Wielkanoc, zwana również Paschą lub Wielką Niedzielą, jest najstarszym i najważniejszym świętem chrześcijańskim. Stanowi kulminacyjny moment cyklu paschalnego i upamiętnia misterium paschalne Jezusa Chrystusa: jego mękę, śmierć i zmartwychwstanie. Jest to święto obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie zachowujące Nicejskie wyznanie wiary.
Słowo "Wielkanoc" ma bogate słownictwo synonimów i innych określeń, które odzwierciedlają jego znaczenie i historię. Najpopularniejsze z nich to:
Forma "Wielkanoc" jest rzeczownikiem złożonym z dwóch wyrazów, co znajduje odzwierciedlenie w jego budowie. Wątpliwości wielu osób budzi pisownia "święta wielkanocne" / "Święta Wielkanocne". Zgodnie z Wielkim słownikiem ortograficznym PWN, pisownia wielkimi literami jest uzasadniona ze względu na zwyczajowe uznawanie Wielkanocy i Bożego Narodzenia za święta wyjątkowe.
Święto Wielkanocy wywodzi się od żydowskiego święta Pesach, obchodzonego na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej. Początkowo uczniowie Chrystusa świętowali Wielkanoc w ramach obrzędów żydowskich. Z czasem, po oddzieleniu Kościoła od Synagogi, Wielkanoc stała się odrębnym świętem chrześcijańskim.
Pierwotnie celebracja Wielkanocy była związana z całonocnym czuwaniem, zwanym Wigilią Paschalną, podczas którego opowiadano historię zbawienia. Z czasem ukształtowała się forma trzydniowego obchodu, znanego jako Triduum Paschalne, obejmującego Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Kulminacyjnym momentem jest Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, która jest wspominana w ciągu roku liturgicznego poprzez celebrację każdej niedzieli.
Wyznaczenie daty Wielkanocy od zarania chrześcijaństwa było przedmiotem sporów. Początkowo opierano się na obliczeniach astronomicznych Żydów dla wyznaczenia daty Pesach. Na przełomie II i III wieku przyjęto nowy sposób obliczania, który nie zawsze respektował zasadę pełni księżyca po wiosennym zrównaniu dnia z nocą. W tej sytuacji niektóre kościoły, zwłaszcza w Aleksandrii, zaczęły prowadzić własne obliczenia, co doprowadziło do wydawania tzw. listów świątecznych zawiadamiających o dacie Wielkanocy. Ostatecznie, na Soborze Nicejskim I w 325 roku, ustalono, że Wielkanoc będzie świętem ruchomym, obchodzonym w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. W praktyce oznacza to, że Wielkanoc przypada między 22 marca a 25 kwietnia.
Reforma kalendarza wprowadzona przez papieża Grzegorza XIII w XVI wieku spowodowała, że kościoły posługujące się kalendarzem juliańskim (np. prawosławne) obchodzą Wielkanoc w innym terminie niż te korzystające z kalendarza gregoriańskiego.
Wielkanoc jest świętem bogatym w tradycje i symbole, które sięgają czasów początków chrześcijaństwa, a także nawiązują do pogańskich wierzeń związanych z odradzaniem się życia.
Wielkanocne obchody w Polsce są niezwykle uroczyste i związane z wieloma tradycjami:
Okres poprzedzający Wielkanoc, rozpoczynający się od Niedzieli Palmowej, upamiętniającej uroczysty wjazd Chrystusa do Jerozolimy. Następnie obchodzone jest Triduum Paschalne:
Główne święto, rozpoczynające się uroczystą Mszą Świętą z procesją zwaną rezurekcją (od łacińskiego słowa "resurrectio" - zmartwychwstanie). Po mszy wierni udają się na uroczyste śniadanie wielkanocne, podczas którego dzielą się poświęconym jajkiem i składają sobie życzenia.
Drugi dzień świąt, kojarzony głównie ze zwyczajem śmigusa-dyngusa. Pierwotnie śmigus oznaczał smaganie gałązką, a dyngus polegał na wymuszaniu datków pod groźbą oblana wodą. Dziś jest to symboliczna zabawa polegająca na oblewaniu się wodą.
Choć podstawowe znaczenie Wielkanocy jest wspólne dla wszystkich chrześcijan, istnieją pewne różnice w jej obchodzeniu:
W prawosławiu święto to nosi nazwę Pascha i jest centralnym punktem wiary i kultu. Obchody Paschy są celebrowane w ciągłości z Kościołem pierwszych wieków. Charakterystyczne są uroczyste nabożeństwa z okadzaniem cerkwi i wiernych, śpiewem troparionu paschalnego "Chrystus powstał z martwych, śmiercią podeptał śmierć..." oraz odczytywaniem Ewangelii w wielu językach.
Wierni Kościołów protestanckich spotykają się na uroczystych nabożeństwach, aby wspólnie wielbić Boga, czytać i rozważać Pismo Święte, celebrując pamiątkę zmartwychwstania Jezusa.
Liturgia Triuduum Paschalnego i świąt Wielkiej Nocy u Mariawitów wywodzi się z liturgii katolickiej, z modyfikacjami wprowadzonymi w XX wieku. Obchody obejmują uroczyste msze, przeniesienie Najświętszego Sakramentu do ciemnicy w Wielki Czwartek, a w Wielki Piątek Liturgię Uprzednio Poświęconych Darów. Procesja rezurekcyjna w niedzielę rano z udziałem figury Chrystusa Zmartwychwstałego jest ważnym elementem obchodów.
Tradycyjne menu wielkanocne jest bogate i zróżnicowane, w zależności od regionu Polski. Do najpopularniejszych potraw należą:
Ważnym elementem jest również święcone - poświęcone pokarmy, które tradycyjnie umieszcza się w koszykach i zabiera do kościoła w Wielką Sobotę.
tags: #jak #inaczej #nazywamy #wielkanoc
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.