Korzenie szopki bożonarodzeniowej sięgają IV wieku, kiedy to cesarzowa Helena poleciła wybudować w grocie betlejemskiej marmurowy żłóbek, upamiętniający narodziny Jezusa Chrystusa. Około 397 roku grota została przekształcona w stajenkę, w której umieszczono rzeźby Świętej Rodziny i pastuszków. Wrażenie naturalności podkreślały żywe zwierzęta.
Szopka bożonarodzeniowa szybko zyskała na popularności. Pielgrzymi przywozili ten zwyczaj do Rzymu, gdzie został entuzjastycznie przyjęty. W bazylice Matki Bożej Większej zaczęto ustawiać podobne szopki, a Papież celebrował w nich Pasterkę.
W 1223 roku święty Franciszek z Asyżu, za zgodą papieża Honoriusza III, w pustelni Greccio przygotował niezwykłą inscenizację narodzin Jezusa. Na terenie pustelni ustawiono świece, pochodnie, żłóbek i żywe zwierzęta, zwołując okolicznych mieszkańców.
Wraz z upływem czasu szopka wigilijna ewoluowała, poddawana nowym rekonstrukcjom i zmianom w wystroju, choć rzadko ingerowano w postacie.
Tradycja wystawiania szopek bożonarodzeniowych dotarła do Polski w XIII wieku. Jedne z najstarszych figur Świętej Rodziny, stworzone na życzenie księżnej Elżbiety Węgierskiej, pochodzą z około 1370 roku.
Początkowo przygotowywaniem szopek wigilijnych zajmowali się wyłącznie zakonnicy, lecz z czasem zwyczaj ten rozpowszechnił się wśród osób świeckich.
Jedną z najpiękniejszych polskich szopek uznano inscenizację z kościoła oo. kapucynów w Warszawie, powstałą w 1948 roku.
Szopki krakowskie to niezwykłe, bogato zdobione inscenizacje, których architektura nawiązuje do zabytków Krakowa. Powstały w II połowie XIX wieku, a ich twórcami byli murarze z przedmieść Krakowa, wykonujący dzieła w dwóch rozmiarach.
Tradycja szopkarstwa w Krakowie funkcjonuje od XIX wieku, głównie wśród rzemieślników, takich jak murarze, którzy zimą mieli więcej wolnego czasu. Najstarsza zachowana szopka autorstwa Michała Ezenekiera znajduje się w Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie.
Wzrost zainteresowania szopkarstwem nastąpił po 1923 roku, dzięki dorocznym widowiskom organizowanym przez Krakowskie Muzeum Przemysłowe.
Pierwszy konkurs szopek krakowskich odbył się 21 grudnia 1937 roku. Od tego czasu, z przerwą na lata okupacji niemieckiej, konkursy odbywają się regularnie w pierwszy czwartek grudnia, pod patronatem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.
Szopkarze krakowscy prezentują swoje dzieła na Rynku Głównym. Konkurs obejmuje kategorie seniorską, rodzinną, młodzieży, szkolną i dziecięcą. Szopki seniorskie dzielą się na cztery kategorie wielkościowe.
Według regulaminu Konkursu Szopek Krakowskich, szopka krakowska to twórcze przedstawienie sceny narodzin Jezusa Chrystusa, nawiązujące do architektury i tradycji Krakowa. Wyróżnia się ozdobną konstrukcją, symetryczną, wielopoziomową, wielowieżową, zbudowaną z przetworzonych elementów architektonicznych zabytków Krakowa, z lalkami lub figurkami postaci chrześcijańskich i krakowskich. Figurki przedstawiają sceny biblijne, krakowskie zwyczaje, legendy, postacie oraz współczesne problemy.
W szopce krakowskiej mogą pojawić się różne postacie:
Pojawiają się również symbole Krakowa i Polski (monogram „K”, orzeł w koronie, flagi biało-niebieska i biało-czerwona). Szopki obrazują ważne wydarzenia i ich rocznice (kanonizacja Jana Pawła II, Światowe Dni Młodzieży, 1050. rocznica chrztu Mieszka I, 100. rocznica odzyskania niepodległości). Szopkarze podejmują także aktualne problemy społeczne (wpisanie szopkarstwa na listę UNESCO, pandemia, pożary Amazonii, smog).
Tradycja budowy szopek bożonarodzeniowych w Krakowie jest przykładem niematerialnego dziedzictwa kulturowego, obejmującego praktyki, wyobrażenia, przekazy, wiedzę i umiejętności związane z wykonywaniem szopek w kontekście świąt Bożego Narodzenia.
29 listopada 2018 roku tradycja budowy szopek krakowskich została wpisana na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Jest to pierwszy wpis z Polski na tę listę.
Lista UNESCO powstała na mocy Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Jej celem jest zwiększenie widoczności niematerialnego dziedzictwa, świadomości jego znaczenia oraz promowanie dialogu respektującego różnorodność kulturową.
Po złożeniu wniosku o wpis na listę w 2017 roku pojawiły się obawy dotyczące wpisu tradycji religijnej na listę UNESCO. Decyzja o wpisie zawierała jednak odniesienia do tradycji chrześcijańskiej. Plan ochrony na liście potencjalnych zagrożeń dla szopkarstwa krakowskiego wskazuje ryzyko wyrwania tradycji z bożonarodzeniowego kontekstu i nadużywania jej dla korzyści ekonomicznych.
Art. 12 konwencji zobowiązał Państwa do sporządzenia rejestrów niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Na polskiej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego znajduje się 85 wpisów, w tym szopkarstwo krakowskie (od 2014 roku).
Dziedzictwo kulturowe wymaga ochrony. Konstytucja RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska strzeże dziedzictwa narodowego. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zawiera szczegółowe przepisy dotyczące ochrony dziedzictwa.
Wykonane przez krakowskich rzemieślników/artystów szopki mogą być uznane za zabytki ruchome, podlegające ochronie prawnej przed zniszczeniem, uszkodzeniem, nielegalnym wywozem, podrobieniem czy nielegalnym obrotem.
Szopki bożonarodzeniowe wykonywane są nie tylko w Krakowie. Warto odnotować dorobek Bractwa Toruńskich Belenistów, które tworzy szopki według tradycji hiszpańskiej, zainspirowane warsztatami z Pampeluny. Celem organizacji jest misja ewangelizacyjna poprzez przedstawianie scen narodzenia Jezusa.
Współczesne interpretacje szopek bożonarodzeniowych mogą zaskakiwać formą i przekazem. Przykładem jest szopka w Gdańsku, wykonana z materiałów pochodzących z recyklingu, która wzbudziła dyskusję wśród mieszkańców.
Autor gdańskiej szopki, Czesław Podleśny, znany jest z wykorzystywania surowców wtórnych. Jego celem było odejście od tradycyjnej estetyki na rzecz nowoczesnej, surowej interpretacji z metalowych elementów, tworzyw sztucznych i odpadów przemysłowych.
Reakcje odbiorców na nietypowe szopki są zróżnicowane - od zachwytu po dezaprobatę. Dla niektórych forma okazuje się zbyt odważna, podczas gdy inni doceniają artystyczną wizję i chęć zaskoczenia.
Chrześcijanie w Polsce kultywują piękną tradycję związaną ze Świętami Bożego Narodzenia, która została doceniona przez UNESCO. Jest to dowód na to, że dziedzictwo chrześcijańskie jest nieodłącznym elementem dziedzictwa kulturowego Polski i świata.
tags: #szopka #bozonarodzeniowa #z #kirklandu
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.