Tajemnica Bożego Narodzenia i Tradycja Kolędowania

Wstęp do Okresu Narodzenia Pańskiego

Okres Narodzenia Pańskiego rozpoczyna się od I Nieszporów Narodzenia Pańskiego i trwa aż do niedzieli po Objawieniu Pańskim, która jest świętem Chrztu Pańskiego. W ramach oktawy uroczystości Narodzenia Pańskiego obchodzone są święta takie jak Święta Rodzina, święto św. Szczepana, święto św. Jana Apostoła i Ewangelisty, święto Świętych Młodzianków, a 1 stycznia obchodzimy uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi.

Rola Kolęd w Liturgii i Kulturze

Naszą modlitwę w tym szczególnym czasie wzbogacają pieśni na okres Bożego Narodzenia, powszechnie znane jako kolędy. Dawniej nazywano je kantyczkami lub rotułami. Kolędy należą zarówno do liryki religijnej, jak i stanowią ważny element literatury ludowej.

Ich melodie są niezwykle zróżnicowane: niektóre czerpią inspirację z śpiewu gregoriańskiego, inne opierają się na świeckich pieśniach obrzędowych, a jeszcze inne to taneczne rytmy, kołysanki czy zupełnie nowe kompozycje.

W Polsce, zgodnie z tradycją, śpiewamy kolędy aż do 2 lutego, święta Ofiarowania Pańskiego. Po Niedzieli Chrztu Pańskiego kolęda rozbrzmiewa również po błogosławieństwie końcowym Mszy Świętej.

Warto pamiętać, że kolędy nie są tylko pięknymi melodiami. Są one formą medytacji nad tajemnicą Bożego wcielenia. Ich śpiew jest wyznaniem naszej wiary w to, że Bóg stał się prawdziwym człowiekiem dla naszego zbawienia. Takie publiczne wyznawanie wiary przynosi nam łaskę pokoju i radości od Zbawiciela.

Przykłady Treści Kolęd

Treść kolęd często porusza głębokie tematy teologiczne i moralne, odnosząc się do ubóstwa narodzin Jezusa i jego znaczenia dla zbawienia człowieka:

• "A czemuż mój Jezus tak ubogo leży? Ani po królewsku, ni w drogiej odzieży? Znać dlatego, by grzesznika, czartowskiego niewolnika, od piekła wybawił, przez ubóstwo zbawił."

• "Czemuż nie w pałacach rodzi się Dziecina? Wszak świat, niebo, ziemia, Jego jest dziedzina. Ale w stajence ubogiej, na sianeczku w ten mróz srogi. W kamiennym żłóbeczku zimno Paniąteczku."

• "A ty Mu jak służysz? Żałość Mu zadajesz, gdy za Jego dobroć czartu się oddajesz. Porzuć twoje złe nałogi!"

Inne kolędy przekazują radosną nowinę o narodzeniu Syna Bożego:

• "A wczora z wieczora, z niebieskiego dwora, przyszła nam nowina, Panna rodzi Syna. Boga prawdziwego, nieogarnionego. Za wyrokiem Boskim, w Betlejem żydowskim."

• "Pastuszkowie mali w polu wtenczas spali, gdy anioł z północy światłość z nieba toczy. Chwałę oznajmując, szopę pokazując, chwałę Boga tego, dziś nam zrodzonego."

• "Tam Panna Dzieciątko, miłe Niemowlątko, uwija w pieluszki. Pośpieszcie pastuszki! Natychmiast pastuszy śpieszą z całej duszy."

Kolejne utwory podkreślają ubóstwo i pokorę narodzin Jezusa, zestawione z Jego boską chwałą:

• "Ach, ubogi żłobie, cóż ja widzę w tobie? Droższy widok niż ma niebo, w maleńkiej osobie. Zbawicielu drogi, takżeś to ubogi! Opuściłeś śliczne niebo, obrałeś barłogi."

• "Czyżeś nie mógł sobie w największej ozdobie obrać pałacu drogiego, nie w tym leżeć żłobie? Gdy na świat przybywasz, grzechy z niego zmywasz. A na zmycie naszych złości, gorzkie łzy wylewasz."

• "Na twarz upadamy, czołem uderzamy, witając Cię w tej stajence między bydlętami. Zmiłuj się nad nami, obmyj z grzechów łzami."

