Słowo „tytka”, oznaczające papierową torebkę, spiralnie zwinięty kawałek papieru lub opakowanie na cukierki, jest zapożyczeniem z języka niemieckiego (niem. die Tüte - torba). Termin ten jest silnie zakorzeniony w gwarze łódzkiej, ale znany jest również na Śląsku i w Wielkopolsce. Przed wojną, a także w czasach PRL, powszechne było używanie papieru do pakowania towarów. Gazety służyły do zawijania produktów takich jak śledzie z beczki, a kawałki papieru w kształcie lejka wykorzystywano jako torebki na cukierki czy inne drobne przedmioty.
Na Śląsku i w Wielkopolsce do dziś popularne są tyty z cukierkami. Są to spore, ozdobne stożki kartonowe wypełnione słodyczami, wręczane dzieciom rozpoczynającym naukę w szkole. Zwyczaj ten wywodzi się z Niemiec.
W Łodzi słowo „tytka” funkcjonuje głównie jako określenie papierowej torebki. Jednak w dawnych fabrykach istniały również tzw. tytle, które stanowiły duże papierowe szpule do nawijania różnego rodzaju towarów włókienniczych, takich jak przędza, nici, wstążki czy sznurki.
Tyta (niem. Schultüte, Zuckertüte) to tradycyjny prezent wręczany dzieciom idącym po raz pierwszy do szkoły. Przybiera formę rogu obfitości, wypełnionego słodyczami. Jest to odwrócony stożek lub ostrosłup wykonany z kartonu, ozdobiony papierem, a niekiedy owinięty celofanem i związany u góry wstążką.
Jako alternatywa dla tradycyjnych torebek na cukier, w gminie Vogtei wytwarzane są specjalne pudełka na cukier (Zuckerschachteln), które są rozdawane dzieciom rozpoczynającym naukę. Mają one formę pudełek z łuby, ozdobionych obrazkami i sentencjami.
1 września, czyli początek roku szkolnego, to szczególny dzień dla dzieci rozpoczynających edukację. Aby złagodzić stres związany z nowym środowiskiem, na Górnym Śląsku mali uczniowie otrzymywali tyty, titki, tuby - czyli papierowe, kolorowe rożki wypełnione słodyczami przez rodziców, dziadków czy chrzestnych.
Zwyczaj ten pochodzi z Niemiec, gdzie odnotowano go już w 1817 roku. Na Górnym Śląsku przyjął się w okresie międzywojennym, a jego popularność utrzymuje się również w Wielkopolsce, na Warmii i Mazurach - terenach o silnych wpływach kultury niemieckiej. Na pozostałych obszarach Polski zwyczaj ten jest mniej znany, chyba że w rodzinach o śląskich korzeniach.
Tyta swoim kształtem i ideą nawiązuje do mitologicznego rogu obfitości. Według greckiej mitologii był to złamany róg kozy Amaltei, karmicielki Zeusa, który miał moc ciągłego napełniania się jedzeniem. Kolorowe papiery zdobiące tyty często przedstawiają postacie z ulubionych bajek dzieci.
W zbiorach Muzeum w Raciborzu znajduje się kolorowa tyta z Raszczyc z lat 70. XX wieku. Archiwalne fotografie dokumentują dzieci z tytami. Jedna z fotografii z lat 30. XX wieku przedstawia dziewczynkę z tytą, sukienką, torebką i tornistrem. Inna fotografia z 1961 roku ukazuje chłopca w galowym ubraniu, trzymającego wypełnioną cukierkami tytę z celofanem, z dedykacją dla Babci i Dziadkowi.
Etnolożka Magdalena Toboła-Feliks z Muzeum Historii Katowic podkreśla, że pierwotnie tytka, będąca prekursorem dzisiejszego „rogu obfitości”, była po prostu torebeczką na cukierki. Pierwszoklasiści przynosili je do szkoły, a nauczyciele wieszali je na specjalnym drzewku. Dzieci musiały zdjąć swoje tytki, uważając, by nie zgubić cukierków.
