnych zakątkach Europy zaczęły pojawiać się szopki bożonarodzeniowe, które szczególnie rozpowszechniane były przez zakon franciszkanów oraz dominikanów.

Oczywiście w kolejnych stuleciach szopki zmieniały nieco swój wygląd, nie ingerowano jednak w przedstawiane tam postaci. Największy rozkwit szopek przypadł na późniejsze wieki.

Szopka bożonarodzeniowa w Polsce

Tradycja ustawiania szopki betlejemskiej dotarła do Polski około XIII wieku. Początkowo zwyczaj ich budowania mieli tylko zakonnicy, z czasem jednak coraz więcej świeckich osób zaczęło je tworzyć. Zwyczaj budowania bożonarodzeniowych szopek stał się szczególnie popularny w Krakowie, gdzie do dziś można podziwiać piękne, kolorowe szopki krakowskie.

zdjęcie tradycyjnej krakowskiej szopki bożonarodzeniowej

Tradycja budowania szopek bożonarodzeniowych w kościołach polskich jest silnie utrwalona. Coraz częściej przed kościołami budowane są również tzw. żywe szopki, w których znajdziemy aktorów odgrywających postaci biblijne oraz żywe zwierzęta, nadające uroku całej inscenizacji.

Niemniej jednak nie powinniśmy zapominać o szopkach bożonarodzeniowych w domu. Ich obecność będzie przypominać nam o wydarzeniach sprzed ponad 2000 lat.

Elementy i typy szopek

Szopka bożonarodzeniowa - to makieta lub diorama przedstawiająca wyobrażenie miejsca narodzin Jezusa Chrystusa (stajni, jaskini lub groty). Sceny obrazują moment przybycia pasterzy lub Trzech Mędrców. W każdej szopce znajduje się przedstawienie Świętej Rodziny (mały Jezus, Maria oraz Józef).

Najczęściej elementem szopki polskiej są także:

  • postaci Trzech Mędrców
  • pasterze
  • bydło (wół - zob. Iz 1,3)
  • osioł
  • owce
  • Gwiazda Betlejemska
  • anioły

Tradycja szopek kolędniczych wywodzi się od obnośnych teatrzyków kukiełkowych i ludowych jasełek, które z kolei mają swoje źródło w kościelnych misteriach średniowiecznych.

Szopki różnią się konstrukcją, doborem postaci, czasem wystawiania w zależności od regionu świata, z którego pochodzą. Szopka bywa wykonywana jako miniatura - jako taka często jest obiektem kolekcjonerskim, a także jako konstrukcja rzeczywistej wielkości. Tak zwana „żywa szopka” to wykonana w naturalnej skali konstrukcja, w której zamiast figur owiec i bydła znajdują się żywe zwierzęta.

Mechanizm ruchomej szopki 03

Pierwszą taką scenę zaaranżował św. Franciszek. Przykładami są szopka w bazylice św. Franciszka z Asyżu, ruchoma szopka bożonarodzeniowa w Kościele św. Szczególnie znane są również szopki bożonarodzeniowe w kościołach w:

  • Wrocławiu
  • Warszawie

tags: #swiecznik #szopka #bozonarodzeniowa

Popularne posty: