Odkryj Sekrety Szkockiego Kilta: Historia i Tradycje Narodowego Stroju! - Niebanalne Prezenty

Szkocki strój narodowy: Kilt i jego bogata historia

Powszechnie wiadomo, że w Szkocji mężczyźni noszą „spódniczki”. Jednak mało osób zdaje sobie sprawę z tego, że nazwanie w ten sposób kiltu w błyskawicznym tempie może wyprowadzić Szkota z równowagi. Jest to element tradycyjnego stroju, który zakłada się na wyjątkowe okazje. Mężczyźni w dniu swojego ślubu zakładają typowy strój szkocki.

Ilustracja przedstawiająca mężczyznę w tradycyjnym szkockim stroju z kiltami

Geneza i ewolucja kiltu

Pojawienie się pierwszego kiltu jest kwestią sporną. Irlandczycy uważają, że to oni są jej „wynalazcami”, natomiast Anglicy twierdzą, że jest to zasługa ich rodaka. Najprawdopodobniej pierwszy szkocki kilt powstał w 1792 roku.

Wygląd pierwszego kiltu różnił się od jego nowoczesnej wersji. Pełnił on również rolę koca - dawniej noszono też pledy przerzucone przez ramię, które spinano ozdobną klamrą. Tę postać kiltu określa się mianem the great kilt - wielki kilt. Na początku XVIII w. Najbliższym protoplaście - wielkiemu kiltowi - pozostaje standard ośmiojardowy.

Kilt jest pochodzenia celtyckiego i po raz pierwszy pojawił się w XVI w. jako wielki kilt (” the great kilt”), tartan (“the breacan”) lub przepasany pled (“belted plaid”). Znany jako filleadh mòr, lub wielki kilt, był pełnej długości odzieżą, której górna część mogła być noszona jako płaszcz przerzucony przez ramię lub zarzucony na głowę. Wersja filleadh beag, mały kilt (znany także jako kilt spacerowy), podobna do nowoczesnego kiltu została stworzona w roku 1720 przez pochodzącego z Lancashire w Anglii Kwakra Thomasa Rawlinsona. Twierdził on, że przepasany pled jest “ciężki i nieporęczny”, a rozwiązaniem tego miało być oddzielenie spódnicy i zmienienie jej na osobną część stroju z wszytymi zakładkami, który sam zaczął nosić. Jego współtowarzysz, Iain MacDonnell, głowa klanu MacDonnells z Inverness poszedł w jego ślady i także zaczął nosić nową wersję kiltu. Niedługo po tym, członkowie klanu MacDonnells zatrudnieni przez Iana do wycinki drzew, produkcji węgla drzewnego i hutnictwa żelaza zauważyli nowy strój ich przełożonego i wkrótce podążyli za jego przykładem. Od tamtego czasu noszenie tego rodzaju kiltu rozprzestrzeniło się pośród mieszkańców szkockich wyżyn i nawet pomiędzy niektórymi mieszkańcami ziem północnych.

Spotkało się to z falą krytyki wielu historyków, w tym w kontekście filmu „Waleczne Serce” (reż. M. Gibson), gdzie armia szkocka walczyła w kiltach, co jest postrzegane jako historyczna nieścisłość.

Schemat przedstawiający budowę tradycyjnego kiltu

Budowa i rodzaje kiltów

Dzisiejszy kilt to szeroki pas materiału, odpowiednio plisowany i ułożony na wzór spódnicy kopertowej. Dopasowany strój jest owinięty wokół ciała osoby, która go nosi w naturalnym wcięciu w talii (pomiędzy niższym żebrem a biodrem) zaczynając od jednej strony (zwykle po lewej stronie) wokół przodu i tyłu, znów poprzez przód, aż do przeciwnej strony. Kilt zakrywa ciało od wcięcia w talii aż do kolan. Nakładające się warstwy z przodu są wyprasowane i nazywane fartuchami (z ang. „aprons”); pojedyncza warstwa materiału po bokach i z tyłu jest plisowana.

Istnieją jego dwie odmiany:

  • Pierwszą z nich jest kilt ośmiojardowy (nazwa pochodzi od ilości zużytego materiału), na który mogą sobie pozwolić zamożniejsi Szkoci. Są to najdroższe i najlepsze kilty. Do ich wykonania potrzeba ośmiu jardów materiału (ok. 7,5 m), choć czasem set składanej kraty wymaga więcej. Pojedyncza plisa ma ok. 8 jardów materiału, bez względu na rozmiar i liczbę plis, podczas gdy ich głębokość zostaje dostosowana do ich wymiarów. Ośmiojardówki zakładane są na większe uroczystości, bale, śluby czy wesela. Wymaga się do nich eleganckich butów, najlepiej oryginalnego obuwia kiltowego, z półodkrytą cholewą i długimi sznurówkami (tzw. ghilie brogues). Noszenie pasa w takim stroju jest niewskazane.
  • Tańszą wersją jest casual, wykonany z mniejszej ilości materiału, tj. od trzech do pięciu jardów (1 jard = 0,9m). Jest to wersja uboższa niż ośmiojardowa. Występuje w kilku wersjach - najczęściej spotykane są wykonane z tartanu o długości 3 i 5 jardów. Są to kilty do użytku codziennego lub na mniej formalne imprezy. Ten typ noszą także dość często formacje militarne. Bywa też używany do tańca. Najczęściej nosi się do niego marynarki typu Argyll (Argyle) i prosty sporran skórzany lub typu semi-dress. Gruby pas jest jak najbardziej wskazany. Dozwolone są dowolne buty, w zależności od okazji.

Współczesny kilt dla dorosłych wykorzystuje około 6 do 8 jardów (5 do 7 metrów) pojedynczej szerokości lub 3 do 4 jardów (2 do 3 metrów) podwójnej szerokości tartanu. Materiał podwójnej szerokości jest tkany tak, aby wzór pasował do obrębu tkaniny. Kilty zazwyczaj są szyte bez wzmocnionych brzegów, ponieważ sprawiło by to, że strój byłby zbyt masywny i nie układałby się w prawidłowy sposób.

Tartan - serce szkockiego kiltu

Materiał przeznaczony do tworzenia kiltu to Tartan - tkanina z owczej wełny, którą zdobi motyw kraty (dostępny w przeróżnych kolorach). Każdy ze szkockich klanów posiada własny wzór tartanu. Od XIX w. ujednolicono wykorzystywane warianty kratek, przypisując je odpowiednim klanom, jednostkom wojskowym, organizacjom, miastom i hrabstwom.

Typowy kilt, który możemy podziwiać podczas dzisiejszych tradycyjnych szkockich imprez kulturalnych, jest stworzony z tkanej ukośnie, czesanej wełny. Tkanina ta jest „typu 2-2”, co znaczy, że każdy pas materiału przechodzi przez i pod dwoma pasami naraz. Wynikiem tego jest unikatowy wzór splotu diagonalnego materiału, który jest nazywany linią diagonalną („twill line”). Ten rodzaj diagonalnej tkaniny, tkanej według danego wzoru pasków lub opisanego wzoru kolorów nazywamy tartanem.

Wagę materiału, z którego zrobiony jest kilt podaje się w uncjach na jard, zaczynając od bardzo ciężkich samodziałów ważących około 510-620 gramów (18-22 uncji), po lekkie wełny ważące około 280-310 gramów (10-11 uncji). Najbardziej powszechną wagą kiltu jest 370 gramów (13 uncji) i 450 gramów (16 uncji). Cięższe kilty są bardziej odpowiednie na zimniejsze dni, podczas gdy te lżejsze są zwykle wybierane w cieplejsze dni, lub do intensywniejszych aktywności fizycznych, takich jak na przykład szkocki taniec góralski.

Galeria zdjęć różnych wzorów tartanu

Dodatki i tradycja noszenia

Ważnym elementem kiltu jest broszka z symbolem klanu, do którego przynależy dana osoba. Broszka przypięta jest z przodu w wolnym rogu (ale nie przepina się jej przez dolną warstwę, ponieważ jej funkcją jest obciążenie stroju). Może ją zastąpić agrafka, którą umieszcza się w dolnym rogu kiltu, po prawej stronie.

Poza funkcją ozdobną, elementy te zapobiegają podwiewaniu kiltu. Jest to dość istotne, ponieważ w skład tradycyjnego stroju nie wchodzi bielizna. Zgodnie z tradycją, “prawdziwy Szkot” nie powinien nic nosić pod tartanem.

Mężczyźni noszą też sporrany - niewielkie skórzane torebki, zawieszane na pasku na biodrach. Mogą one być wykonane ze skóry lub futra.

Tradycyjnym ubraniem szkockim w wersji dla kobiet jest Arisaid - długi płaszcz, sięgający do kostek, wykonany z tartanu lub niefarbowanej wełny. Choć kilt jest tradycyjnie strojem męskim, dostępne są kobiece stroje wykonane z tartanu, oparte na tym wzorze.

