Robert Schumann: Fascynujące Życie i Niezapomniana Twórczość Mistrza Romantyzmu - Niebanalne Prezenty

Robert Schumann – Życie i twórczość mistrza romantyzmu

Kim był Robert Schumann?

Robert Schumann (ur. 8 czerwca 1810 w Zwickau, zm. 29 lipca 1856 w Endenich k. Bonn) był niemieckim kompozytorem, pianistą i wpływowym krytykiem muzycznym epoki romantyzmu.

Wczesne lata i edukacja

Robert Schumann urodził się jako najmłodsze z pięciorga dzieci Augusta Schumanna, właściciela księgarni, pisarza i wydawcy, oraz Johanny Schumann z d. Schnabel. Regularne lekcje gry na fortepianie rozpoczął w wieku siedmiu lat u organisty Johanna Gottfrieda Kuntscha. Choć wykazywał talent muzyczny i wcześnie podejmował próby kompozytorskie, do dziewiętnastego roku życia nie pobierał lekcji kompozycji. W młodości określał siebie jako „poetę i kompozytora w jednej osobie”.

W 1828 roku rozpoczął studia prawnicze na uniwersytecie w Lipsku, jednak zaniedbywał wykłady. Po dwóch semestrach przeniósł się na uniwersytet w Heidelbergu. Tam, dzięki kontaktom z miłośnikami muzyki, powrócił do intensywnej gry na fortepianie. Podczas pobytu w Heidelbergu po raz pierwszy udało mu się ogłosić drukiem własną kompozycję - Wariacje Abegg op. 1.

W 1830 roku, w wieku dwudziestu lat, postanowił porzucić prawo. „Całe moje życie przez dwadzieścia lat było walką poezji z prozą, a raczej - powiedzmy wprost: walką między muzyką a prawoznawstwem” - pisał w liście do matki. Postanowił doskonalić swój warsztat pianistyczny w Lipsku pod okiem Friedricha Wiecka.

portret Roberta Schumanna w młodości

Droga do kariery pianistycznej i jej koniec

W 1831 roku poważna kontuzja trzeciego palca prawej dłoni, mimo wielu prób rehabilitacji, ostatecznie przekreśliła jego karierę pianisty-wirtuoza. W tym samym okresie opublikował dobrze przyjęte utwory Papillons op. 2.

Kariera kompozytorska i krytyka muzyczna

Schumann był aktywnym krytykiem muzycznym, a jego recenzje, publikowane m.in. w założonym przez niego magazynie Neue Zeitschrift für Musik, odznaczały się charakterystycznym stylem literackim. Był jednym z pierwszych, którzy docenili talent kompozytorski Fryderyka Chopina, pisząc: „Czapki z głów, panowie, oto geniusz”.

Od 1833 roku regularnie spotykał się z przyjaciółmi-artystami w lipskiej kawiarni Zum Arabischen Coffe Baum, gdzie ich grupa towarzyska, Bractwo Dawida, posiadała swój stały stolik. W swoich publikacjach posługiwał się pseudonimami, ukazując różnorodne poglądy na sztukę: Mistrz Raro - dojrzały i spokojny, Florestan - młody i temperamentny, oraz Euzebiusz - rozmarzony romantyk.

Życie osobiste i małżeństwo z Clarą Wieck

Mimo różnicy wieku, Schumann podziwiał talent pianistyczny i kompozytorski Clary Wieck, córki swojego nauczyciela fortepianu. Choć listy wskazują na ogromną sympatię i zażyłość, jaka łączyła tych dwoje, Schumann początkowo zaręczył się z Ernestyną von Fricken, aby po dwóch latach zerwać zaręczyny i ostatecznie wybrać Clarę.

Friedrich Wieck przez wiele lat był przeciwny ich związkowi, obawiając się o karierę pianistyczną córki. Lata 1837-1840 to okres długich rozłąk i intensywnej wymiany korespondencji, ale także czas bardzo twórczy dla Schumanna. W 1840 roku, po procesie sądowym, Wieck wyraził zgodę na małżeństwo. Schumann skomponował cykl pieśni Myrthen op. 25 dedykowany żonie.

Schumann był mężem Klary Schumann z d. Wieck, znanej pianistki i kompozytorki, z którą miał ośmioro dzieci. Przyjaźnił się z Felixem Mendelssohnem, Johannesem Brahmsem i Josephem Joachimem.

zdjęcie Klary Schumann

Późniejsze lata, choroba i śmierć

Pierwsze lata małżeństwa to intensywne koncertowanie Klary i wspólne tournée po Rosji. Po powrocie do Drezna, Schumann doświadczał zawiedzionych nadziei zawodowych i pogarszającego się stanu zdrowia. Dręczyły go omamy słuchowe, bezsenność, depresja i lęki.

Mimo złego stanu zdrowia, pracował bardzo intensywnie, komponując m.in. symfonie, kwintety i oratoria. W 1850 roku objął stanowisko dyrektora programowego orkiestry w Düsseldorfie, jednak jego kierownictwo zostało ocenione jako rozczarowujące, a jego zachowanie podczas koncertów budziło kontrowersje.

W 1853 roku Schumannowie zaprzyjaźnili się z młodym Johannesem Brahmsem, któremu kompozytor przepowiedział wielką karierę w swoim artykule.

27 lutego 1854 roku, po ciężkim załamaniu nerwowym, Schumann targnął się na życie, skacząc z mostu do Renu. Cudem odratowany, dobrowolnie zgłosił się do kliniki dla nerwowo chorych w Endenich k. Bonn, gdzie spędził ostatnie dwa lata życia. Zmarł 29 lipca 1856 roku, otoczony opieką żony i Johannaesa Brahmsa.

Twórczość Roberta Schumanna

Schumann komponował szybko, pracując bardzo intensywnymi, krótkimi zrywami. Jego muzyka charakteryzuje się osobistym, intymnym charakterem, a na jego twórczość silny wpływ wywarła fascynacja literaturą piękną.

Główne dzieła

Do najważniejszych kompozycji Schumanna należą:

  • Wczesne cykle miniatur fortepianowych (lata 1832-1839)
  • Liczne pieśni, skomponowane głównie w roku 1840, zwanym „Rokiem pieśni”
  • Utwory orkiestrowe i kameralne od 1841 roku
  • Pięć symfonii (w tym jedna niedokończona)
  • Koncerty (m.in. Koncert fortepianowy a-moll op. 54, Koncert wiolonczelowy a-moll op. 129)
  • Utwory fortepianowe, m.in.: Wariacje Abegg op. 1, Papillons op. 2, Davidsbündlertänze op. 6, Toccata c-moll op. 7, Karnawał op. 9, Fantasiestücke op. 12, Symphonische Etüden op. 13, Kinderszenen op. 15, Kreisleriana op. 16, Fantazja C-dur op. 17, Humoreske B-dur op. 20, Faschingsschwank aus Wien op. 26, Waldszenen op. 82, Gesänge der Frühe op. 133.
  • Cykle pieśni, m.in.: Liederkreis op. 24, Myrthen op. 25, Liederkreis op. 39, Frauenliebe und -leben op. 41, Dichterliebe op. 48, Spanische Liebeslieder op. 138.
  • Muzyka kameralna, m.in.: trzy Kwartety smyczkowe, Kwintet fortepianowy Es-dur op. 44, Kwartet fortepianowy Es-dur op. 47.
  • Utwory sceniczne, m.in.: opera Genoveva op. 81, muzyka do dramatu Manfred op. 115.
  • Utwory chóralne, m.in.: oratorium Das Paradies und die Peri op. 50.
  • Obszerna spuścizna literacka - przede wszystkim recenzje muzyczne.
partytura utworu

"Karnawał" op. 9

Szczególnie warto zwrócić uwagę na cykl "Karnawał" op. 9, będący zbiorem 21 krótkich utworów fortepianowych. W utworach tych pojawiają się przyjaciele kompozytora oraz postacie z komedii dell’arte, tworząc barwną mozaikę muzyczną. Ten utwór, podobnie jak inne kompozycje fortepianowe Schumanna, bywał początkowo uważany za zbyt trudny i nowoczesny, jednak zyskał uznanie dzięki wykonaniom najwybitniejszych pianistów.

Inne dzieła nawiązujące do karnawału

Sam temat karnawału był inspiracją dla wielu kompozytorów, nie tylko dla Roberta Schumanna. Warto wspomnieć o:

  • Camille Saint-Saëns - Karnawał zwierząt
  • Antonín Dvořák - Uwertura koncertowa Karnawał op. 95
  • Hector Berlioz - Uwertura koncertowa Karnawał rzymski op. 9
  • Johan Severin Svendsen - Uwertura koncertowa Karnawał w Paryżu op. 9
  • Robert Schumann - Sceny karnawałowe z Wiednia op. 26 (Faschingsschwank aus Wien)

Dziedzictwo i wpływ

Za życia doceniono jedynie niewielką część kompozycji Roberta Schumanna. Nawet jego żona, Clara Schumann, musiała „przemycać” utwory męża w programach swoich recitali. Mimo to, twórczość Schumanna wywarła ogromny wpływ na rozwój muzyki romantycznej, a jego utwory fortepianowe i pieśni należą dziś do kanonu literatury muzycznej.

zdjęcie Zwickau, miasta rodzinnego Roberta Schumanna

tags: #robert #schumann #karnawal

Popularne posty: