Święto Narodowe 3 Maja jest jednym z najważniejszych świąt państwowych Rzeczypospolitej Polskiej. Obchodzone jest na pamiątkę uchwalenia przez Sejm Czteroletni, nazywany również Wielkim, 3 maja 1791 roku. W 2024 roku przypada 233. rocznica tego doniosłego wydarzenia.
Ustawa Rządowa z 3 maja 1791 roku była pierwszą w nowożytnej Europie i drugą na świecie, po Stanach Zjednoczonych, konstytucją. Uchwalenie Konstytucji 3 Maja było ukoronowaniem panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, niemal w całości poświęconego próbom reform państwa. Jej korzenie sięgają jednak znacznie głębszych idei reform politycznych, które powstawały w Polsce już od początku XVIII wieku.
Pierwszy rozbiór Polski spowodował swoisty przełom w myśleniu o reformach państwa. Sejm rozbiorowy, poza zgodą na rozbiór, stworzył również Komisję Edukacji Narodowej. Czterech najważniejszych twórców Konstytucji było związanych z Komisją. Inicjatywy takie jak Szkoła Rycerska stanowiły podstawę do starań o odzyskanie suwerenności przez Rzeczpospolitą.
W drugiej połowie lat osiemdziesiątych XVIII wieku sytuacja międzynarodowa zmieniła się na korzyść Rzeczypospolitej. Wybuch wojny rosyjsko-tureckiej i włączenie się do niej Austrii sprawiły, że król Stanisław August Poniatowski postanowił wykorzystać tę sytuację do wzmocnienia swojej władzy i niezależności od Katarzyny II. Zwołany w 1788 roku Sejm miał zatwierdzić sojusz polsko-rosyjski i włączenie się do wojny z Turcją. Pierwszym krokiem była likwidacja Rady Nieustającej. Skonfederowany Sejm, w którym niemożliwe było zastosowanie liberum veto, rozpoczął realizację reform. Już pod koniec 1788 roku uchwalono powiększenie armii z około 20 do 100 tysięcy żołnierzy.
„Naród polski w ostatnim stadium upadku” - tak pisał „Monitor”, jedno z najbardziej wpływowych czasopism politycznych obozu reformatorskiego w 1763 roku. Stan Rzeczpospolitej był fatalny. Polska już od schyłku XVII wieku nie była państwem suwerennym. W okresie rządów dynastii saskiej stała się ona protektoratem Rosji, która miała wieczyście gwarantować jej wolność i bezpieczeństwo. W rzeczywistości pod piękną frazeologią kryła się brutalna dominacja polityczna i chaos.
Od grudnia 1790 roku w tajemnicy spotykali się najważniejsi przedstawiciele obozu reformatorskiego: Stanisław Małachowski, Hugo Kołłątaj, Julian Ursyn Niemcewicz, Ignacy Potocki i Tadeusz Matuszewicz. Z czasem ich liczba sięgnęła 60 osób cieszących się wsparciem króla. Podczas spotkań zastanawiano się nad kształtem reformy.
Rankiem 3 maja 1791 roku, po otwarciu obrad sejmowych, odczytano odpowiednio dobrane depesze dyplomatyczne wskazujące, że Polsce grozi kolejny rozbiór. Ignacy Potocki zwrócił się do króla: „abyś nam odkrył widoki swoje ku ratowaniu ojczyzny”. Poniatowski odparł, że jest nim uchwalenie wielkiej reformy. Natychmiast przegłosowano uchwalenie Ustawy Rządowej.
Król zaprzysiągł konstytucję: „Przysięgam Bogu, żałować tego nie będę”. W tym samym czasie przed Zamkiem Królewskim obstawionym przez dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego oddziały garnizonu warszawskiego gromadził się rozentuzjazmowany tłum. Wśród niego wieczorem do pobliskiej katedry św. Jana przeszli posłowie na czele z marszałkiem Stanisławem Małachowskim, aby zaprzysiąc nową ustawę. Król do katedry z uwagi na bezpieczeństwo udał się łączącym ją z Zamkiem bezpośrednim przejściem.
Z wyjątkiem jednego sejmiku, wołyńskiego, wszystkie pozostałe przyjęły Konstytucję, dziękując za nią i zaprzysięgając ją. Zatem ten, kto mówi o zamachu stanu, a więc kwestionuje legalność Ustawy Rządowej, tak jak rosyjska deklaracja towarzysząca wkroczeniu wojsk rosyjskich do Polski w maju 1792 roku, rozmija się z prawdą - podkreśliła prof. Zofia Zielińska.
Konstytucja 3 Maja regulowała ustrój Królestwa Polskiego. Wprowadzała ustrój monarchii konstytucyjnej, monteskiuszowski trójpodział władzy na wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą oraz inne, nowatorskie rozwiązania parlamentarne. Konstytucja 3 maja wprowadzała gwarancje swobód obywatelskich, podkreślała tradycje chrześcijańskie, tolerancję i wartości oświeceniowe. Była dokumentem stanowiącym dowód głębokiego patriotyzmu oraz zrozumienia spraw obywatelskich i społecznych.
Jedenaście artykułów Konstytucji wprowadzało trójpodział władzy, monarchię dziedziczną, opiekę prawną nad chłopami i mieszczaństwem oraz znosiło liberum veto. Sejm miał być zwoływany co dwa lata; po upływie ćwierć wieku - czyli w 1819 roku - Sejm nadzwyczajny miał zmienić Konstytucję.
„Przede wszystkim było to usunięcie +zadawnionych wad+, które, jak we wstępie Konstytucji piszą autorzy, +poznaliśmy długim doświadczeniem+. Myślę tu przede wszystkim o wyrugowaniu z sejmu liberum veto i zniesieniu instytucji konfederacji (stanu wyjątkowego) oraz o równie przełomowej zmianie podmiotu polskiej demokracji” - podsumowywała prof. Zofia Zielińska.
Jak przypomniała, wielka reforma ustroju państwa cieszyła się powszechnym poparciem, czego świadectwem było poparcie szlachty. „14 lutego 1792 roku odbyły się w całej Polsce sejmiki; przeprowadzono na nich referendum trzeciomajowe. Dziewięć miesięcy po +zamachu+ cały naród zaakceptował Konstytucję. Z wyjątkiem jednego sejmiku, wołyńskiego, wszystkie pozostałe przyjęły Konstytucję, dziękując za nią i zaprzysięgając ją. Zatem ten, kto mówi o zamachu stanu, a więc kwestionuje legalność Ustawy Rządowej, tak jak rosyjska deklaracja towarzysząca wkroczeniu wojsk rosyjskich do Polski w maju 1792 roku, rozmija się z prawdą” - podkreśliła prof. Zofia Zielińska.
Już w dwa dni po uchwaleniu Konstytucji dzień 3 maja uznano za święto narodowe, które później z powodu niewoli kraju zostało na długi czas zawieszone. W 1792 roku rozpoczęła się bowiem wojna polsko-rosyjska w obronie Konstytucji 3 Maja. Ostatecznie doszło do okupacji Polski, obalenia Konstytucji i drugiego rozbioru państwa.
Rok po uchwaleniu Konstytucji Sejm Wielki wciąż obradował, przyjmując kolejne ustawy budujące nowy ustrój. 3 maja 1792 roku król w sąsiedztwie Łazienek wmurował kamień węgielny pod budowę Świątyni Opatrzności Bożej, mającej być wotum za uchwalenie Konstytucji. W trakcie uroczystości rozszalała się wichura, co przyjęto za złą wróżbę. W tym samym czasie na kresach Rzeczypospolitej, w miasteczku Targowica zbierali się magnaci dążący wraz z Katarzyną II do obalenia nowego ustroju. Kilka miesięcy później przejęli władzę, unieważniając większość ustaw Sejmu Wielkiego.
„Polska została podbita i przeprowadzono II rozbiór, a Konstytucja realnie nie weszła w życie, jednak w sensie psychologicznym przekonała Polaków o wartości własnej spuścizny politycznej i w bardzo silny sposób przyczyniła się do utrwalenia woli walki o odzyskanie własnego państwa. Było o co walczyć. Gdybyśmy nie podnieśli ręki na rosyjskie panowanie i nie podjęli reform lat 1788-1792, być może przetrwalibyśmy i doczekali czasów Napoleona. Ale mogło być inaczej: rozebrano by nas pod jakimś pretekstem, zanim odzyskaliśmy szacunek dla siebie. Czy wtedy, z poczuciem hańby, mielibyśmy taką wolę odbudowy państwa, jaką przejawiliśmy w XIX wieku?” - pytała prof. Zofia Zielińska.
Konstytucja stanowiła symbol dążenia do odrodzenia narodowego przez cały okres zaborów. Odniesienia do Konstytucji 3 Maja znajdowały się w Konstytucji Księstwa Warszawskiego. W 1815 roku.
Dziewiętnastowieczne poglądy na Konstytucję streścić można słowami jednego z działaczy emigracji po Powstaniu Listopadowym Janusza Woronicza: „Ustawa 3 maja nie zdołała odwrócić już rozbiorów, uratować niepodległości narodu, uratowała go wszakże pod względem wewnętrznej naprawy, uratowała od wiecznej zakały”. Wraz z odchodzeniem w przeszłość świadków epoki Konstytucja stawała się mitem dla żyjących pod zaborami.
Święto 3 Maja zostało przywrócone w II Rzeczypospolitej Polskiej w kwietniu 1919 roku. Od 1990 roku dzień 3 maja jest oficjalnym świętem narodowym Polaków. Zdelegalizowane przez okupantów niemieckich i sowieckich podczas II wojny światowej, zakazane było również w PRL.
Obchodzenie świąt upamiętniających ważne chwile z dziejów Polski to nieodłączny element życia społecznego i narodowego. Dzięki temu jest podtrzymywana tradycja i pamięć historyczna, która sprawia, że identyfikujemy się ze swoim narodem. Znając historię, literaturę patriotyczną, zrozumiemy i docenimy bohaterów przeszłości.
Uroczystości związane z rocznicą uchwalenia Konstytucji 3 Maja odbywają się w całej Polsce. W 2024 roku przypada 233. rocznica uchwalenia tego dokumentu. Delegacje Akademii Policji w Szczytnie wzięły udział w uroczystych obchodach tego święta w Szczytnie i Olsztynie. Uroczystości w Szczytnie rozpoczęły się mszą świętą w Kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a w Olsztynie w Bazylice Konkatedralnej św. Jakuba.
W Wojewódzkich Obchodach, reprezentując kierownictwo Akademii Policji w Szczytnie, udział wziął nadkom. dr Błażej Jewartowski - Kierownik Zakładu Kryminalistyki i Informatyki Śledczej Instytutu Służby Kryminalnej Wydziału Bezpieczeństwa i Nauk Prawnych. Delegacja służb województwa warmińsko-mazurskiego podległych MSWiA złożyła wspólny wieniec pod Kolumną Orła Białego w Olsztynie. Natomiast podczas szczycieńskich obchodów naszą Uczelnię reprezentował podinsp. dr Arkadiusz Tomaszek - Kierownik Zakładu Wychowania Fizycznego Instytutu Służby Prewencyjnej Wydziału Bezpieczeństwa i Nauk Prawnych. Delegacja naszej Uczelni złożyła również wieniec pod Pomnikiem Orła Białego w Szczytnie.
W 2024 roku przypada 233. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Konstytucję uchwalił w 1791 roku Sejm Czteroletni, zwany Wielkim (1788-1792). Była to pierwsza konstytucja w Europie i druga na świecie, po konstytucji Stanów Zjednoczonych.
Burmistrz Miasta Zgorzelec oraz Dziekan Dekanatu Zgorzeleckiego zapraszają do udziału w uroczystych obchodach 233. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Obchody 3 Maja 2024 roku rozpoczęły się o godzinie 11:00 Mszą Świętą w intencji Ojczyzny w Kościele p.w. Św. Bonifacego. Po mszy nastąpiło uroczyste odśpiewanie Hymnu Polski z udziałem Orkiestry Górniczej KWB Turów oraz złożenie wieńców i wiązanek pod pomnikiem Millenium.
Komendant Powiatowy Policji w Mińsku Mazowieckim inspektor Sławomir Rogowski, wziął udział w uroczystych obchodach z tej okazji w Mińsku Mazowieckim oraz Stanisławowie, gdzie złożył wiązanki kwiatów. Uroczystości w Mińsku Mazowieckim rozpoczęła msza święta, po której uczestnicy oraz sztandary służb mundurowych przeszły pod pomnik upamiętniający to wydarzenie. Następnie inspektor Sławomir Rogowski złożył wiązankę kwiatów podczas uroczystości upamiętniającej Uchwalenie Konstytucji 3 Maja w Stanisławowie, wspólnie z Panią Wójt Kingą Sosińską oraz Komendantem miejscowego Komisariatu Policji, podinspektorem Robertem Momotem.
tags: #233 #rocznica #konstytucji #3 #maja
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.