Kolędy stanowią nieodłączny element polskiej tradycji świątecznej, a ich śpiewanie jest jednym z najstarszych świątecznych obyczajów. Dla wielu Polaków, zwłaszcza tych żyjących z dala od kraju, kolędy są wzruszającym symbolem polskości, a Boże Narodzenie trudno sobie wyobrazić bez tych melodii.
Pochodzenie słowa "kolęda" można doszukiwać się w łacińskim terminie calende, oznaczającym pierwszy dzień miesiąca. Pierwotnie Słowianie określali w ten sposób początek roku, który obchodzili jako święto godowe. W związku z tym, pierwotnie kolęda była całkowicie świecką, radosną pieśnią śpiewaną na powitanie nowego roku.
Kolędowanie wywodzi się ze słowiańskiej i rumuńskiej kultury pasterskiej (rum. colindă). Początkowo nie miało ono związku z chrześcijaństwem, a było związane z symboliką płodności i wymianą darów. Dopiero z czasem zaczęto je utrzymywać w konwencji religijnej.
Na początku kolędy były anonimowe, później zaczęli je pisać i komponować znani autorzy i kompozytorzy. Tradycyjnie kolędy śpiewano głównie w kościołach, a pastorałki w domach. Pastorałki mają bardziej świecki charakter, często zawierają ludowe scenki i odniesienia do codziennego życia, nawiązując do ubogich, zwykłych ludzi. Są wesołe, często zabawne, z elementami folkloru, a ich głównymi bohaterami są często pasterze. W odróżnieniu od kolęd, pastorałki mają lżejszy ton i tradycyjnie nie są wykonywane podczas liturgii kościelnych, ale na różnego rodzaju świeckich zgromadzeniach w okresie Bożego Narodzenia.
W polskim dorobku kulturalnym zachowało się ponad 500 kolęd i pastorałek. W 1843 roku wydano zbiór Pastorałki i kolędy z melodiami, czyli piosenki wesołe ludu w czasie świąt Bożego Narodzenia po domach śpiewane autorstwa księdza Michała Mioduszewskiego.
Za najstarszą polską kolędę uchodzi Zdrów bądź Królu Anielski. Historia polskich pieśni bożonarodzeniowych sięga XV wieku. Co ciekawe, dziś nie jest znana jej melodia, a sam tekst - ponieważ nie zachował się do tej pieśni żaden zapis nutowy. Miał on zostać utrwalony w kazaniu Jana Szczeknego, późniejszego spowiednika królowej Jadwigi, w 1424 roku. Powszechnie przypuszcza się, że była tłumaczeniem oryginału czeskiego albo łacińskiego.
Lulajże Jezuniu uważana jest za najbardziej polską ze wszystkich kolęd. Jedna z najpiękniejszych i najbardziej wzruszających pieśni od wieków zachwyca swoją prostotą i głębią emocjonalną. Jej delikatna i nastrojowa melodia wprowadza w świąteczną zadumę. Jest to jedna z niewielu kolęd-kołysanek, co prawdopodobnie przyczyniło się do jej rosnącej popularności.
Fryderyk Chopin wykorzystał motyw z kolędy Lulajże Jezuniu w środkowej części swego scherzo h-moll op. 20. Kompozytor, opuszczając Polskę, wspominał święta w rodzinnej Żelazowej Woli i bliskie mu bożonarodzeniowe tradycje.
Gdy śliczna Panna to kolejna popularna forma kolędy-kołysanki, opisująca scenę narodzin Jezusa w stajence. Tekst tej kolędy jest pełen głębokiego uczucia i oddania Matce Boskiej, a jej melodia jest prosta, delikatna i poruszająca.
Przybieżeli do Betlejem jest jedną z najstarszych i szalenie popularnych kolęd. Kolędę znaleziono w zbiorze Jana Żabczyca, poety z XVII wieku. Śpiewana jest do dziś na melodię prostej przyśpiewki Otóż tobie, pani matko, która z Bożym Narodzeniem i Kościołem nie ma nic wspólnego.
W żłobie leży to kolęda napisana w XVII wieku przez słynnego jezuitę i kaznodzieję królewskiego Piotra Skargę. Przyjęła się w Polsce bardzo dobrze.
Jedną z najmłodszych polskich kolęd jest Do szopy, hej, pasterze, wywodząca się najprawdopodobniej z Małopolski Wschodniej. Pojawiła się już w 1931 roku w śpiewniku Śpiewajmy Panu! Śpiewnik Kościelny do użytku Młodzieży Szkolnej wydanym we Lwowie. Nie wiadomo, kto napisał jej tekst, choć część przypisuje się kompozytorowi Józefowi Albinowi Gwoździowskiemu.
Nie było miejsca dla Ciebie to kolejna młoda kolęda, która bardzo szybko zyskała popularność. Została napisana w Krakowie w 1932 roku przez o. Mateusza Jeża, a muzykę skomponował Józef Łaś w 1938 roku. Kolęda była często śpiewana przez więźniów obozu Auschwitz-Birkenau.
Kolęda Wesołą nowinę została napisana najprawdopodobniej w drugiej połowie XIX wieku. Autor tekstu jest nieznany, natomiast kompozytorem melodii jest polski kompozytor Józef Wygrzewalski. Kolęda ta pojawiła się w wielu śpiewnikach polskich kolęd i pastorałek, a pierwsza wzmianka o niej pochodzi ze Śpiewnika dla młodzieży Jana Siedleckiego. Wersja śpiewana przez zespół Boys jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych wykonań tej kolędy.
Tekst kolędy Wesoła nowina:
Pójdźmy wszyscy do stajenki jest jedną z najbardziej ulubionych kolęd wśród Polaków, szczególnie uwielbianą przez dzieci. Dodaje świątecznemu okresowi radosnego klimatu, podkreślanego przez skoczny, marszowy charakter utworu.
Bóg się rodzi to kolęda, która najczęściej rozpoczyna pasterkę. W wielu polskich rodzinach śpiewana jest także po wigilijnej wieczerzy. Najpopularniejsza melodia utrzymana jest w rytmie poloneza, co niektórzy historycy uważają za nawiązanie do poloneza koronacyjnego królów polskich.
Tekst pieśni Bóg się rodzi został napisany przez Franciszka Karpińskiego. Jest to utwór pełen kunsztu poetyckiego, z zastosowaniem oksymoronów i antytez, oddających niemożność pojęcia cudu narodzin Boga-człowieka. Ostatnia zwrotka, Podnieś rączkę, Boże Dziecię, błogosław ojczyznę miłą…, była bardzo popularna w trudnych dla Polaków czasach.
Kolęda "Hej, kolęda, kolęda" jest ulubioną pieśnią Jana Pawła II. Mimo że powszechnie uważa się, że powstała na południu Polski, niektórzy badacze wskazują, że tekst jest jedynie stylizowany na gwarę podhalańską i zawiera błędy gwarowe. Stylistyka kolędy nie jest typowo góralska, a w formie widać wyraźne wpływy śpiewów liturgicznych.
Polskie kolędy, zwłaszcza te wykonywane "na góralską nutę", brzmią wyjątkowo. Kapela Góralska "Karpackie Zbóje" prezentuje nie tylko dobrze znane utwory, ale także mniej popularne i zapomniane kolędy i pastorałki w ciekawych aranżacjach. Wykonania te dostarczają wzruszeń, radości i ciepła.
Oficjalnie, zgodnie z liturgią Kościoła Katolickiego, kolędy można śpiewać od Pasterki (noc z 24 na 25 grudnia). Zgodnie z kalendarzem liturgicznym, utwory te śpiewane są do święta Chrztu Pańskiego, które przypada w pierwszą niedzielę po święcie Trzech Króli. Polska tradycja dopuszcza jednak śpiewanie kolęd aż do święta Ofiarowania Pańskiego (Matki Boskiej Gromnicznej) 2 lutego.
Wspólne kolędowanie to jedna z najstarszych tradycji świątecznych. W narodowym dorobku kulturalnym zachowało się ponad 500 kolęd i pastorałek. Przypomnienie sobie najpiękniejszych i najbardziej znanych utworów jest sposobem na kultywowanie tradycji.
W XX wieku kolędy w Polsce często przyjmowały formę utworów o tematyce patriotycznej i socjalistycznej, zwłaszcza w okresach zaborów, stanu wojennego i powstań narodowych. Były komentarzem bieżących wydarzeń, wykorzystywane do tworzenia wspólnych narracji i dodawania otuchy w ciężkich czasach. W czasach komunizmu kolędy były często cenzurowane przez władze, a ich wykonywanie i słuchanie było traktowane jako przejaw religijności. Niektóre kolędy, zakazywane Polakom w obozach koncentracyjnych i radzieckich łagrach, zyskiwały nowe interpretacje i przeróbki, często o charakterze satyrycznym.
Współcześnie kolędy nie tylko towarzyszą nabożeństwom, ale są również wykonywane przez największe gwiazdy muzyki na całym świecie. Powstają nowe aranżacje, które zyskują popularność, jednak tradycyjne wersje wciąż dominują przy świątecznych stołach. Śpiewanie kolęd wspólnie z rodziną, z dziećmi, to wyjątkowy sposób na spędzanie czasu i wielopokoleniowe pielęgnowanie tradycji.
Wydarzenia takie jak koncerty kolęd, gdzie prezentowany jest folklor górali Beskidzkich, Śląskich i Podhalańskich, pozwalają odkrywać bogactwo góralskiej kultury i piękno góralskiej muzyki. Kapela góralska, często poszerzona o nowoczesne instrumenty, wykonuje zarówno tradycyjne pieśni, jak i własne kompozycje. Wesele góralskie to nie tylko wspaniała muzyka i tańce, ale także możliwość poznania anegdot, opowieści i zwyczajów, takich jak góralskie oczepiny.
Organizatorzy wydarzeń, takich jak Filharmonia dla Dzieci, stawiają sobie za misję wprowadzanie dzieci w świat wysokiej kultury i budzenie zachwytu nad skarbami sztuki. Poszerzają horyzonty, kształtują gusta i uczą koncertowego savoir-vivre’u. Wydarzenia te często odbywają się w reżimie sanitarnym, z zachowaniem środków ostrożności.
Występy kapel góralskich, połączone z zabawami i konkursami integracyjnymi, często obejmują wspólne śpiewanie hitów muzyki góralskiej. Programy takie jak "Spotkanie z Folklorem" pozwalają dzieciom poszerzać wiedzę i umiejętności taneczne, ucząc się śpiewu oraz obrzędów góralskich.
Konferansjerzy, często posługujący się gwarą góralską i prezentujący humor Bacy, dbają o to, aby imprezy były udane, a goście świetnie się bawili i byli zaangażowani.
tags: #wesola #goralska #koleda
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.