Choinka Jagiellońska, znana również jako Widowisko Jasełkowe, to unikalne przedstawienie o charakterze religijnym, które łączy w sobie elementy tradycyjnych jasełek z obrzędami ludowymi. Artykuł ten przybliża strukturę tego widowiska, jego kontekst kulturowy oraz szczegóły dotyczące muzyki i scenografii.
Widowisko, którego początek wiąże się z Choinką Jagiellońską, stanowi fascynujące połączenie tradycji i obrzędowości. Choć szczegółowe dane dotyczące pierwotnego wykonania mogą być niepełne, zachowane opisy wskazują na bogactwo formy i głębokie osadzenie w polskiej kulturze ludowej.
Scenografia widowiska opiera się na architekturze przypominającej tryptyk, z centralną częścią przeznaczoną do odgrywania kluczowych scen religijnych, takich jak Raj, Zwiastowanie czy Adoracje. Skrzydła boczne służą do prezentacji postaci dobrych (prawe) i złych (lewe), co jest nawiązaniem do średniowiecznego teatru religijnego.
Centralnym elementem scenografii jest budynek misteryjny, do którego prowadzą stopnie. Jego architektura powinna być prosta i celowa, nawiązująca do budownictwa ludowego, pozbawiona zbędnych ornamentów. Trzy otwory budynku zasłonięte są oponami, które odsłaniają się w miarę rozwoju akcji. Nad otworem środkowym umieszczona jest gwiazda, symbolizująca Gwiazdę Betlejemską.
Widowisko rozpoczyna się od sceny w Raju, gdzie przedstawiony jest Adam i Ewa przy drzewie życia. Początkowo stoją nieruchomo, jakby we śnie, lecz następnie budzą się do życia. Kluczowym momentem jest kuszenie przez Diabła, który pojawia się z lewego skrzydła tryptyku. Po zerwaniu jabłka przez Ewę następuje wygnanie z Raju. Adam i Ewa schodzą na poziom sceny, pogrążeni w smutku i półmroku. Następnie rozpoczynają pracę - Ewa przędzie, a Adam próbuje kopać, co symbolizuje trud codziennego życia.
Kolejna część widowiska skupia się na scenie Zwiastowania. W centralnej części tryptyku, przedstawiającej komnatkę N. M. Panny, pojawia się Archanioł Gabriel. Dekoracja powinna nawiązywać do prymitywnych kompozycji religijnych, takich jak podhalańskie malowidła na szkle. Strój Maryi może być tradycyjny lub stylizowany na motywach sztuki ludowej z elementami mody szlacheckiej XVII wieku.
Następnie widzimy scenę Narodzenia Pańskiego. W środkowej części tryptyku, w żłobie, znajduje się Dzieciątko Jezus. U stóp Maryi znajdują się symboliczne "bydlątka" - głowy osła i wołu, wykonane prymitywnie i umocowane na kijach. Joseph stoi obok Maryi, a Aniołowie grupują się malowniczo, tworząc żywe obrazy.
Do stajenki przybywają pasterze, którzy przynoszą dary. Przedstawieni są w strojach ludowych z różnych regionów Polski. Sceny z ich udziałem często zawierają elementy humorystyczne i improwizowane dialogi. Pasterze śpiewają, tańczą i składają hołd Dzieciątku.
W widowisku pojawia się również Herod wraz ze swoim dworem, ubrany po łowicku. Jego postać kontrastuje z ludowym strojem pozostałych uczestników. Następnie widzimy scenę z udziałem Trzech Króli, którzy podążają za Gwiazdą, aby oddać pokłon Jezusowi.
Muzyka odgrywa kluczową rolę w widowisku. W scenie Zwiastowania, jeśli śpiew czterogłosowy sprawia trudności, chorał może być odegrany na organach. W orszaku kolędniczym pojawiają się grajkowie z skrzypcami, klarnetem, basem i bębnem. W innych scenach słychać dźwięki wiejskiej orkiestry, dominują bas i bęben, a także śpiew aniołów i pasterzy.
Szczególną uwagę zwraca się na instrumenty takie jak trąbita (długa, podhalańska) oraz fujarka. Pasterze również używają instrumentów ludowych, a wśród nich wspomniane są "trąbita" i "fujarka". W scenach bardziej uroczystych słychać dźwięki dzwonów kościelnych i mszalnych dzwoneczków.
W widowisku występują liczne postacie, takie jak:
Szczególną uwagę przywiązuje się do autentyzmu i symboliki strojów, które często nawiązują do tradycji regionalnych, malarstwa religijnego i mody historycznej.
Widowisko jest bogate w elementy folklorystyczne, takie jak pieśni ludowe, tańce (np. kroki mazurowe) i dialogi. Język widowiska często zawiera archaizmy, regionalizmy i potoczne zwroty, co dodaje mu autentyczności i kolorytu. W tekstach pojawiają się również cytaty i odwołania do literatury ludowej i religijnej.
Przykładem jest dialog Aniołów z Marią i Josephem, który ma na celu zabawienie Dzieciątka, a jego ton jest "rozczulająco prosty", z elementami humoru i rytmiczności, przypominający opowiadanie bajeczek dzieciom.
Choć w tekście nie ma szczegółowych nut, zawarte są wskazówki dotyczące wykonania muzycznego. W przypadku trudności ze śpiewem czterogłosowym, sugeruje się wykonanie chorału na organach. Muzyka towarzysząca widowisku jest zróżnicowana - od uroczystych pieśni i organów, przez wiejską muzykę kolędników (skrzypce, klarnet, bas, bęben), po skoczne melodie i tańce.
W tekście pojawiają się odniesienia do konkretnych utworów i melodii, np. śpiew aniołów „Hej, hej, lelija” czy pieśń pasterzy śpiewana podczas drogi do Betleem. Dźwięki dzwonów kościelnych i mszalnych dzwoneczków budują atmosferę sakralności.
tags: #choinka #d #jagiello #nuty
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.