Temat ślubów i wesel jest niezwykle bogaty i różnorodny, a tradycje związane z tymi uroczystościami odzwierciedlają historię, kulturę i wartości danego narodu. W przypadku Kazachów, podobnie jak w przypadku innych narodów turkijskich, rytuały weselne są ściśle powiązane z tradycjami rodowymi i religijnymi. Warto zaznaczyć, że wiele z tych zwyczajów, choć ewoluuje, wciąż jest kultywowanych we współczesnym społeczeństwie.
Przygotowania do ślubu w Kazachstanie rozpoczynają się na długo przed samą uroczystością, a same obchody mogą trwać nawet kilka dni. Kluczowe znaczenie ma tu nie tylko zawarcie związku przez dwoje młodych ludzi, ale także umacnianie więzi między rodami. Tradycyjnie, zawarcie związku małżeńskiego było postrzegane jako ważny rytuał przejścia, a także jako okazja do spowinowacenia się z innym rodem, co określane jest terminem кудалык (swatowstwo).
Ważnym aspektem tradycyjnego kazachskiego wesela jest również unikanie związków między osobami spokrewnionymi. Prawo zwyczajowe Kazachów, znane jako adat, było w tym względzie bardzo surowe, zakazując małżeństw między osobami spokrewnionymi w linii męskiej do siódmego pokolenia wstecz. Czasami decyzje o małżeństwie dzieci podejmowano bardzo wcześnie, nawet gdy przyszli narzeczeni byli jeszcze niemowlętami (бешик куда) lub nawet nie przyszli na świat (бел куда), co wynikało z przyjaźni lub zobowiązań między rodami.
Proces przygotowania do wesela rozpoczynał się od swatania, czyli oficjalnego spotkania rodziców i narzeczonych, które można uznać za odpowiednik zaręczyn. Dawniej, gdy małżeństwa były zawierane z woli rodziców, ustalenia te zapadały z dużym wyprzedzeniem, a nawet gdy przyszli małżonkowie byli jeszcze dziećmi. Obecnie zdarzają się małżeństwa aranżowane przez rodziców, choć rzadziej w tak młodym wieku.
W wielu rodzinach nadal ważne jest pochodzenie przyszłego zięcia lub synowej, w tym przynależność rodowa i plemienna. Jeśli jednak para dobrała się sama i uzyskała zgodę rodziców, spotkanie swatów jest równie istotne. Podczas tego spotkania dziewczyna otrzymuje od przyszłej teściowej kolczyki (сөйкө салуу) - co jest tradycyjnym potwierdzeniem zaręczyn, a nie pierścionek, jak w wielu innych kulturach.
Istotnym elementem przygotowań jest również wymiana darów i ustalenie kałymu (калың), czyli ceny, którą narzeczony płaci rodzinie panny młodej. Wysokość kałymu zależy od regionu. Z kolei dziewczyna powinna przygotować posag (сеп), który często gromadzony jest przez kilka lat i może zawierać odzież, dywany (w tym szyrdaki), töszöki, ozdobną pościel, zastawę stołową, meble, rzeźbione skrzynie i sprzęt AGD. Rodzice tradycyjnie wymieniają się również drogimi ubraniami (кийит).
Przygotowania te są kosztowne dla obu stron, a do tego dochodzi organizacja samego przyjęcia, które często gromadzi kilkaset osób. Dyskusje na temat ograniczenia organizacji hucznych przyjęć, które prowadzą do zadłużenia rodzin, pojawiają się w mediach i parlamencie, podobnie jak w innych krajach regionu.
Tradycyjny wariant przyjęcia weselnego rozpoczyna się od tego, że narzeczony wraz z krewnymi i przyjaciółmi odbiera pannę młodą z domu jej rodziców i przewozi do swojego domu. Tam dziewczyna składa uroczysty pokłon przed rodzicami narzeczonego (жүгүнүү), otrzymując od nich błogosławieństwo. Teściowa zakłada jej na głowę białą chustkę, symbolizującą przyjęcie do nowej rodziny.
Przez większość czasu panna młoda siedzi za zasłoną (көшөгө), a goście muszą zapłacić rodzinie narzeczonego za możliwość obejrzenia jej (көрүндүк). W tym samym dniu wieczorem odbywa się muzułmański ślub (нике). Ślub cywilny często odbywa się w tym samym dniu lub jest przesuwany na inny termin, ponieważ dla rodzin ważniejsze są tradycje i samo przyjęcie weselne. Brak formalnego ślubu cywilnego może prowadzić do poważnych komplikacji prawnych i majątkowych.
Po ceremonii zaręczyn, w niektórych kulturach, narzeczona zaczyna płakać, co ma symbolizować przyszłe szczęście. W Wietnamie matka przygotowuje strój i włosy dziewczyny, wplatając ozdobne grzebienie symbolizujące życzenia na nową drogę życia. W Szkocji panna młoda jest przed ślubem obrzucana pomyjami, co ma symbolizować gotowość do znoszenia trudów życia.
Wielki dzień ślubu często towarzyszą rytuały wróżebne dotyczące życia nowożeńców. W Polsce rozplatano włosy panny młodej i wkładano jej na głowę czepiec. W Jemenie ojciec dziewczyny rzuca rodzynki, a ich ilość zebrana przez gości symbolizuje szczęście w małżeństwie. Finowie liczą ziarnka ryżu we włosach panny młodej, co ma symbolizować liczbę dzieci.
W niektórych krajach muzułmańskich ślubu udziela się w domu, a wesele trwa wiele dni. Po ślubie w Słowacji panna młoda udaje się do sypialni na ramieniu męża. Na polskiej wsi nowo upieczona żona bywała wnoszona w skrzyni posagowej lub na krześle.
Współczesne przyjęcia weselne w Kazachstanie często odbywają się w wynajętych lokalach i są prowadzone przez zawodowych wodzirejów. Jednak pewne tradycje wciąż obowiązują, w tym szczegółowa etykieta przyjmowania gości, obejmująca usadzanie ich za stołem i poczęstunek. Reguluje ona m.in. podział porcji mięsa (устукан) w zależności od pozycji gościa.
Warto zauważyć, że zwyczaje mogą się różnić w zależności od regionu. Na przykład, w wielu regionach Kazachstanu dla honorowego gościa przeznacza się głowę owcy, podczas gdy w obwodzie naryńskim taki gość powinien otrzymać tłusty ogon.
Przyjęcie weselne jest zazwyczaj wypełnione licznymi toastami, które są okazją do składania życzeń młodej parze. Mięso odgrywa główną rolę na stołach, a po zakończeniu wesela goście często zabierają ze sobą porcje jedzenia w przygotowanych torebkach foliowych.
Ważnym problemem społecznym, obecnym także w Kazachstanie, jest porwanie narzeczonej (kaz. қыз алып қашу - trl. ķyz alyp ķašu). Choć w przeszłości mogło być praktykowane za zgodą kobiety, szczególnie gdy rodzina mężczyzny była zbyt biedna, by zapłacić kałym, w czasach postsowieckich nasiliły się porwania bez zgody, często przez nieznanych mężczyzn. Jest to poważne naruszenie praw człowieka, a Kodeks Karnym Kazachstanu przewiduje za to surowe kary.
Kolejnym kontrowersyjnym zagadnieniem jest wielożeństwo (токол). Choć według prawa świeckiego jest ono nielegalne, islam dopuszcza posiadanie do czterech żon. We współczesnym Kazachstanie na drugą lub kolejną żonę decydują się zazwyczaj bogaci i wpływowi mężczyźni. W społeczeństwie zdania są podzielone - przeciwnicy uważają, że ogranicza to prawa kobiet, podczas gdy zwolennicy twierdzą, że jest to tradycja zapobiegająca rozwodom i zdradom.
Warto również wspomnieć o kwestii nazwisk. Kazaszki najczęściej nie zmieniają nazwisk po wyjściu za mąż, co może wynikać z zaleceń islamu dotyczących noszenia nazwiska ojca przez całe życie. Prowadzi to do funkcjonowania w ramach jednej rodziny co najmniej dwóch nazwisk.
Wiele aspektów związanych ze ślubami i weselami, a także powiązanymi z nimi zjawiskami, zostało sportretowanych w kazachskich i innych środkowoazjatyckich filmach. Filmy takie jak „Skrzynia przodków”, „Do + Fa” oraz serial „Akademik” poruszają wątki związków między partnerami z różnych środowisk, małżeństw aranżowanych przez rodziców czy porwań narzeczonej.
Film „Skrzynia przodków” przedstawia historię paryżanki marzącej o poznaniu rodziców swojego narzeczonego Kazacha, których pragnieniem jest, aby syn ożenił się z rodaczką. W filmie pojawia się również wątek sąsiedzkiego wesela i przeglądania posagu panny młodej. Film Ernesta Abdydżaparowa „Boz sałkyn” wiernie ukazuje przebieg wydarzeń związanych z porwaniem i następującym po nim weselem.
„Do + Fa” to historia miłosna bohaterów z tak różnych środowisk, że dzieli ich nawet język. W kontekście kazachskich tradycji ślubnych warto wspomnieć również o filmie „Ojpyrmaj, czyli moje drogie dzieci” Żanny Isabajewej, który pokazuje przygotowania do wesela i podróż matki z synem po Kazachstanie, ukazując życie rodzin z różnych środowisk i ich wyobrażenia o kazachskim weselu.
Głównym źródłem informacji o dawnych tradycjach kirgiskich i kazachskich jest praca rosyjskiego etnografa Fiodora Fielstrupa (1889-1933). Jego dzienniki z lat 20. XX wieku, poświęcone obrzędowemu życiu Kirgizów i Kazachów, umożliwiły udokumentowanie zjawisk, które w tamtych czasach popadały w zapomnienie.
tags: #slubne #zwyczaje #kazachow
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.