Jarmark Europa, funkcjonujący na terenie warszawskiego Stadionu Dziesięciolecia, był czymś więcej niż zwykłym bazarem. Stanowił on osobną rzeczywistość, gęsty labirynt stoisk, wielokulturowy miks, nocny hurt i poranny detal, gdzie nieustannie trwał pościg za okazją. To miejsce, które ubierało pół Warszawy, a reszta kraju zaopatrywała się w towary w kartonach. Jarmark Europa był symbolem wczesnego kapitalizmu w Polsce, ale także miejscem chaosu i przestępczości.
Historia Jarmarku Europa sięga 1989 roku, na samym początku polskiej transformacji ustrojowej. Upadający Stadion Dziesięciolecia, który stracił swoje pierwotne sportowe i propagandowe znaczenie, został wydzierżawiony prywatnej firmie. Władze szukały wówczas sposobu na utrzymanie obiektu, a rodzący się wolny rynek podsunął idealne rozwiązanie. Zamiast remontować niszczejący obiekt, pozwolono na utworzenie giełdy handlowej, która błyskawicznie przekształciła się w gigantyczny bazar. Już w 1996 roku stadion wraz z przyległościami stał się największym bazarem w Europie, przyciągając tysiące stoisk i dziesiątki tysięcy klientów dziennie.
Szczególne znaczenie miała korona stadionu, która uchodziła za „serce ciemnego handlu”. To tutaj królowały nielegalne alkohole, papierosy, pirackie płyty, podróbki markowych ubrań i perfum. „Korona” była również bastionem mafijnych haraczy, co potwierdzały relacje reporterskie i policyjne. W dzień panowała tam „dżungla szczęk”, a w nocy działała „hurtownia bez paragonu”.
„Szczęki” to kultowe słowo z epoki stadionowego handlu, znak firmowy lat 90. Były to metalowe, składane stoiska, które można było rozłożyć jak wielką walizę, tworząc w mig „sklep”. Sprzedawano z nich dosłownie wszystko - od skarpet po elektronikę. Urok „szczęk” polegał na ich mobilności: łatwo je było ustawić, zwinąć i przenieść. Z czasem obok nich rosły wiaty, kontenery i całe pasaże tekstylne.
Na Jarmarku Europa można było kupić niemal wszystko - zarówno legalne, jak i nielegalne towary. Według danych policji, był to jeden z najważniejszych węzłów handlu nielegalnym oprogramowaniem, bronią, przemycanym alkoholem i papierosami. W latach 1995-2001 przeciwko handlowcom użytkującym stadion wszczęto ponad 25 tysięcy postępowań przygotowawczych, a zarekwirowano około 10 milionów pirackich płyt CD i kaset wideo.
Szacunkowo mówi się o około 5 tysiącach stoisk, tworzących prawdziwą handlową dżunglę z sektorami narodowościowymi i towarowymi. Tysiące podmiotów pracowały tu codziennie, od świtu do południa, a część operacji odbywała się hurtowo nocą. Relacje prasowe oraz galerie zdjęć pokazują ogromną skalę straganów i „szczęk” rozstawionych wzdłuż korony stadionu.
Obroty Jarmarku Europa w początkach lat 2000. szacowano na ponad 10 miliardów złotych. Media podawały różne wyliczenia: CBŚ mówiło o około 12 miliardach złotych (dane za 2001 rok), a niektóre publikacje nawet o 17 miliardach złotych całkowitego obrotu. Rozbieżności te są naturalne, ponieważ bazar żył szybką rotacją towarów, gotówką i cieniami księgowości. Nielegalne oprogramowanie, broń, przemycany alkohol i papierosy stanowiły znaczącą część handlu. Roczne obroty szacowane na podstawie danych z 2001 roku sięgały ponoć 12 miliardów złotych, choć dane oficjalne mówiły o nieco ponad 500 milionach złotych.
W czasach funkcjonowania Jarmarku Europa część kupców przechowywała towar w pobliskich magazynach Portu Praskiego.
Ostateczny kres Jarmarku Europa był związany z rozpoczęciem budowy nowego Stadionu Narodowego w miejscu dawnego Stadionu Dziesięciolecia. Targowisko na koronie stadionu funkcjonowało do 30 września 2007 roku. Kres istnienia Jarmarku Europa przypieczętowały przygotowania do Euro 2012, które wymusiły zastąpienie niszczejącego targowiska nowoczesnym obiektem.
Stadion Dziesięciolecia oficjalnie został zamknięty w 2008 roku, co zakończyło proces stopniowej likwidacji handlu i pozwoliło na wjazd ciężkiego sprzętu budowlanego. Umowa Centralnego Ośrodka Sportu z firmą Damis, organizatorem jarmarku, wygasła 30 września 2007 roku, co spowodowało opuszczenie stadionu przez kupców. Nowym administratorem Stadionu X-lecia zostało Centrum Hurtowo-Detaliczne Stadion.
Stadion Dziesięciolecia Manifestu Lipcowego, bo tak brzmiała jego oficjalna nazwa, był wielofunkcyjnym stadionem piłkarsko-lekkoatletycznym w Warszawie, istniejącym w latach 1955-2008. Był obiektem olimpijskim z pełnowymiarowym boiskiem do piłki nożnej oraz 8-torową bieżnią lekkoatletyczną o długości 400 metrów. Miał odkryte trybuny z drewnianymi ławkami, które zgodnie z projektem mieściły 71 008 osób, choć w czasach największych imprez masowych zasiadało na nich prawie 100 tysięcy widzów.
Stadion został zbudowany w latach 50. XX wieku, w dużej mierze z gruzu i cegieł pozyskanych z ruin powojennej Warszawy. Trybuny były w rzeczywistości ogromnym, sprasowanym nasypem gruzu, co czyniło go unikatowym „pomnikiem”. Koncert Stevie’go Wondera w 1989 roku był jednym z ostatnich dużych wydarzeń kulturalnych w historii Stadionu Dziesięciolecia jako obiektu sportowo-rozrywkowego, zanim przejęli go handlarze.
Obiekt był miejscem wielu ważnych wydarzeń sportowych, kulturalnych i propagandowych. Odbywały się tu mecze reprezentacji Polski w piłce nożnej, zawody lekkoatletyczne, koncerty, masówki, dożynki i uroczyste obchody rocznic. Do tragicznych wydarzeń doszło 8 września 1968 roku, gdy w proteście przeciwko agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację samospalenia na trybunach dokonał Ryszard Siwiec. 17 czerwca 1983 roku w trakcie drugiej podróży apostolskiej do Polski uroczystą mszę na stadionie odprawił Jan Paweł II.
Rzeźba „Sztafeta” to jeden z najbardziej charakterystycznych elementów Stadionu Dziesięciolecia i późniejszego Jarmarku Europa. Powstała w 1955 roku, by upamiętnić otwarcie stadionu. Była to monumentalna, socrealistyczna kompozycja autorstwa artysty Bohdana Sienkiewicza. Umieszczona na froncie stadionu, stała się jego wizytówką i była jednym z niewielu oryginalnych elementów, które przetrwały całą epokę Jarmarku. „Sztafeta” została zdemontowana w 2008 roku podczas rozbiórki stadionu pod budowę Stadionu Narodowego. Po renowacji została przeniesiona i obecnie można ją oglądać na terenie kompleksu.
W miejscu Stadionu Dziesięciolecia, w latach 2007-2011, powstawał nowy Stadion Narodowy, który stał się jedną z aren piłkarskich mistrzostw Europy 2012. Od 2012 roku jest to główny stadion reprezentacji Polski w piłce nożnej. Największy polski stadion, mogący pomieścić 58,5 tysiąca widzów, został oddany do użytku w styczniu 2011 roku. Od tego czasu odbyło się na nim dziesiątki wydarzeń sportowych i artystycznych. W październiku 2020 roku, z powodu pandemii, w części biurowo-konferencyjnej Stadionu zorganizowano szpital dla chorych na COVID-19.
tags: #gra #logistyczna #jarmark #europa
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.