Wiele kolęd wyraża zdumienie nad miłością Boga, który dla zbawienia człowieka stał się małym Dzieckiem:

• "Ach, witajże, pożądana perło droga z nieba, gdy świat cały upragniony anielskiego chleba! W ciele ludzkim Bóg jest skryty na pokarm ludziom obfity; Ciałem karmi, Krwią napoi, by człowieka w chwale swojej między wybranymi policzył."

• "Czyliż nie dość, Boskie Dziecię, żeś na świecie z nami, ale jeszcze zimno cierpisz między bydlętami! Malusieńki Jezu w żłobie, co za wielka miłość w Tobie! Czyliż nie są wielkie dziwy: w ciele ludzkim Bóg prawdziwy przyszedł na zbawienie człowieka?"

• "Niech Ci Jezu, będą dzięki za Twe Narodzenie, bo przez nie zacząłeś nasze sprawować zbawienie."

Bogactwo Polskich Kolęd

Teksty kolęd często opisują scenę narodzenia w Betlejem:

• "Anieli w niebie śpiewają, Bogu cześć, chwałę oddają; wesele opowiadają, wszemu światu znać dawają."

• "Narodził się nam Zbawiciel, wszego świata Odkupiciel. Już Izajasz prorokował, że się z Panny narodzić miał."

• "Otóż się nam już narodził, by świat z grzechów wyswobodził. Anioł pasterzom objawił, że się na świat Jezus zjawił."

• "W Betlejem, żydowskim mieście, tam się do Niego pośpieszcie; leży w żłobie łzy roniący Zbawiciel nasz wszechmogący."

• "Wdzięczna to nowina była, Panna Syna porodziła. Śpiewajmyż Mu nowe pienie za to Jego narodzenie."

• "Cześć, chwała na wysokości, pokój ludziom na niskości; niech Bóg pochwalony będzie w niebie, na ziemi i wszędzie."

Wiele kolęd zawiera zwroty skierowane do pasterzy, nawołujące do spieszenia do Betlejem:

• "Anioł Pański, otoczony światłością dokoła, objawia się dziś pastuszkom i tak do nich woła: Wraz, wraz, pasterze, grajcie wdzięcznie na lirze. Do Betlejem śpieszcie, Dzieciątko ucieszcie, ucieszcie."

• "Narodził się wam Zbawiciel z dawna pożądany, który skruszy moc czartowską i piekła kajdany. Ten jest Synem Najwyższego, równy Ojcu w Bóstwie, dziś dla waszego zbawienia rodzi się w ubóstwie."

• "On wam jeszcze w tym żywocie da łaski obfite, a po śmierci w chwale swojej szczęście nieprzeżyte."

Kolędy często podkreślają pokorę i ubóstwo Jezusa:

• "Anioł pasterzom mówił: „Chrystus się wam narodził w Betlejem, nie bardzo sławnym mieście, narodził się w ubóstwie Pan wszego stworzenia”."

• "Chcąc się dowiedzieć tego poselstwa wesołego, bieżeli do Betlejem skwapliwie, znaleźli Dziecię w żłobie, Maryję z Józefem."

• "Taki Pan chwały wielkiej uniżył się Wysoki; pałacu kosztownego żadnego nie miał zbudowanego, Pan wszego stworzenia!"

• "O, dziwne narodzenie, nigdy nie wysłowione: poczęła Panna Syna w czystości, porodziła w całości panieństwa swojego."

• "Już się ono spełniło, co pod figurą było: Arona różdżka ona zielona stała się nam kwitnąca i owoc rodząca."

• "Słuchajcież Boga Ojca, jako wam Go zaleca: ten Ci jest Syn najmilszy, jedyny, w raju wam obiecany, Tego wy słuchajcie."

Niektóre kolędy, jak "Bóg się rodzi", łączą w sobie majestat i pokorę Bożego wcielenia:

• "Bóg się rodzi, moc truchleje, Pan niebiosów obnażony! Ogień krzepnie, blask ciemnieje, ma granice nieskończony! Wzgardzony, okryty chwałą! Śmiertelny, Król nad wiekami! A Słowo Ciałem się stało i mieszkało między nami."

• "W nędznej szopie urodzony, żłób Mu za kolebkę dano. Cóż jest, czym był otoczony? Bydło, pasterze i siano. Ubodzy! Was to spotkało, witać Go przed bogaczami."

