Lawsonia inermis, znana również jako lawsonia bezbronna, nadbarwia bezbronna lub hennowy krzew, jest rośliną, z której pozyskuje się naturalny barwnik zwany henną. Ten wszechstronny środek znajduje zastosowanie w barwieniu włosów, jako składnik leczniczy, a przede wszystkim do efektownej dekoracji skóry. Ozdabianie ciała jest zwyczajem tak starym, jak sama ludzka cywilizacja. Od zarania dziejów ludzie tworzyli na swoich ciałach różnorodne znaki i symbole, często związane z ważnymi wydarzeniami, takimi jak święta, uroczystości, polowania czy przygotowania do wojny. Sztuka malowania henną sięga tysięcy lat wstecz. Choć dokładne początki są trudne do ustalenia, wiadomo, że barwnik ten był popularny już w starożytnym Egipcie.
Historia henny sięga bardzo daleko. Według udokumentowanych źródeł, jej użycie datuje się na około pięć tysięcy lat temu, w okresie predynastycznego Egiptu. Na niektórych mumiach z tamtego okresu malunki wykonane henną tuż po śmierci zachowały się w stanie umożliwiającym badania i interpretację. Początki tej sztuki wiążą się z Afryką, a konkretnie z Marokiem, gdzie wykształcił się znany do dziś styl marokański, charakteryzujący się geometrycznymi wzorami. Podobne akcenty można odnaleźć w sztuce ludowej Słowian, na przykład na Ukrainie, gdzie dominują geometryczne elementy. Ten styl jest postrzegany jako magiczny i pełen znaczeń. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się prosty, składający się z trójkątów i pasków, jego znaczenie jest rozbudowane.
Cały basen Morza Śródziemnego miał kontakt z henną - była używana w Rzymie i Grecji. Żydzi mieszkający na terenie Turcji posiadali bogate tradycje związane z jej stosowaniem. W niektórych regionach hennę wykorzystywano wyłącznie do barwienia włosów, w innych zaś do malowania ciała. Wraz z ekspansją islamu, sztuka ta rozprzestrzeniła się na cały świat, docierając do Europy, a w XVI wieku, najpóźniej, również do Indii. Co ciekawe, malowanie henną w Indonezji pojawiło się dopiero około sześćdziesięciu lat temu, wcześniej nie było tam obecne. Mimo to, tradycja ta jest kultywowana przez kolejne pokolenia, zwłaszcza podczas ceremonii ślubnych.
Pierwszym czerwonym barwnikiem używanym w historii ludzkości nie była jednak henna, lecz ochra. Początkowo malowanie ciała ochrą nie miało znaczenia symbolicznego, a służyło do rozpoznawania członków tego samego plemienia. Jednak sam proces przygotowywania barwnika i jego aplikowania od zawsze miał w sobie coś z rytuału. Dodatkowo, kolor ochry przypominał krew, symbol życia i śmierci, co nadawało jej znaczenie w obrzędach pogrzebowych i związanych z płodnością.
Henna jest elementem wielu kultur. Od dawien dawna wykonują ją społeczności zamieszkujące Subkontynent Indyjski, Półwysep Arabski, Bliski Wschód oraz Afrykę Północną. Nazwa "henna" pochodzi z języka arabskiego. W Indiach nazywana jest "mehndi". Od czasów antycznych używa się jej do barwienia włosów, paznokci i skóry, a także jako składnik leków i magicznych mikstur. Pierwotnie malowanie henną miało nieco magiczny wydźwięk, co kłóciło się z ideą islamu, który zabrania wyznawcom stosowania amuletów, a henna w pewnym sensie pełniła taką rolę.
Fakt, że henna odgrywa ważną rolę w kulturze muzułmańskiej, wskazuje na jej pochodzenie z Bliskiego Wschodu - regionu, gdzie narodził się islam. Pierwsze wzmianki o barwieniu dłoni i twarzy henną pochodzą z około 2600 roku p.n.e. z obszaru Mezopotamii. Zatem, w dużym uproszczeniu, henna była elementem kultury społeczeństw zamieszkujących Bliski Wschód na długo przed pojawieniem się islamu. Ponad 3000 lat po pierwszym udokumentowanym użyciu henny do malowania dłoni panny młodej, mieszkańcy Bliskiego Wschodu zaczęli przyjmować islam, ale tradycji tej nie porzucili.