Zwyczaj obdarowywania rogami obfitości dzieci idących po raz pierwszy do szkoły przywędrował z Niemiec. Na polskim Górnym Śląsku znany był już w okresie międzywojennym. Pierwsza wzmianka o rogach obfitości pochodzi z Niemiec z 1817 roku.
Róg obfitości jest symbolem dostatku i ma swoje korzenie w mitologii greckiej, związanej z kozą Amalteją i historią powstania świata. W Niemczech rogi obfitości wypełniano głównie artykułami szkolnymi, podczas gdy na Śląsku od początku dominowały łakocie.
Zwyczaj ten przyjął się także w Wielkopolsce, na Warmii i Mazurach. Magdalena Toboła-Feliks tłumaczy, że brak powszechności tego zwyczaju w całym kraju wynika z regionalnych tendencji do obrony przed obcymi wpływami i zachowania odrębności. Niemniej jednak, w Warszawie i Krakowie dostępne są już w sprzedaży papierowe tyty do samodzielnego wypełnienia.
Magdalena Hoły z Muzeum Zagłębia w Będzinie zauważa, że zwyczaj ten nie jest powszechny w Zagłębiu Dąbrowskim, ale przeniknął do szkół w miastach sąsiadujących ze Śląskiem. Im dalej od śląsko-zagłębiowskiej granicy, tym mniejsza jest znajomość tego zwyczaju.
Weronika Kasperek z Muzeum Miejskiego w Żywcu podkreśla, że na samym Górnym Śląsku nie ma podziału na rodziny o rdzennych korzeniach śląskich i napływowe - każdemu dziecku idącemu do szkoły tyta się należy. Kolorowy róg obfitości, czasem dorównujący wielkością dziecku, ma osłodzić wizerunek szkoły, a może zawierać także drobiazgi potrzebne w tornistrze.
Rozpoczęcie nauki w szkole podstawowej to przełomowe wydarzenie w życiu dziecka. W niektórych regionach Polski, zwłaszcza na Górnym Śląsku, dużą popularnością cieszy się tyta dla pierwszoklasisty. Jest to róg obfitości w postaci papierowego stożka, tradycyjnie wypełnionego słodyczami, mający osłodzić ten wyjątkowy moment.
Wręczenie tyty może odbywać się w pierwszy dzień roku szkolnego lub podczas oficjalnego pasowania na ucznia. Po wypełnieniu, róg obfitości zabierano do szkoły, gdzie dzieci miały za zadanie zdjąć je ze specjalnego drzewka, starając się nie uszkodzić zawartości. Obecnie ten zwyczaj zanikł, jednak tradycja tworzenia tyty dla pierwszoklasisty przetrwała.
Zwyczaj wręczania pierwszoklasiście tyty, czyli rogu obfitości, pochodzi z Niemiec, od słowa „Schultüte” (stożek szkolny), a jego początki sięgają XIX wieku. Tyta przyjęła się na Śląsku od czasów dwudziestolecia międzywojennego, a szczególnie popularna stała się w latach 60. XX wieku, podobnie jak w Wielkopolsce, ze względu na bliskość geograficzną.
Znaczenie rogu obfitości należy szukać w mitologii greckiej, gdzie był on symbolem dobrobytu i posiadania dostatku, związany z mitem o kozie Amaltei i małym Zeusie.
Obecnie istnieje możliwość zakupu gotowych tyt. Można nabyć sam pusty róg obfitości do samodzielnego wypełnienia lub zdecydować się na gotowy zestaw z zawartością. Samodzielne wykonanie tyty wymaga przygotowania dużego arkusza grubego papieru lub tektury, z którego wycina się okrąg. Po odpowiednim złożeniu powstaje stożek, który należy skleić. Przed wypełnieniem, tyta powinna zostać ozdobiona od zewnątrz.
Tradycyjnie tyta pierwszoklasisty wypełniana jest różnego rodzaju słodyczami: kolorowymi cukierkami, lizakami, batonikami, gumami do żucia czy żelkami. Jej głównym celem jest sprawienie dziecku radości i oswojenie go z nową sytuacją szkolną.
Jednakże, ze względu na troskę o zdrowie dzieci, coraz częściej tyty wypełnia się akcesoriami, które służą dziecku przez dłuższy czas. Można do nich zaliczyć:
Wypełnienie tyty może być bardzo urozmaicone, co z pewnością sprawi dziecku dużą frajdę. Rodzice mogą zdecydować, czy oprócz akcesoriów i zabawek dodadzą również słodycze, w tym zdrowe alternatywy.
Tradycja tyty, pochodząca z Niemiec, przyjęła się na Śląsku i jest obecnie popularna w południowej Polsce, a także w Wielkopolsce i na Warmii. W innych krajach kolorowe rożki wypełnione słodyczami i drobnymi upominkami wręcza się dzieciom przy różnych okazjach, takich jak rozpoczęcie lub zakończenie roku szkolnego, urodziny, Święto Dziękczynienia czy Halloween (tzw. cornucopia treat).
W Polsce kolorowe rożki wypełnione upominkami, w tym słodyczami, często wręcza się dzieciom przy okazji pasowania na ucznia w pierwszej klasie szkoły podstawowej. Intencją jest sprawienie dziecku radości, stworzenie pozytywnych skojarzeń ze szkolną przygodą oraz zapewnienie pomyślności w nauce i dobrobytu.
Według mitologii greckiej, ułamany róg kozy Amaltei, opiekunki Zeusa, został przez niego pobłogosławiony. Wierzono, że posiadacz rogu żyje w dostatku. Stąd życzenie zapewnienia dzieciom wszystkiego, czego pragną, i obfitości.
W sklepach dostępne są tyty (rożki, rogi obfitości) wypełnione słodyczami, które powinny stanowić element takiego prezentu. Ze względu na kontekst szkolny, warto uzupełnić tytę o przydatne akcesoria czy gadżety, które dodadzą młodemu uczniowi dumy, odwagi i chęci do nauki.
Tyta, czyli papierowy rożek pełen różnych skarbów, wręczana jest pierwszoklasistom z okazji rozpoczęcia nauki. Zwyczaj ten, pochodzący ze Śląska, dla osób spoza tego regionu może być nowością. Nazwa pochodzi od niemieckiego „Schultüte”, a jej korzenie sięgają XIX wieku. Badacze dopatrują się pierwowzoru w rogu obfitości kozy Amaltei.
Pierwotnie fundatorami tyty byli dziadkowie lub rodzice chrzestni, którzy zanosili ją do szkoły. Nauczyciel wieszał ją na specjalnym metalowym drzewku, a dzieci musiały ją ostrożnie zdjąć - co stanowiło swoisty test gotowości do rozpoczęcia szkolnej przygody. Obecnie tradycja ewoluowała: pierwszoklasista otrzymuje tytę od rodziców lub chrzestnych przed lub po pójściu do szkoły. Celem pozostaje umilenie szkolnej przygody.
Tyta szkolna tradycyjnie wypełniana była łakociami. W czasach PRL-u, ze względu na trudności z dostępnością słodyczy, zawartość mogła być inna. Współcześnie, obok słodyczy, rodzice wkładają do papierowego rożka inne przedmioty, które sprawią dziecku radość i pomogą zapamiętać tę wyjątkową chwilę. Dzieci uczą się przez zabawę, dlatego tyta może być sposobem na pozytywne skojarzenia ze szkołą.
Róg obfitości można kupić lub wykonać samodzielnie. Do jego stworzenia potrzebny jest duży arkusz papieru, brystolu lub tektury. Tyta ma formę odwróconego stożka, podobnego do rożka na lody. Papier należy złożyć w odpowiedni kształt i skleić. Najczęściej ozdabia się ją kolorowym papierem, bibułą i naklejkami, a następnie można ją zabezpieczyć folią i przewiązać wstążką.
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.