Karnawał w Wenecji (wł. Carnevale di Venezia, wen. Carneval de Venèsia) to barwne święto obchodzone w Wenecji we Włoszech, słynące na całym świecie z niezwykłych masek, kolorowych kostiumów, maskarad, pokazów ulicznych, jarmarków, ekskluzywnych balów oraz przedstawień teatralnych i muzycznych. W tym wyjątkowym okresie historyczne centrum miasta ożywa dzięki weneckim mieszkańcom i turystom, którzy przechadzają się w karnawałowych strojach i z maskami na twarzy.
Dokładna geneza świętowania karnawału nie jest znana, jednak badania wskazują, że tradycja ta sięga czasów przed naszą erą. W Europie, szczególnie w krajach graniczących z basenem Morza Śródziemnego, takich jak Francja, Hiszpania i Włochy, imprezy karnawałowe cieszyły się dużą popularnością. W krajach Europy Środkowej były one mniej rozpowszechnione, a w Europie Północnej nie stanowiły ważnego wydarzenia. W okresie karnawału tradycyjnie noszono maski i przebrania, tańczono, śpiewano, ucztowano, a także dochodziło do rozluźnienia rygorów obyczajowych. Zabawy, przedstawienia i rytuały odbywały się w miejscach publicznych - na ulicach i placach miejskich.
Historia karnawału w Wenecji sięga końca XI wieku. Pierwsza historyczna wzmianka pochodzi z 1094 roku, kiedy to doża Falier gwarantował prawo do obchodzenia karnawału (carnis laxatio) w okresie poprzedzającym wielki post. Jednak prawdziwy impuls do rozwoju tradycji dało zwycięstwo Republiki Weneckiej pod rządami doży Michiela nad patriarchą Akwilei Ulrichem II w 1162 roku. Po odbiciu Grado i pojmaniu Ulrycha II oraz jego wasali, zwycięstwo to upamiętniano coroczną ceremonią publicznego zarzynania byka i świń na Placu Świętego Marka, która stała się ważnym elementem karnawału przez kolejne stulecia.
Jedną z dawnych tradycji weneckiego karnawału było rzucanie perfumowanymi jajkami (ovi odoriferi) przez młodych zamaskowanych mężczyzn w kierunku kobiet. Zwyczaj ten, choć pierwotnie wyrazem podziwu, z czasem ewoluował, a jajka zaczęto wypełniać również innymi substancjami. W 1268 roku władze Wenecji zakazały rzucania perfumowanych jajek przez zamaskowanych mężczyzn, co stanowi jednocześnie pierwszą udokumentowaną wzmiankę o noszeniu masek podczas karnawału.
W 1296 roku Senat Republiki Weneckiej oficjalnie uznał karnawał za święto. Organizacja karnawału stała się coraz bardziej złożona i wymagała wcześniejszych planów. Około 1400 roku powołano komitet organizacyjny Compagnie della Calza, złożony z młodych weneckich arystokratów, który formalizował przebieg uroczystości.
W średniowieczu, jako ważne centrum handlowe i kulturalne, Wenecja przyciągała uczestników karnawału z całej Europy. Uliczne zabawy, bale maskowe i jarmarki stały się inspiracją dla rozwoju improwizowanych występów ulicznych w maskach, które dały początek gatunkowi commedia dell'arte. Wraz ze wzrostem popularności karnawału, wzrosła również liczba osób o złych intencjach, co prowadziło do wzrostu przestępczości, zwłaszcza nocą. Władze miasta wprowadzały liczne zakazy, np. w 1458 roku zabroniono mężczyznom przebierania się za kobiety w celu wejścia do żeńskich klasztorów.
Karnawał w Wenecji obfitował w różnorodne widowiska i zabawy. Widzowie mogli oglądać walki na pięści lub kije, podczas których walczące grupy starały się zrzucić przeciwnika z mostu. Pierwsze wzmianki o takich zawodach pochodzą z 1421 roku. Na placach zamienionych w areny odbywały się również walki byków z psami (caccia dei tori), które miały na celu wyczerpanie i powalenie byków.
Spektakularne widowiska obejmowały pokazy fajerwerków, często poprzedzane budową specjalnych drewnianych konstrukcji przypominających warownie. Bale maskowe organizowano zarówno w przestrzeniach publicznych, jak i prywatnych.
W XVII wieku zabawy karnawałowe zaczynały się nieoficjalnie już w październiku, były przerywane w połowie listopada, a następnie uroczyście inaugurowane 26 grudnia. Najintensywniejsze obchody przypadały na dni poprzedzające Popielec. We wtorek na Placu Świętego Marka spotykali się wszyscy Wenecjanie w maskach, obsypując się nawzajem małymi gipsowymi kuleczkami. Uroczystości kończyło palenie na stosie kukły pajaca Pagliaccio, weneckiej personifikacji karnawału.
Rozkwit karnawału przypadł na XVII i XVIII wiek, kiedy to Wenecja przejęła wiodącą pozycję wśród włoskich uroczystości karnawałowych. Maski i przebrania zapewniały anonimowość, pozwalając na ucieczkę od zasad moralnych i oddawanie się ekscesom, co przyciągało turystów i generowało dochody. W 1701 roku Wenecję odwiedziło 30 tysięcy gości. Na Placu Świętego Marka odbywały się występy magów, akrobatów, szarlatanów, atletów, linoskoczków, tancerzy, połykaczy ognia i żonglerów, a także pokazy fajerwerków i egzotycznych zwierząt.
W drugiej połowie XV wieku obchody karnawałowe zyskały na splendorze. Weneccy rzemieślnicy tworzyli piękne maski i wspaniałe kostiumy, często na wiele miesięcy przed rozpoczęciem sezonu zabaw. Coraz większą rolę odgrywały przedstawienia teatralne i operowe, z licznymi teatrami przygotowującymi specjalne sztuki. Teatry i kawiarnie stały się ważnymi miejscami spotkań towarzyskich.
Bardzo popularne było uczestnictwo w grach hazardowych w domach gry zwanych ridotto. Pierwszy legalny lokal tego typu otwarto w 1638 roku, a w 1744 roku w Wenecji istniało ich co najmniej 118. Klienci byli zobowiązani do noszenia maski lub przynajmniej wąsów lub peruki, aby ukryć swoją tożsamość. Wyjątkiem byli bankierzy i krupierzy, którzy siedzieli za stołami.
Karnawał odgrywał również rolę w polityce Republiki Weneckiej.
Ostatni tradycyjny karnawał odbył się w 1797 roku, po zdobyciu Republiki Weneckiej przez Napoleona. Zabawy w dawnym stylu ustały pod panowaniem Francji i Austrii. W XIX wieku obchody karnawału miały miejsce jedynie podczas prywatnych uroczystości. W latach 30. XX wieku Benito Mussolini całkowicie zakazał karnawału.
Wenecki karnawał odrodził się dopiero w latach 80. XX wieku. Po prawie 200 latach podjęto próby wznowienia karnawału jako części dziedzictwa kulturowego Wenecji. W 1979 roku karnawał został oficjalnie przywrócony dzięki wysiłkom rządu włoskiego i społeczności weneckiej, mającym na celu ożywienie zainteresowania historią i kulturą miasta oraz przyciągnięcie turystów.
Obecnie karnawał odbywa się corocznie i zazwyczaj trwa 10 dni. Jest to przedsięwzięcie nie tylko kulturalne, ale także komercyjne, mające na celu przyciągnięcie turystów w sezonie zimowym. W 2020 roku dwa ostatnie dni karnawału odwołano z powodu pandemii COVID-19, a w 2021 roku odbył się on jedynie wirtualnie.
Termin i czas trwania karnawału ustalany jest co roku i przypada na pierwszy kwartał. Uroczystości zazwyczaj rozpoczynają się w niedzielę przed Tłustym Czwartkiem i kończą we wtorek przed Środą Popielcową. Co roku ogłaszany jest nowy temat karnawałowy. Tematem karnawału w 2024 roku, który odbywał się od 27 stycznia do 13 lutego, było Ad Oriente.
Jedną z najważniejszych atrakcji jest wybór najpiękniejszej maski (Incoronazione della Maschera più bella). Innym widowiskiem jest Festa delle Marie, spektakl oparty na historycznym wydarzeniu z 973 roku, kiedy to dwanaście weneckich dziewcząt zostało porwanych przez piratów. Dwanaście Marii jest wybieranych co roku spośród kandydatek w wieku 18-28 lat, zamieszkałych lub urodzonych w Wenecji.
Znana tradycja wenecka to Volo dell’Angelo (Lot Anioła). Jego historia sięga XVI wieku, kiedy młody turecki akrobata zjechał po linie z dzwonnicy na Placu Świętego Marka, zaczepiając o balkon doży. Od tego czasu zjazd akrobaty stał się główną atrakcją. Od 2001 roku Volo dell’Angelo wykonuje kobieta, a od 2011 roku jest nią wybrana podczas poprzedniego karnawału Maria dell’anno.
Nie wiadomo dokładnie, od kiedy zaczęto nosić maski w czasie karnawału w Wenecji. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1268 roku i ma charakter zakazu - zamaskowanym mężczyznom zabroniono obrzucać kobiety jajami wypełnionymi perfumowaną wodą, co świadczy o powszechnym użyciu masek już wcześniej.
Maski zakrywały twarz lub jej część, a kostiumy ukrywały tożsamość, płeć i pozycję społeczną, zapewniając anonimowość. W przeszłości maski noszono nawet poza okresem karnawałowym. W XVIII wieku mężczyźni używali tabàro (płaszcza) i baùta (nakrycia na twarz i szyję) oraz jednolitej białej maski z woskowanego kartonu, która umożliwiała jedzenie i mówienie. Odmianą maski baùta była maska volto lub larva, zakrywająca całą twarz.
Wśród publiczności karnawałowej często pojawiały się kostiumy i maski wzorowane na stroju doktora zadżumionych (medico della peste). Strój ten, wymyślony w XVI wieku przez francuskiego lekarza Charlesa de L’Orme’a, składał się z czarnej płachty, dużego czarnego kapelusza i maski z długim, zakrzywionym nosem, wypełnionym ziołami lub octem. Miał on chronić przed zarazą, filtrując powietrze i neutralizując nieprzyjemne zapachy.
Rodzaje weneckich masek można podzielić na teatralne (bogato zdobione) i codzienne (proste). Mogą być wykonane z woskowanego płótna, aksamitu, koronki, skóry, papier mâché, szkła czy ceramiki.
tags: #hans #ulrich #roller #karnawal
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.