Ekspansja Arabów objęła Afrykę Północną, gdzie z czasem zadomowił się język arabski, islam i henna. W ten sposób, w XXI wieku, turystki mogą cieszyć się brązowymi malunkami na dłoniach i stopach.
W Maroku malunki henną na dłoniach i stopach wykonuje się przeważnie kobietom przy ważnych okazjach. Tradycyjnie henna zapowiada ważne wydarzenia niosące ze sobą zmianę w życiu, a jednocześnie ma pomóc w adaptacji do nowej sytuacji. W kulturze Berberów, nawet po dotarciu islamu, zachowało się wiele prostych, magicznych wierzeń. Dla nich malowanie henną miało znaczenie ochronne - malowano na przykład oczy, które miały chronić przed "złym spojrzeniem". Z tego powodu klasyczna henna z tego regionu ma we wzorach celowo asymetryczne, czasem nieprzyjemne dla oka elementy. Ma to na celu obronę przed negatywną energią.
W Maroku nazwa "henna" (zapisywana jako "hinna") określa zarówno półtrwały roślinny barwnik, jak i rysunki na skórze wykonane za jego pomocą. Na wzory naniesione na ciało mówi się także "na9ch" (nakusz). Brązowa naturalna henna jest otrzymywana ze sproszkowanych liści krzewu hennowego (Lawsonia inermis). Aby uzyskać barwiącą pastę, proszek miesza się z płynem - tradycyjnie z herbatą, sokiem z cytryny lub wodą. Niektórzy dodają cukru lub melasy, aby pasta lepiej przylegała do skóry. Po wymieszaniu pastę powinno się pozostawić na co najmniej godzinę, aby uwolnić barwnik.
W Maroku malunki henną na dłoniach i stopach stanowią cenioną ozdobę kobiecego ciała. Malunki te często mają na celu ochronę przed wszelkim złem, zarówno tym nazwanym, jak i nienazwanym. Ślubna henna jest symbolem opuszczenia domu rodzinnego przez kobietę. Wykonuje się ją zazwyczaj dzień przed weselem, w towarzystwie innych kobiet. Jest to "dzień henny" - "nhar l-hinna", bardzo ważny dla kobiet, które wychodzą za mąż po raz pierwszy, ponieważ ma chronić je przed trudnościami w przejściu od abstynencji seksualnej do aktywności seksualnej po ślubie.
Według marokańskiej tradycji, dziewczyna staje się kobietą nie w momencie rozpoczęcia miesiączkowania, lecz po rozpoczęciu współżycia seksualnego, czyli po ślubie. Już przed ślubem, po zatwierdzeniu kontraktu małżeńskiego, przyszły pan młody wysyła do domu swojej wybranki stożki cukru, daktyle i mleko, a na rękach dziewczyny malowany jest delikatny tatuaż z henny, sygnalizujący jej status narzeczonej.
Ślubna henna dotyczy także mężczyzn, choć w mniejszym stopniu. Niektórzy malują sobie dużą kropkę we wnętrzu dłoni, inni maczają palec w paście, a jeszcze inni nie robią nic. Ciąża również wiąże się z ceremonią z udziałem henny. Kobieta w zaawansowanej ciąży, ubrana na biało, z henną na dłoniach i stopach, jest otoczona rodziną i przyjaciółmi, podczas gdy gra tradycyjna muzyka.
Malowanie dłoni i stóp henną odbywa się tradycyjnie również siódmego dnia po narodzinach dziecka. Henna jest ważnym elementem nie tylko życiowych wydarzeń jednostki, ale także społeczności. W Maroku obchodzi się cztery główne święta: Eid al adha, Eid al fitr, Eichora i l-Moulid. Są to okazje do wykonania henny kobietom i dzieciom. Kobiety ozdabiają się henną nie tylko rytualnie, ale także bez okazji, dla przyjemności z tymczasowego tatuażu.
Świeża henna ma specyficzny zapach, który z zasady nie podoba się marokańskim mężczyznom. Istnieje hadis potwierdzający, że prorok Mahomet nie lubił zapachu henny, co stanowi ciekawy dodatek do kulturowych wierzeń.
W Maroku hennę nakłada się za pomocą plastikowej strzykawki. Po nałożeniu pastę pozostawia się do wyschnięcia, a następnie usuwa się suchą hennę. Tradycyjnie "n9acha" (osoba malująca henną) przychodzi do domu klientki. Jej status społeczny nie jest wysoki, jednak jest traktowana z szacunkiem i częstowana herbatą i słodyczami. Ważne jest dobre przyjęcie, aby nie narazić się na niepochlebne opinie.
Intensywność barwnika zależy od kilku czynników: stężenia proszku z liści w paście, ilości substancji aktywnej w liściach, keratynizacji skóry (im bardziej sucha i szorstka, tym ciemniejszy barwnik), czasu kontaktu barwnika ze skórą oraz dodatku kwasowych katalizatorów, np. soku z cytryny.
Marokanki mają różne sposoby na utrwalenie henny - spryskiwanie perfumami, wcieranie czosnku lub soku z cytryny. Najlepszym i najskuteczniejszym sposobem jest unikanie zmywania naczyń.
Henna zajmuje ważne miejsce w społeczeństwach, które przyjęły islam, a w których duże znaczenie miały tatuaże zakazane przez nową religię. Żydzi mieszkający w Maroku przejęli zwyczaj malowania henną dłoni panny młodej od muzułmanów na zasadzie "sąsiedzkiej wymiany doświadczeń".
Henna jest wymieniona w hadisach 21 razy, z czego 11 jako barwnik siwych włosów i brody zalecany mężczyznom. W kulturze arabskiej henna dodaje uroku i kobiecości, symbolizuje ukazanie się nowej tożsamości, a według starych wierzeń Berberów przynosi szczęście. Różne wzory mają odmienne znaczenie, a ich nakładanie wiąże się często z rytuałami.
Z szacunku do religii, zrezygnowano z malowania wizerunków ludzi i zwierząt, skupiając się na bardziej abstrakcyjnych wzorach geometrycznych oraz motywach roślinnych. W Maroku henna jest stosowana przy ślubach, narodzinach dzieci i wydarzeniach religijnych, takich jak Ramadan, Eid al-Fitr i Eid al-Adha. Zdarza się, że henna obecna jest także przy pogrzebach.
Wzory mogą reprezentować politykę, kobiece piękno i płodność, zdrowie psychiczne lub problemy fizyczne, zależnie od regionu i plemienia Amazigh.
Henna jest częścią tradycyjnego marokańskiego wesela. Wieczorem przed ceremonią do przyszłej panny młodej przychodzą inne kobiety - rodzina, przyjaciółki, sąsiadki - aby dzielić się doświadczeniami małżeńskimi i przygotować pannę młodą na noc poślubną. Henna ma symboliczne znaczenie przeobrażenia się dziewczynki w kobietę. Ślub jest nowym początkiem, celebrującym połączenie dwóch rodzin. Całemu procederowi towarzyszą śpiew, taniec i głośna muzyka. Mehndi obejmuje wtedy malowanie dłoni i stóp panny młodej oraz zaproszonych kobiet. Zwyczajowo ma to przynieść szczęście, zdrowie i ochronę przed krzywdą.
Praktyka stosowania henny przez pana młodego nie jest tak popularna jak kiedyś, jednak jest częścią pradawnych obrządków. Dawniej wybierano specjalną osobę, która za pomocą palca nakładała na rękę pana młodego prosty wzór z henny, często kreskę lub okrąg pośrodku dłoni na wewnętrznej stronie, jako symbol połączenia z kobietą. Ceremonia ta była publicznym widowiskiem.
Siedem dni po porodzie w Maroku odbywa się uroczysta fiesta na cześć dziecka, podczas której nadawane jest mu imię. W tym dniu matce maluje się ręce symbolicznymi wzorami kwiatowymi. Czasami lekko maluje się także rączki dziecka, pępek i głowę. Przez wieki wierzono, że henna wymieszana z olejkiem ma właściwości wzmacniające skórę. Wcierano mieszankę już w trzydniowe niemowlęta, wierząc, że da to dziecku siłę i ochroni przed czarną magią, dżinami i złym okiem. Obecnie odchodzi się od tej praktyki ze względu na wrażliwą skórę niemowląt.
Henna jest również obecna przy rytuale obrzezania chłopców, mając cel zarówno leczniczy, jak i symboliczny. Jest to kolejna uroczystość, podczas której wszyscy przybyli na ceremonię mogą pomalować się henną. Obrzezanie chłopców w Maroku jest powszechne, choć coraz mniej popularne staje się organizowanie wielkich fiest. Dzień przed obrzezaniem maluje się dłonie dziecka, często jednolitym wzorem od czubka palca aż do drugiego złącza, dalej dodając wzory faliste, kropki i kreski. Po uroczystości, jako opatrunek na ranę, nakłada się hennę wymieszaną z olejkami i masłem.
Istnieją przesłanki, że pierwszą miesiączkę kobiety również obchodzi się małym rytuałem i maluje się ją henną, symbolizując przemianę w dorosłą osobę.
W Egipcie odkryto, że wiele mumii było zafarbowanych henną, używaną do przyozdabiania paznokci czy włosów. Kraje Afryki Północnej posiadają rytuały pośmiertne, w których henna odgrywa rolę. Ciało zmarłego naciera się olejami, perfumami i sproszkowanym kwiatem lawsonii. Zdarza się odkrycia ciał z pomalowanymi dłońmi i stopami. W Maroku mieszanką henny, wody i róży smaruje się czasami nagrobki, a kolor czerwony ma chronić zmarłego przed złymi ludźmi. Jest to praktyka powszechna zwłaszcza na wsiach. Niegdyś, gdy śmierć wymagała zemsty, mściciel zakładał płaszcz i smarował ręce henną na znak dokonanej zbrodni. Kobiety zdarzało się, że malowały swoje dłonie, gdy dobiegał koniec żałoby. Jest to stara tradycja, praktycznie zabobon, lecz zdarza się, że kobiecie rodzącej maluje się ręce i stopy, a także delikatnie usta i oczy innymi naturalnymi specyfikami, aby ją chronić i zapewnić jej wstęp do raju w razie śmierci przy porodzie.
Sztuka malowania henną, znana jako Mehndi lub Mendhi, jest popularna zwłaszcza w Indiach, krajach afrykańskich i azjatyckich. Stanowi ona bardzo popularny element hinduskiej ceremonii ślubnej. Czerwonawy kolor henny ma przynieść szczęście w małżeństwie. W Indiach istnieje przesąd, że im ciemniejszy kolor mehendi panny młodej, tym szczęśliwsze będzie jej małżeństwo. Ozdabianie się henną ma miejsce również przy okazji świąt czy kobiecych spotkań. Wzory często przedstawiają ważne i symboliczne motywy.
Zwyczaj ozdabiania henną dłoni panny młodej powstał tysiące lat temu w Afryce Północnej i wraz z islamem rozpowszechnił się na inne kraje muzułmańskie. W Indiach pojawił się dopiero w XII wieku. Henna barwi włosy, skórę i paznokcie, ma właściwości przeciwgrzybicze i antyseptyczne. Naturalna henna nie uczula i jest zdrowa dla skóry, chroni także przed promieniami UV. Jeśli opalimy się mocno z wzorem na skórze, po jego zejściu pozostanie jasny "negatyw". Należy uważać na produkty określane jako henna, które w rzeczywistości nią nie są.
Tzw. "czarna henna" to toksyczna mieszanka zawierająca PPD (p-fenylenodiaminę), która może wywoływać silne alergie, ropiejące poparzenia skóry, po których pozostają blizny. PPD jest zakazana do stosowania na skórze. W USA, Australii i Unii Europejskiej dopuszczalna jest obecność PPD na poziomie 4%, podczas gdy w "nadmorskich" barwnikach jest go 40% a czasami nawet 60%. PPD bywa również w tańszych farbach do brwi i rzęs.
Prawdziwa hennistka powinna przygotowywać pastę samodzielnie z proszku hennowego, czyli suszonych i mielonych liści Lawsonii inermis. Gotowe sklepowe rożki z henną, które mogą leżeć na półkach przez rok-dwa lata, budzą wątpliwości co do ich jakości i składu.
W Indiach, podczas ceremonii Mehndi, panna młoda jest otoczona przez kobiety z rodziny, które śpiewają tradycyjne piosenki, tańczą i dzielą się doświadczeniami małżeńskimi. Jest to czas radości, refleksji i przygotowania do nowego rozdziału w życiu. Indyjskie wesela są często wielodniowe, charakteryzują się przepychem, tradycyjnymi strojami (sari lub lehenga w kolorach czerwieni i złota) oraz barwnym pochodem pana młodego (baraat).
W krajach azjatyckich, takich jak Chiny czy Japonia, tradycja ślubna jest głęboko zakorzeniona w historii i symbolice. Chiński ślub często obfituje w czerwone dekoracje, symbolizujące szczęście i miłość. Rytuał "Hong Bao" (czerwona koperta z pieniędzmi) oraz palenie czerwonych świec podczas ceremonii to ważne elementy.
Szkocka tradycja "handfasting" polega na symbolicznym wiązaniu rąk pary młodej sznurem lub tkaniną, co symbolizuje ich związek duchowy i fizyczny. Jest to stara celtycka praktyka, szacowana na tysiące lat przed naszą erą.
Włoska tradycja ślubna obejmuje taniec "La Tarantella", szybki i wirujący, który ma przynieść szczęście nowożeńcom. Para młoda wraz z gośćmi tworzy krąg, który ciągle się rozszerza i zawęża.
Podróżując po świecie poprzez różne tradycje ślubne, można dostrzec niesamowitą różnorodność i bogactwo kultur. Każdy kraj, każda społeczność ma swoje unikalne obrzędy, które odzwierciedlają ich historię, wierzenia i wartości. Poznawanie tradycji ślubnych z różnych krajów to fascynująca podróż w głąb kultur i okazja do poszerzenia horyzontów.
Osoby, które nie mogą zdecydować się na zrobienie tatuażu, mogą skorzystać z opcji malowania ciała henną. Ten bardzo stary zwyczaj, kojarzony głównie z Indiami, w rzeczywistości wywodzi się z muzułmańskich krajów Afryki Północnej. Malunki na kobiecych dłoniach i stopach powstają z okazji ważnych wydarzeń w życiu, takich jak ślub, lub na specjalne święta i festiwale. Ich rolą jest wyzwolenie "zewnętrznego światła". Poza Indiami zwyczaj ten rozpowszechniony jest także w Pakistanie i Bangladeszu.
Dziś stoiska oferujące malowanie "tatuaży" z henny można spotkać w każdej turystycznej miejscowości czy przy okazji imprez i festynów.
Na jakość barwnika należy zwracać szczególną uwagę. Generalnie, hennę powinno się sprowadzać z zaufanych źródeł; najlepsza rośnie na północy Indii i w Pakistanie. Problemem są imprezy masowe, na których zdarza się, że ktoś maluje czarną henną, czyli barwnikiem z dodatkiem PPD - środka, który może powodować reakcje alergiczne czy wręcz poparzenia skóry. Niestety, henna z PPD jest barwnikiem najczęściej używanym nad morzem, gdzie maluje się turystów.
Jedna z zawodowych hennistek wspomina, że zajmuje się malowaniem henną od jedenastu lat. Zaczęła, gdy zainteresowała się kulturą Indii, a konkretnie Bollywood. Po pierwszych nieudanych próbach z niewłaściwym rodzajem henny, zaczęła szukać właściwych barwników i informacji na własną rękę. Materiały były trudno dostępne, ale ostatecznie udało jej się opanować sztukę.
"Wszystko zależy od wzoru i stylu," mówi artystka. Historia henny sięga bardzo daleko, a jej udokumentowane użycie to około pięciu tysięcy lat temu w starożytnym Egipcie. O jej właściwościach, historii i codziennym zastosowaniu opowiada spotkana zawodowa hennistka.
Klientami mogą być osoby zainteresowane tematem, chcące sprawdzić, jak wyglądałyby z tatuażem (artystka maluje także motywy realistyczne, kwiaty itp.), lub takie, które trochę czytały i chcą dowiedzieć się więcej. Szczególnie cenne są historie, gdy ludzie przychodzą po hennę dedykowaną specjalnie im i ich historii, tworząc wzór, który coś opowiada o nich.
Osoba zajmująca się profesjonalnie henną od ponad pięciu lat cieszy się, że żyje z tego, co robi. Uważa, że rynek ten będzie się rozwijał wraz z edukacją i wzrostem świadomości ludzi. Choć w Polsce jest niewiele osób zajmujących się tym zawodowo, wierzy w potencjał tej sztuki.
tags: #zwyczaje #w #afryce #malowanie #henna
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.