Yerba Mate to narodowy napój w Argentynie, Urugwaju i Paragwaju, posiadający silne znaczenie kulturowe zarówno pod względem tożsamości narodowej, jak i społecznej. Picie tego suszu to zwyczaj mający pochodzenie przedkolumbijskie.
Roślina, z której wytwarzana jest yerba mate, to ostrokrzew paragwajski (Ilex paraguariensis). Nazwa "yerba mate" pochodzi od języka keczua, gdzie "mate" oznacza tykwę, naczynie używane do picia tego naparu. W języku Indian Guarani roślina ta znana była jako "ca-a", co oznaczało roślinę, trawę lub zioło. Pierwotnie Indianie Guarani, zamieszkujący regiony bogate w dzikie stanowiska yerba mate, często żuli liście lub pili napar przez zęby, nie używając jeszcze bombilli. Pierwsze bombille wykonane były z trzciny lub kości ptaka.
W czasach prekolumbijskich, około 3000 r. p.n.e., ludność rdzenna, w tym Kaingang i Guaraní, odkryła energetyczne i odżywcze właściwości ostrokrzewu paragwajskiego. Guaraní udoskonalili metody jego zbioru i przygotowania, a także sposób picia, umieszczając liście w tykwie z wodą i popijając napar przez słomki. Roślina ta była dla nich nie tylko źródłem energii i pożywienia, ale także ważnym elementem duchowego i społecznego życia, uważanym za święty dar od bogów. Wiedza o mate przekazywana była z pokolenia na pokolenie, a sama roślina stanowiła nawet walutę wymienną z innymi ludami prehiszpańskimi.
Wraz z przybyciem hiszpańskich kolonizatorów, którzy zetknęli się z yerba mate dzięki Guaraní, napój ten zyskał ogromną popularność wśród kolonizatorów. Szczególnie misjonarze jezuiccy odegrali kluczową rolę w jego rozpowszechnieniu, dostrzegając jego potencjał ekonomiczny. Założyli oni pierwsze plantacje, a yerba mate stała się znana jako "herbata jezuicka". Jezuici cenili sobie właściwości napoju, choć preferowali picie go z torebek herbaty, w przeciwieństwie do tradycyjnego sposobu picia przez słomkę przez Guaraní.
Gauchos, kowboje z terenów Argentyny, Urugwaju, Paragwaju i Brazylii, przyjęli mate jako integralną część swojej kultury. Pili go gorący w grupach, podczas długich wędrówek i spotkań towarzyskich, co umocniło jego pozycję jako napoju społecznego. W XIX wieku, w trakcie walk o niepodległość Argentyny, zwyczaj picia mate zakorzenił się w folklorze narodowym.
Przemysł yerba mate rozkwitał w regionie Río de la Plata. Po konfliktach terytorialnych i upadku Paragwaju, produkcja yerba mate przeniosła się do innych regionów. Pod koniec XIX wieku zaczęły powstawać pierwsze plantacje przemysłowe w Argentynie. Choć Argentyna musiała początkowo importować yerbę, dzięki innowacjom w hodowli nasion, stała się wiodącym producentem na świecie.
W Polsce yerba mate długo pozostawała mało znana. Pierwsza próba importu podjęta została w 1882 roku. Jednak wysokie cła nałożone przez władze rosyjskie utrudniły jej sprowadzanie. Dopiero na początku lat 90. XX wieku, wraz z powrotem emigrantów, yerba mate pojawiła się w Polsce na szerszą skalę, m.in. dzięki Leopoldowi Buderackiemu, który założył firmę Argentyna Limited, pierwszą w kraju zajmującą się importem yerba mate.
Rytuał picia Yerba Mate, znany jako cebar, to aktywność grupowa, która bardzo przypomina ceremonię fajki pokoju. W obu przypadkach przedmiot jest przekazywany wokół grupy, tak aby wszyscy mogli się nim dzielić. Zarówno wymienianie się fajką pokoju, jak i tykwą reprezentuje przyjaźń i wspólnotę. W każdej tradycji, która przetrwała tak długo, istnieje zbiór niewypowiedzianych zwyczajów oraz zasad.
Uczestnicy siedzą w kręgu, a cebador, czyli gospodarz, przygotowuje naczynie (matero) z gorącą wodą. Matero jest przekazywane dookoła kręgu po prawej stronie, a każdy pijący po opróżnieniu przekazuje je z powrotem do gospodarza do ponownego parzenia. Krąg yerba mate, nazywany w języku hiszpańskim ronda (lub roda w języku portugalskim) - ronda del mate - to symbol jedności, wzajemnego szacunku i integracji społecznej. To serce całego rytuału.
Rytuał przebiega w kółko w ten sposób, aż Yerba Mate stanie się lavado (wypłukana) lub po prostu do chwili wyczerpania ciepłej wody. Zwykle susz traci smak po napełnieniu tykwy około 10 razy lub więcej, w zależności od zastosowanego produktu.
Ceremonia Yerba Mate, choć może początkowo wydawać się skomplikowana, jest typową czynnością dla wielu ludzi. To codzienne i niepozorne wydarzenie reprezentuje inne podejście do życia. Ceremonia Yerba Mate jest idealnym czasem na odłożenie na bok problemów oraz prozy życia i jest doskonałą szansą na spotkanie się ze znajomymi i rodziną. To czas na docenienie znaczących relacji w życiu.
Współcześni Indianie często piją yerba mate, a tradycje te są nadal istotnym elementem życia codziennego dla wielu członków społeczności. Picie yerba mate jest praktykowane zarówno w ramach codziennych spotkań rodzinnych, jak i w celebracjach czy ceremoniach religijnych. Napój ten odgrywa ważną rolę społeczną, integrując wspólnotę poprzez wspólne doświadczenia i wymianę poglądów.
W Argentynie, Paragwaju, Urugwaju i części Brazylii yerba mate jest codziennością. To nie tylko napój o działaniu pobudzającym, ale część codziennego życia, towarzysząca mieszkańcom od rana do wieczora - w domu, w pracy, na spacerze czy w trakcie podróży. Dla wielu Argentyńczyków dzień bez mate jest po prostu niepełny. Termos i matero to stały zestaw, który zabiera się ze sobą niemal wszędzie. Picie mate nie wymaga specjalnej okazji - wręcz przeciwnie, to właśnie codzienność jest najlepszym momentem na cebado.
Kultura picia mate w Argentynie opiera się na prostocie i dostępności. Nie liczy się marka ubrania, zawód ani status społeczny - liczy się obecność, rozmowa i gotowość do dzielenia się tym samym naparem. Wspólne picie mate to jeden z najbardziej charakterystycznych rytuałów społecznych w Argentynie. W argentyńskiej kulturze często powtarza się, że „wszyscy jesteśmy równi przed mate”.
Współczesne trendy związane z yerba mate wykraczają daleko poza granice Ameryki Południowej. Yerba mate zdobywa serca ludzi na całym świecie, jako alternatywa dla kawy, zwłaszcza w kręgach osób dbających o zdrowie i aktywny tryb życia. Media społecznościowe pełne są zdjęć z hashtagiem #YerbaMate, pokazując, że ta tradycja nie tylko przetrwała, ale stała się modnym elementem współczesnego lifestyle'u. Powstają nawet aplikacje i grupy online, które pomagają wymieniać się doświadczeniami i organizować spotkania yerba mate na całym świecie.
Yerba mate można przygotować na kilka sposobów, w zależności od preferencji i regionu. Tradycyjne naczynia przeznaczone do spożywania yerba mate to matero (wykonane z tykwy, ceramiki lub drewna, np. palo santo) oraz guampa (używana do tereré).
Popularny sposób przyrządzania mate w Paragwaju. Od drugiego zalania napój zalewany jest bardzo zimną wodą (do 5 °C), zamiast gorącej. Podawany często z cytryną lub innym owocem cytrusowym oraz miętą, dobrze orzeźwia.
Yerba ma postać drobno zmielonego suszu, z przewagą liści. Naczynie napełnia się suszem do 2/3 wysokości, zakrywa wlot tykwy płaską podstawką i przesypuje mate na jedną stronę. Naczynie powinno być przechylone pod kątem ok. 45 stopni. Wodę wlewa się w wolną przestrzeń, używając wody o temperaturze ok. 75 °C. Wkładanie bombilli wymaga uwagi ze względu na drobne zmielenie suszu.
Yerba mate zawiera ksantyny: kofeinę, teobrominę i teofilinę, które działają pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy. Badania naukowe sugerują, że yerba mate może mieć działanie obniżające poziom cholesterolu, ochronne wobec komórek wątroby, moczopędne i korzystne dla układu krążenia. Stosowanie yerba mate sugeruje się w leczeniu otyłości, ponieważ może przyspieszać metabolizm i zwiększać utlenianie tłuszczów.
Jednakże, badania przeprowadzone w krajach o wysokiej konsumpcji yerba mate (przygotowywanej w tradycyjny sposób) wykazały statystyczne powiązanie ze zwiększoną zapadalnością na raka jamy ustnej, gardła, przełyku i pęcherza moczowego. Należy jednak zaznaczyć, że wiele z tych badań uwzględniało również inne czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu i spożywanie alkoholu, które są ściśle powiązane z kulturą tych regionów. Badania wykazały również, że picie bardzo gorących napojów, w tym yerba mate, może zwiększać ryzyko wystąpienia nowotworów.
W napoju yerba mate przygotowywanym w tradycyjny sposób wykryto silnie rakotwórcze policykliczne węglowodory aromatyczne (PWA), porównywalne z dawką dostarczaną organizmowi przez osobę palącą paczkę papierosów dziennie. Związki te, w szczególności benzopireny, mają właściwości rakotwórcze.
Pomimo potencjalnych ryzyk związanych z tradycyjnym sposobem przygotowania i spożywania, yerba mate nadal jest ceniona za swoje właściwości pobudzające i zdrowotne. Warto pamiętać o umiarkowaniu i świadomości potencjalnych zagrożeń, zwłaszcza w przypadku spożywania napoju w bardzo wysokich temperaturach.
tags: #z #ktorej #kultury #pochodzi #zwyczaj #sporzywania
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.