• "Potem i króle widziani cisną się między prostotą, niosąc dary Panu w dani: mirrę, kadzidło i złoto. Bóstwo to razem zmieszało z wieśniaczymi ofiarami."

• "Podnieś rękę, Boże Dziecię, błogosław ojczyznę miłą! W dobrych radach, w dobrym bycie wspieraj jej siłę swą siłą, dom nasz i majętność całą i wszystkie wioski z miastami."

Proste i radosne kolędy, jak "Bóg się z Panny narodził", celebrują narodzenie Zbawiciela:

• "Bóg się z Panny narodził, by ludzi oswobodził. Tego dnia wesołego, narodzenia Bożego, weselmy się, radujmy się, Bogu cześć dajmy."

• "Rozkwitła się lilija, nieskażona Maryja. Porodziła nam Syna: o, wesoła nowina!"

• "Aniołowie śpiewają, Bogu chwałę oddają. Pasterze w nocnej dobie witają Go we żłobie. Trzej Królowie z darami śpieszą i z pokłonami."

• "O ludu chrześcijański, śpiewaj chwałę w dzień Pański."

Kolęda "Chryste, zbawienie ludzkości" jest modlitwą i wyznaniem wiary:

• "Chryste, zbawienie ludzkości i Synu Ojca jedyny, Ciebie On zrodził przedziwnie przed wszelkich bytów początkiem."

• "Tyś chwały Jego odblaskiem i wieczną świata nadzieją, usłysz więc nasze wołanie ze wszystkich ziemi zakątków!"

• "Wspomnij, że niegdyś przyjąłeś śmiertelną postać człowieka, rodząc się z łona czystego Niepokalanej Dziewicy."

• "Dzień, który do nas powraca przez roku stałe nawroty, świadczy, że z Ojca stolicy przyszedłeś, aby nas zbawić."

• "Niebo i lądy z morzami, i to, co w nich się znajduje, Ojca wysławia z radością, gdyż On Cię posłał na ziemię."

• "Także i my, których, Panie, swej krwi obmyłeś strumieniem, nowym Cię hymnem wielbimy w rocznicę Twoich narodzin."

• "Jezu zrodzony z Maryi, niech Tobie z Ojcem i Duchem chwałę i cześć bezgraniczną oddaje wszelkie stworzenie."

Klasyczna "Cicha noc" podkreśla spokój i cud narodzin:

• "Cicha noc, święta noc! Pokój niesie ludziom wszem, a u żłóbka Matka Święta czuwa sama uśmiechnięta nad Dzieciątka snem."

• "Cicha noc, święta noc, pastuszkowie od swych trzód biegną wielce zadziwieni za anielskich głosem pieni, gdzie się spełnił cud."

Kolęda "Dlaczego dzisiaj wśród nocy dnieje" stawia pytania o niezwykłe wydarzenia w noc narodzenia:

• "Dlaczego dzisiaj wśród nocy dnieje, i jako słońce niebo jaśnieje? Chrystus, Chrystus nam się narodził, aby nas od piekła oswobodził."

• "Dlaczego dzisiaj, Boży aniele, ogłaszasz ludziom wielkie wesele? Czemuż pasterze do szopy śpieszą i podarunki ze sobą niosą?"

• "Dlaczego gwiazda nad podziw świeci i przed Królami tak szybko leci?"

Zachęta do wspólnego udania się do Betlejem znajduje się w kolędzie "Do Betlejemu pełni radości":

• "Do Betlejemu pełni radości śpieszmy powitać Jezusa małego; który dziś dla nas cudem miłości zstąpił na ziemię z nieba wysokiego."

• "Śpieszmy więc, śpieszmy, On na nas woła. On na to przyszedł, ażeby nas zbawił. Otoczmy żłóbek Jego dokoła, aby nas rączką swą pobłogosławił."

• "Niechaj z serc naszych znikną ciemności, otwórzmy do serc Jezusowi wrota; niech w nich to Boskie Dziecię zagości i do wiecznego poświęci żywota."

• "Witaj nam, witaj, Panie nasz drogi! My Ci składamy cześć i hołd pod nogi."

Kolęda "Do szopy, hej, pasterze" jest dynamicznym zaproszeniem do adoracji:

• "Do szopy, hej, pasterze, do szopy, bo tam cud. Syn Boży w żłobie leży, by zbawić ludzki ród. Śpiewajcie, aniołowie, pasterze grajcie Mu, kłaniajcie się królowie, nie budźcie Go ze snu."

• "Padnijmy na kolana, to Dziecię to nasz Bóg. Witajmy swego Pana, wdzięczności złóżmy dług."

• "O Boże niepojęty, kto pojmie miłość Twą? Na sianie wśród bydlęty masz tron i służbę swą."

• "On Ojcu równy w Bóstwie opuszcza niebo swe, a rodzi się w ubóstwie i cierpi wszystko złe."

"Dzieciątko się narodziło" to radosne ogłoszenie nowiny:

• "Dzieciątko się narodziło, wszystek świat uweseliło. Wesoła nowina, powiła nam Syna, Maryja!"

• "Wzięło na się człowieczeństwo, co pokryło Jego Bóstwo."

• "Trzej Królowie przyjechali, dary trojakie Mu dali. Przynieśli Mu dary, oto: mirrę, kadzidło i złoto."

• "Na to Boże narodzenie, wesel się, wszystko stworzenie. Świętą Trójcę wysławiajmy, Bogu cześć i chwałę dajmy."

Kolęda "Dzień to jest dziś wesela królewskiej rodziny" podkreśla godność i znaczenie narodzin Jezusa:

• "Dzień to jest dziś wesela królewskiej rodziny. Król się ludziom narodził z Maryi bez winy. Dziecię dziwnej cudności, wdzięczne, pełne słodkości, w człowieczej istności, które nieocenione, ani też wysłowione, w Boskiej wszechmocności."

• "Anioł w nocy pasterzom, którzy trzody strzegli, o tym Królu powiadał, by do stajni biegli: „W stajni leży to Dziecię, tam je w żłobie znajdziecie, powite w pieluszki; Ten aniołom panuje, wszystkim ludziom króluje; śliczny, choć malutki”."

• "Chryste, któryś nas stworzył Boskimi sprawami, dla nas chciał się narodzić i zamieszkać z nami, spraw w nas serce nabożne, odpuść złości niezbożne, nie chciej zatracenia."

"Dzisiaj w Betlejem" to radosne ogłoszenie nowiny:

• "Dzisiaj w Betlejem, dzisiaj w Betlejem wesoła nowina, że Panna czysta, że Panna czysta porodziła Syna. Chrystus się rodzi, nas oswobodzi, anieli grają, króle witają, pasterze śpiewają, bydlęta klękają, cuda, cuda ogłaszają."

• "Maryja Panna, Maryja Panna Dzieciątko piastuje i Józef Święty, i Józef Święty Ono pielęgnuje."

• "Choć w stajeneczce, choć w stajeneczce Panna Syna rodzi, przecież On wkrótce, przecież On wkrótce ludzi oswobodzi."

• "I Trzej Królowie, i Trzej Królowie od wschodu przybyli i dary Panu, i dary Panu kosztowne złożyli."

• "Pójdźmy też i my, pójdźmy też i my przywitać Jezusa, Króla nad króle, Króla nad króle uwielbić Chrystusa."

• "Bądźże pochwalon, bądźże pochwalon dziś, nasz wieczny Panie, któryś złożony, któryś złożony na zielonym sianie."

• "Bądź pozdrowiony, bądź pozdrowiony, Boże nieskończony, sławimy Ciebie, sławimy Ciebie, Boże niezmierzony."

"Gdy się Chrystus rodzi" opisuje niezwykłe światło narodzin i reakcję istot niebieskich i ziemskich:

• "Gdy się Chrystus rodzi i na świat przychodzi, ciemna noc w jasności promienistej brodzi. Aniołowie się radują, pod niebiosy wyśpiewują: „Gloria, gloria, gloria in excelsis Deo!”."

• "Mówią do pasterzy, którzy trzód swych strzegli, aby do Betlejem czym prędzej pobiegli, bo się narodził Zbawiciel, wszego świata Odkupiciel."

• "„O niebieskie Duchy i posłowie nieba, powiedzcież wyraźniej, co nam czynić trzeba; bo my nic nie pojmujemy, ledwo od strachu żyjemy”."

• "„Idźcież do Betlejem, gdzie Dziecię zrodzone, w pieluszki powite, w żłobie położone; oddajcie Mu pokłon boski, On osłodzi wasze troski”."

• "A gdy pastuszkowie wszystko zrozumieli, zaraz do Betlejem śpieszno pobieżeli i zupełnie tak zastali, jak anieli im zeznali."

• "A stanąwszy w miejscu pełni zadumienia, iż się Bóg tak zniżył do swego stworzenia, padli przed Nim na kolana i uczcili swego Pana."

• "Wreszcie kiedy pokłon Panu już oddali, z wielką wesołością do swych trzód wracali, że się stali być godnymi Boga widzieć na tej ziemi."

"Jezusa narodzonego" wzywa do oddania darów wiary, nadziei i miłości:

• "Jezusa narodzonego wszyscy witajmy; Jemu po kolędzie dary wzajem oddajmy. Oddajmy wesoło, skłaniajmy swe czoło Panu naszemu."

• "Oddajmy za złoto wiarę, czyniąc wyznanie, że to Bóg i człowiek prawy leży na sianie."

• "Oddajmy też za kadzidło Panu nadzieję, że Go będziem widzieć w niebie, mówiąc to śmiele."

• "Oddajmy za mirrę miłość na dowód tego, że Go nad wszystko kochamy, z serca całego."

"Mizerna, cicha" to piękny obraz stajenki i jej mieszkańców:

• "Mizerna cicha, stajenka licha, pełna niebieskiej chwały; oto leżący, przed nami śpiący w promieniach Jezus mały."

• "Nad Nim anieli w locie stanęli i pochyleni klęczą, z włosy złotymi, skrzydły białymi, pod malowaną tęczą."

• "Wielkie zdziwienie: wszelkie stworzenie, cały świat orzeźwiony; Mądrość Mądrości, Światłość Światłości, Bóg-Człowiek tu wcielony!"

• "I oto, mnodzy ludzie ubodzy radzi oglądać Pana. Pełni natchnienia, pewni zbawienia, upadli na kolana."

• "Długo czekali, długo wzdychali, aż niebo rozgorzało; piekło zawarte, niebo otwarte, Słowo się Ciałem stało."

• "Hej, ludzie prości, Bóg z nami gości, skończony czas niedoli!"

"Na Boże narodzenie" jest hymnem radości i uwielbienia:

• "Na Boże narodzenie aniołów ucieszenie, gdy z weselem śpiewają, Bogu cześć, chwałę dają. Panna Syna powiła, Chrystusa porodziła, Panną będąc jak była."

• "Pasterzom to wesele przyniósł anioł, że w ciele Bóg się ludziom narodził, z grzechu ich oswobodził."

• "Trzej Królowie przybyli, darami Go uczcili, jako Pana swojego, Zbawcę rodu ludzkiego."

• "Gwiazda się pojawiła, co królów prowadziła. Prowadząc, im świeciła, gdzie Panna z Synem była."

• "Z Bożego narodzenia wznawiajmy dziękczynienia, nieustannie śpiewając, Bogu cześć, chwałę dając."

"Narodził się nam Zbawiciel" to prosta i przejrzysta kolęda:

• "Narodził się nam Zbawiciel, Jezus Chrystus Odkupiciel, w Betlejem, żydowskim mieście, z Panny Maryi czystej."

• "Maryja, Panienka czysta, porodziła Jezu Chrysta; Tegoż w pieluszki powiła a do żłobu włożyła."

• "Gdy pasterze w nocy paśli, stanął przy nich anioł jasny. Widząc taką jasność Boską, bali się trwogą wielką."

• "Rzekł im anioł: „Nie bójcie się, ale się z tego weselcie! Narodził się Zbawiciel wam, który na..."

Podsumowanie

Okres Narodzenia Pańskiego to czas głębokiej refleksji nad tajemnicą wcielenia Syna Bożego. Kolędy, jako nieodłączny element tej tradycji, niosą ze sobą przesłanie miłości, pokoju i nadziei, przypominając o pokorze i ubóstwie narodzin Jezusa, a jednocześnie o Jego boskiej chwale i zbawczej misji dla ludzkości.

tags: #nowine #niesiemy #w #betlejem #w #ubogiej

Popularne posty:

• Definicja Królestwa Bożego
• Dodatki do fryzur ślubnych
• Zobacz magiczne dekoracje na pierwsze urodziny
• Obchody 74. Rocznicy Powstania Warszawskiego
• Historia Ratownictwa Medycznego w Polsce