Początki państwa polskiego są nierozerwalnie związane z plemieniem Polan i ich władcą Mieszkiem I. Choć źródła pisane z tego okresu są nieliczne, pozwalają one na rekonstrukcję wczesnych dziejów ziem polskich, ukazując złożony proces formowania się państwowości.
Geografię plemienną ziem polskich można podzielić na dwie główne kategorie: północną i południową. Do pierwszej zaliczano Wielkopolskę, Kujawy, ziemię sieradzką i łęczycką, Mazowsze oraz Pomorze. Rekonstrukcja rozmieszczenia tych plemion jest możliwa dzięki fragmentarycznym informacjom zawartym w takich źródłach jak "Geograf bawarski" (powstały około IX wieku) oraz dokument biskupstwa praskiego z XI wieku, opisujący stan z lat 973/974.
Według "Geografa bawarskiego", na Pomorzu swoje siedziby mieli Pyrzyczanie i Wolinianie, na Kujawach Goplanie, na Śląsku Ślężanie, Dziadoszanie, Opolanie i Golęszyce, a w Małopolsce Wiślanie i Lędzianie. Dokument biskupstwa praskiego uzupełniał listę plemion śląskich o Trzebowian, Bobrzan i Dziadoszan.
Co ciekawe, oba te dokumenty nie wspominają o plemieniu Polan, które odegrało kluczową rolę w tworzeniu pierwszego państwa polskiego. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że plemię to nie było znaczące w IX wieku, a jego ekspansja terytorialna rozpoczęła się stosunkowo późno, około X wieku.
Znane są siedziby niektórych z wymienionych plemion: dla Ślężan był to Wrocław, dla Dziadoszan Głogów, dla Opolan Opole, a dla Golęszyców Racibórz. Bobrzan lokalizuje się nad rzeką Bóbr, a dwoma głównymi grodami Pyrzyczan były Pyrzyce i Stargard. Wiślanie skupiali się wokół Krakowa i Sandomierza, w górnym biegu Wisły. Na wschód od nich, w dorzeczach rzek Wieprz i Wisłok, żyli Lędzianie, których tereny sięgały być może aż po górny Dniestr. Lokalizację Polan wiąże się z Wielkopolską, wzdłuż rzeki Warty, a za ich główną siedzibę uważa się Gniezno.
Jednym z kluczowych pytań dotyczących początków państwa polskiego jest to, dlaczego to właśnie Polanie zjednoczyli pozostałe plemiona. Jedną z hipotez jest brak silnych zagrożeń zewnętrznych, który umożliwił im podjęcie ekspansji. Od zachodu terytoria Polan były osłonięte przez Słowian połabskich rywalizujących z Niemcami. Od północy bufor stanowiły plemiona pomorskie i Puszcza Notecka, chroniąc przed najazdami wikingów. Od wschodu Mazowszanie osłaniali Polan przed Prusami.
Kierunki ekspansji Piastów można opisywać jedynie w przybliżeniu, gdyż historycy spierają się co do dokładnego przebiegu i czasu jednoczenia plemion. Nie znamy nawet granic państwa Polan odziedziczonego przez Mieszka I. Możemy jednak zrekonstruować stan państwa, które Mieszko pozostawił swojemu synowi, Bolesławowi I.
Najpewniej ekspansja Piastów rozpoczęła się od podporządkowania Wielkopolski oraz Kujaw (orientacyjnie na przełomie IX i X wieku). Kolejnym etapem, prawdopodobnie w połowie X wieku, było włączenie Mazowsza i ziem Lędzian, co przypisuje się Lestkowi, synowi Siemowita. Po opanowaniu tych terenów Polanie skierowali ekspansję na północ.
Następny okres ekspansji związany jest z Mieszkiem I, który przejął władzę około 960 roku. Prawdopodobnie władał już wówczas ponad połową ziem polskich plemion. Kontynuując politykę podbojów swoich poprzedników, Mieszko I zdobył ziemię Lubuszan, co doprowadziło do pierwszych konfliktów z margrabiami niemieckimi ze względu na sąsiedztwo z terenami wpływów niemieckich. Następnie Mieszko I prowadził walki o Pomorze, pokonując Wolinian i podporządkowując sobie obszar ujścia Odry oraz całe Pomorze Zachodnie. U schyłku swojego panowania, około 985-990 roku, Mieszko I podbił Śląsk i Małopolskę wraz z Krakowem, odrywając je od państwa czeskiego.
Granice państwa Mieszka I stanowią zręby współczesnych granic Polski. Można je zrekonstruować na podstawie dokumentu "Dagome iudex", który opisywał oddanie państwa gnieźnieńskiego pod zwierzchnictwo papieża, wraz z terytoriami sięgającymi Bałtyku, Prus, Rusi, Krakowa, rzeki Odry, Moraw, Miśni i ponownie Odry.
Imiona poprzedników Mieszka I, takie jak Siemowit, Lestek i Siemomysł, znamy głównie z "Kroniki" Galla Anonima, pisanej na początku XII wieku. Choć źródło to powstało długo po opisywanych wydarzeniach, a jego informacje należy traktować z pewną ostrożnością, historycy w większości przyjmują istnienie tych władców. Siemowit miał panować w drugiej połowie IX wieku (ok. 870-900), jego syn Lestek na początku X wieku (ok. 900-930), a Siemomysł od około 930 do 960 roku.
Prawdopodobnie za panowania Lestka rozpoczęła się tzw. "rewolucja piastowska", polegająca na wznoszeniu nowego typu, potężnych grodów wczesnopiastowskich, takich jak ten w Grzybowie (915-922). Istnieje hipoteza, że zbrojenia te mogły być związane z upadkiem Państwa Wielkomorawskiego. Za czasów Siemomysła państwo rozszerzyło się o Kujawy, ziemię sieradzko-łęczycką, a być może także Mazowsze i Pomorze Gdańskie.
Nazwa "Polska" wywodzi się od nazwy plemienia Polan, które oznaczało "mieszkańców otwartych pól". Już podróżnik Ibrahim ibn Jakub w swoich relacjach opisał państwo Mieszka I jako najrozleglejsze z krajów słowiańskich, obfitujące w żywność, mięso, miód i ziemię uprawną.
Przyjęcie chrztu przez Mieszka I w 966 roku jest uznawane za przełomowe wydarzenie, od którego liczymy powstanie państwa polskiego. Była to decyzja o ogromnym znaczeniu politycznym i kulturowym. Poślubiając czeską księżniczkę Dobrawę w 965 roku, Mieszko I wszedł w sojusz z Czechami, a rok później, przyjmując chrzest, wprowadził swoje państwo do zachodnioeuropejskiego kręgu kulturowego.
Chrzest pociągnął za sobą wiele zmian. Polska stała się równorzędnym partnerem dla innych państw chrześcijańskich, co ułatwiło prowadzenie polityki zagranicznej i zawierało przymierza. Pozycja władcy w kraju również uległa wzmocnieniu, gdyż Kościół głosił, że władza pochodzi od Boga. Pogańskie plemiona, dzięki nowej religii, zaczęły się konsolidować w jeden naród, a jedna organizacja kościelna wzmacniała organizm państwowy. Do Polski napływała kultura łacińska, rozwijało się piśmiennictwo i powstawał stan duchowny.
Pierwszym biskupem polskim, ordynowanym w 968 roku, był Jordan. Biskupstwo podlegało bezpośrednio papieżowi, co zapewniało Mieszko I uniezależnienie od niemieckiego arcybiskupstwa w Magdeburgu. Początkowo chrystianizacja obejmowała otoczenie Mieszka, następnie mieszkańców miast, a z czasem dotarła do wszystkich warstw społeczeństwa. Wiele z tych działań misyjnych przypłacono życiem, czego przykładem jest śmierć św. Wojciecha.
Pierworodnym synem Mieszka I i Dobrawy był Bolesław, który po śmierci ojca przejął władzę. Kontynuował politykę ekspansji i umacniania państwa. W 996 roku udzielił gościny wygnanemu z Pragi biskupowi Wojciechowi, który udał się z misją chrystianizacyjną do Prusów. Choć misja zakończyła się tragicznie śmiercią biskupa, Bolesław wykupił jego ciało i złożył w kościele gnieźnieńskim.
Kanonicznie ogłoszony świętym w 999 roku biskup Wojciech stał się patronem Polski. Umożliwiło to Bolesławowi starania o utworzenie w Gnieźnie arcybiskupstwa. W 1000 roku cesarz niemiecki Otton III przybył z pielgrzymką do grobu św. Wojciecha, co doprowadziło do tzw. zjazdu gnieźnieńskiego. Podczas tego spotkania cesarz symbolicznie nałożył na głowę Bolesława swój diadem, uznając go za równego sobie i wspierając jego dążenia do uzyskania korony królewskiej. Ustanowiono niezależną, polską organizację kościelną z arcybiskupstwem w Gnieźnie i trzema sufraganiami.
Choć Bolesław nie został koronowany na króla podczas zjazdu gnieźnieńskiego, fakt ten był zapowiedzią jego przyszłej koronacji. U schyłku życia, w 1025 roku, Bolesław został koronowany w katedrze gnieźnieńskiej, co uczyniło Polskę monarchią i podkreśliło jej niezależność wśród państw europejskich. Bolesław Chrobry, pierwszy król Polski, zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych władców, który umocnił państwo ojca i rozszerzył jego granice.
Pod koniec X wieku państwo polskie obejmowało około 250 tysięcy km² i zamieszkiwało je blisko milion ludzi. Na czele państwa stał książę, posiadający szeroki zakres władzy: kierował polityką zagraniczną, organizował wyprawy wojenne, stanowił prawo i był najwyższym sędzią. Uważał całe państwo za swoją własność, a jego mieszkańcy byli jego poddanymi.
Książę rządził wspólnie z radą książęcą, tworzoną przez możnych. Dwór był centrum życia państwowego, a wśród urzędników szczególną rolę odgrywał wojewoda (palatyn). Kraj dzielił się na prowincje (ziemie), a podstawą organizacji terytorialnej były grody, zarządzane przez kasztelanów. Grody pełniły funkcje obronne, a w czasie wojny schronienie znajdowała tam okoliczna ludność.
Podstawową siłą zbrojną księcia była drużyna, złożona z doświadczonych wojów. Z czasem książęta nadawali ziemię zasłużonym wojownikom. Zdecydowaną większość społeczeństwa stanowili wolni chłopi uprawiający własną ziemię. Obok nich istniała ludność niewolna, będąca jeńcami wojennymi lub kupionymi niewolnikami. Nieliczną grupę stanowili możni, wywodzący się z dawnej starszyzny plemiennej, która z czasem się powiększała.
tags: #poczatki #panstwa #polskiego #1050 #rocznica
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.