Dziady część III, arcydzieło Adama Mickiewicza, to głębokie studium polskiego cierpienia narodowego pod jarzmem caratu, które jednocześnie stanowi wyraz buntu przeciwko uciskowi i manifestację nadziei na odrodzenie. Utwór ten, powstały w Dreźnie w 1832 roku, jest literacką metaforą martyrologii narodu polskiego, dokumentem oporu wobec represyjnego systemu i osobistą odpowiedzią poety na tragedię narodową po upadku powstania listopadowego.
Powstanie Dziadów części III jest ściśle związane z atmosferą społeczną i polityczną epoki zaborów. Poeta, nie mogąc wziąć udziału w powstaniu listopadowym, stworzył dzieło, które miało być rekompensatą za jego nieobecność na polu walki, wyrazem patriotyzmu oraz świadectwem cierpień Polaków. Dramat koncentruje się na wydarzeniach historycznych, takich jak proces Filomatów i Filaretów w 1823 roku, który stał się osnową dla fabuły. Brutalne prześladowania młodzieży przez władze carskie, inspirowane przez senatora Mikołaja Nowosilcowa, stanowią kluczowy element dramatu.
Mikołaj Nowosilcow (1768-1838) był rosyjskim politykiem, pełniącym funkcję komisarza cara przy Radzie Stanu Królestwa Polskiego. Od 1823 roku stał się inspiratorem śledztw przeciwko polskiej młodzieży w Wilnie, co doprowadziło do procesów i zesłań wielu młodych Polaków. Mickiewicz dedykował Dziady część III swoim zmarłym przyjaciołom, którzy padli ofiarą tej nieludzkiej polityki.
Akcja dramatu rozgrywa się między 1 listopada 1823 roku a 1 listopada 1824 roku. Kluczowe wydarzenia mają miejsce w symboliczną noc wigilijną (24 grudnia 1823 r.) oraz w noc zaduszną. Głównym miejscem akcji jest więzienna cela w dawnym klasztorze Bazylianów w Wilnie, przekształconym na więzienie stanu. Dramat obejmuje również inne lokalizacje, takie jak warszawski salon, wiejski dom pod Lwowem czy cela Księdza Piotra, a także pałac Senatora Nowosilcowa w Wilnie. Wymieniony jest również Petersburg, stolica Rosji, do której trafiają zesłańcy.
Centralnym punktem dramatu jest przemiana głównego bohatera, który z Gustawa - romantycznego kochanka z Dziadów części IV - staje się Konradem - bojownikiem o wolność narodu. Ta duchowa metamorfoza dokonuje się w celi więziennej. Na ścianie celi Konrad wypisuje słowa świadczące o śmierci Gustawa i narodzinach Konrada, symbolizujące odrzucenie indywidualnych uczuć na rzecz poświęcenia dla ojczyzny. Konrad, w przeciwieństwie do Gustawa, kieruje swoje działania w imię narodu, a nie jednostkowej miłości.
Akcja rozpoczyna się w Wigilię Bożego Narodzenia 1823 roku w celi Konrada. Więźniowie, wśród których znajdują się historyczne postacie związane z Towarzystwem Filomatów i Filaretów, jak Tomasz Zan czy Adolf Januszkiewicz, spotykają się, by wspólnie celebrować ten wieczór. Rozmowy więźniów ukazują obraz prześladowań i okrucieństwa carskiego zaborcy. Opowiadają o strasznych warunkach uwięzienia, śledztwach i zesłaniach. Szczególnie poruszające jest świadectwo Jana Sobolewskiego, który widział wywożenie młodzieży na Syberię.
Osamotniony Konrad w swojej celi wygłasza monolog, który stanowi kulminacyjny moment dramatu - Wielką Improwizację. Bohater wyraża swoje pragnienie władzy i walki o wolność narodu. Czuje się obdarzony boskim natchnieniem i stawia się na równi z Bogiem, domagając się od Niego władzy nad ludzkimi duszami, aby uszczęśliwić naród. Oskarża Stwórcę o brak miłości, a w szaleńczym uniesieniu grozi bluźnierstwem, porównując Boga do cara. W tym momencie pojawia się Diabeł, który dopowiada bluźniercze słowo. Konrad pada bez sił, uratowany od ostatecznego zatracenia duszy dzięki interwencji sił dobra.
Po Wielkiej Improwizacji, w celi Konrada trwa walka duchów o jego duszę. Ksiądz Piotr, pokorny bernardyn, odprawia egzorcyzmy, aby wyrwać duszę Konrada z mocy złych duchów. W tym samym czasie Konrad, w wizji, dostrzega swojego przyjaciela Rollisona, torturowanego podczas śledztwa, i podpowiada mu drogę ucieczki - samobójstwo. Ksiądz Piotr, dzięki swej modlitwie i pokorze, ratuje Konrada i otrzymuje od Boga prorocze widzenie przyszłości narodu polskiego.
W tej krótkiej, mistycznej scenie, młoda dziewczyna Ewa modli się za ojczyznę i uwięzionych. Doznaje widzenia, w którym Matka Boska podaje kwiaty Jezusowi, a ten obsypuje nimi Ewę. Scena ta dopełnia wizję proroczą, symbolizując nadzieję na odrodzenie i duchowe oczyszczenie.
Ksiądz Piotr, w akcie pokory i modlitwy, otrzymuje od Boga widzenie dotyczące losów Polski. Ojczyzna zostaje przyrównana do Chrystusa narodów, cierpiącego męczeństwo, które jest analogią Męki Pańskiej. Polska, ukrzyżowana przez zaborców (Rosję, Austrię, Prusy), niczym Chrystus, ma zmartwychwstać i przynieść wolność innym narodom. W widzeniu pojawia się również zapowiedź nadejścia tajemniczego przywódcy, ukrytego pod liczbą czterdzieści i cztery, który ma poprowadzić naród do wolności.
Sen Senatora Nowosilcowa ukazuje jego pychę i okrucieństwo. Dręczony przez diabły, śni o łaskach cara, a następnie o jego nagłym odwróceniu się od niego, co prowadzi do szyderstw dworskich urzędników. Wizja ta jest groteskowym obrazem nędzy moralnej carskiego dworu i samego senatora.
Scena ta ukazuje podział polskiego społeczeństwa pod zaborami. W warszawskim salonie arystokratyczna elita, obojętna na losy ojczyzny, bawi się i rozmawia po francusku, podczas gdy przy drzwiach młodzi patrioci dyskutują o prześladowaniach i cierpieniach rodaków. Szczególnie poruszająca jest opowieść Adolfa Januszkiewicza o Cichowskim, ofierze carskich tortur, której historia zostaje zignorowana przez salonowe towarzystwo. Wypowiedź Wysockiego o narodzie jak "lawie" symbolizuje ukryty, wewnętrzny ogień narodu pod pozornym zimnem.
Akcja przenosi się do Wilna, do siedziby senatora Nowosilcowa, gdzie odbywa się bal. Scena ta ukazuje cynizm i bezduszność carskich urzędników, takich jak Doktor, Pelikan i Bajkow, którzy zabiegają o względy senatora. Wstrząsająca jest historia matki Rollisona, która prosi o pomoc w sprawie torturowanego syna, a spotyka się z obojętnością Nowosilcowa. W tej scenie dochodzi również do przepowiedni śmierci Doktora i pojawienia się pani Rollisonowej, która obwinia senatora za los syna.
Finałowa scena dramatu rozgrywa się na cmentarzu w noc Dziadów. Nawiązując do tradycyjnego obrzędu, Guślarz próbuje wywołać duchy zmarłych. Pojawiają się wozy z zesłańcami, zmierzającymi na Syberię. Kobieta rozpoznaje wśród nich swojego ukochanego, który mimo cierpienia, nosi na czole ślad walki z Bogiem. Scena ta stanowi symboliczne zamknięcie cyklu, podkreślając martyrologię narodu i jego nadzieję na przyszłe wyzwolenie.
Dołączony do Dziadów części III Ustęp przenosi akcję do Petersburga. Mickiewicz opisuje drogę polskich więźniów w głąb Rosji, ich cierpienia podczas transportu, a także splendor i potęgę stolicy carów, zbudowanej na ludzkich ofiarach. W Ustępie pojawia się również wiersz "Do przyjaciół Moskali", w którym poeta rozróżnia rosyjski naród od despotycznego systemu władzy.
Dziady część III poruszają fundamentalne tematy, takie jak:
Symbolika utworu jest niezwykle bogata, obejmuje m.in. symbolikę liczb (czterdzieści i cztery), kolorów, a także postaci biblijnych i mitologicznych.
tags: #czas #akcji #dziady #cz #3 #wigilia
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.