Kilt w kulturze i na specjalne okazje

Kilt jest odzieżą odświętną, zakładaną na specjalne okazje i uroczystości. Może też stanowić element umundurowania. Mężczyźni w dniu swojego ślubu zakładają typowy strój szkocki.

Chyba najpowszechniejszym skojarzeniem z ze Szkocją jest, nomen omen, spódnica w szkocką kratę. Kraj ten stanowi część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, ale ma własną, szczególnie ciekawą historię, kulturę oraz tradycję.

Organizacje, które sankcjonują i oceniają konkursy w szkockim tańcu góralskim i grze na dudach mają zasady określające wymagany strój dla uczestników. Szkocki kilt ukazuje unikatowość projektu, budowę i konwencję, które wyróżniają go od innych strojów pasujących do ogólnego opisu.

Przedstawiamy Państwu ekskluzywny strój dla dorosłych Szkot, idealny na karnawałowe zabawy i tematyczne imprezy. Ten autentyczny strój szkocki jest nie tylko stylowy, ale także komfortowy w noszeniu, dzięki wysokiej jakości materiałom użytych do jego produkcji. Ten piękny strój szkocki obejmuje tradycyjną szkocką spódnicę w charakterystycznym tartanie oraz pasujący do niej kilt, który dodaje całości elegancji i oryginalnego stylu. Strój jest dostępny w różnych rozmiarach, aby odpowiednio dopasować się do sylwetki każdego klienta. Nasz strój dla dorosłych Szkot został starannie wykonany, z dbałością o najmniejsze detale, aby osiągnąć autentyczny wygląd. Klasyczne wzornictwo i wysokiej jakości materiały gwarantują trwałość i wygodę na długie godziny używania. Nie tylko wyróżnisz się na imprezie, ale również zyskasz wiele komplementów za wyjątkowość tego stroju.

Bal jest szczególnym wydarzeniem dla sporego grona miłośników kultury szkockiej z całej Polski oraz osób zainteresowanych odtwarzaniem strojów i obyczajów w dawnych wiekach. Czerpiąc z wciąż żywej tradycji eleganckich bali wydawanych przez członków Royal Scottish Country Dance Society, skupiającej na całym świecie osoby tańczące szkockie tańce dworskie, wydarzenie nawiązuje także do stylistyki XIX europejskich bali karnawałowych. Będzie to doskonała okazja do podróży w czasie - specjalnie dobrane szkockie i angielskie tańce sali balowej, narodowe tańce polskie i balowe karneciki rozdawane uczestnikom pozwolą poznać czar spotkań tanecznych.

Tradycyjne stroje szkockie można zakupić w wielu sklepach, choć często wykonuje się je na zamówienie. Ceny mogą odstraszyć potencjalnego klienta, jednak należy pamiętać, że uszycie takiego stroju jest niezwykle pracochłonne. Ze względu na wygórowane ceny, dzieci rzadko posiadają swój tradycyjny strój.

Mens Tartan Kilts | New Arrivals | Scottish Kilt

Inne symbole Szkocji

Oprócz kiltu, Szkocja słynie z wielu innych symboli:

  • Dudy (bagpipe) - instrument muzyczny dęty drewniany, zaliczany do grupy aerofonów stroikowych. Składają się z licznych rurek i piszczałek oraz specjalnego zbiornika powietrza z koziej lub owczej skóry. Mają wyjątkowo charakterystyczne brzmienie.
  • Flaga Szkocji - na niebieskim tle widoczny jest Krzyż Świętego Andrzeja (nazywany też Saltire albo Crux Decussata).
  • Oset - narodowa roślina Szkocji, a dokładniej: popłoch pospolity. Był widoczny w godle Szkocji za rządów Aleksandra III (1249-1286). Legenda głosi, że armia króla Norwegii Haakona, mająca na celu podbój Szkotów, chciała nocą zaskoczyć śpiących członków klanu. Aby żołnierze mogli ciszej się poruszać, zdjęli obuwie.

Warto również pamiętać, że nawet dobrze znając angielski, po przejeździe do Szkocji można mieć kłopot ze zrozumieniem tubylców przez silne miejscowe dialekty i akcenty. Interesujesz się kulturą Szkocji? Jeśli chcesz jeszcze świadomiej ją poznawać, naucz się języka. Zapisz się na angielski online, by opanować podstawy, a także poznać wszystkie różnice.

tags: #szkocki #stro #karnawalowy

Popularne posty: