Konstytucja 3 Maja 1791: Niezwykła Rocznica i Unikalne Monety Upamiętniające! - Niebanalne Prezenty

Konstytucja 3 Maja 1791: 230. Rocznica i Numizmatyczne Upamiętnienie

Konstytucja 3 Maja, uchwalona w 1791 roku, stanowi przełomowy moment w historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Była to pierwsza w Europie i druga na świecie, po amerykańskiej konstytucji z 1787 roku, w pełni nowoczesna, spisana ustawa zasadnicza, która regulowała ustrój prawny państwa.

Cele i Założenia Konstytucji 3 Maja

Głównym celem Konstytucji 3 Maja było przeprowadzenie głębokich reform mających na celu likwidację systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów, który opierał się na demokracji szlacheckiej i wolnej elekcji. Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną.

Kluczowe zmiany wprowadzone przez Konstytucję obejmowały:

  • Ograniczenie demokracji szlacheckiej poprzez odebranie prawa głosu szlachcie nieposiadającej.
  • Zrównanie praw politycznych mieszczan i szlachty.
  • Objęcie warstwy chłopskiej opieką państwa w celu ograniczenia nadużyć ze strony warstw posiadających.
  • Zniesienie zasady Liberum veto, która umożliwiała pojedynczemu posłowi zerwanie obrad Sejmu i unieważnienie podjętych uchwał.
Schemat przedstawiający kluczowe reformy Konstytucji 3 Maja

Konsekwencje Przyjęcia Konstytucji

Przyjęcie Konstytucji 3 Maja doprowadziło do powstania opozycji w obozie republikanów. Jednocześnie wzrosła wrogość ze strony Imperium Rosyjskiego, które od 1768 roku pełniło rolę protektora i gwaranta nienaruszalności ustroju Rzeczypospolitej. Konstytucja obowiązywała przez zaledwie 14 miesięcy. Jej zniesienie nastąpiło w wyniku przegranej z wojskami rosyjskimi i konfederacji targowickiej. Wydarzenia te zapoczątkowały powstanie kościuszkowskie, a jego upadek przesądził o III rozbiorze Rzeczypospolitej Polskiej i utracie niepodległości na okres 123 lat.

Jak zanotował Ignacy Potocki, jeden z autorów ustawy: "Konstytucja 3 maja była ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny".

Numizmatyczne Upamiętnienie 230. Rocznicy Konstytucji 3 Maja

Z okazji 230. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, Narodowy Bank Polski wyemitował dwie monety kolekcjonerskie. Wydarzenie to miało miejsce 28 kwietnia 2021 roku.

Również 28 kwietnia 2021 roku, z tej samej okazji, Bank Litwy wyemitował srebrną monetę kolekcjonerską o nominale 20 euro, upamiętniającą 230. rocznicę Konstytucji 3 Maja i aktu Zaręczenia Wzajemnego Obojga Narodów.

Monety Narodowego Banku Polskiego

Moneta 1 (230. rocznica)

  • Seria/nazwa: 230.
  • Awers: Wizerunek orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej; Znak mennicy; Nazwa państwa; Rok emisji; Nominał i skrót waluty.
  • Rewers: Fragment obrazu Jana Matejki "Konstytucja 3 maja 1791 roku" przedstawiający marszałka Sejmu Czteroletniego Stanisława Małachowskiego, trzymającego tekst Ustawy Rządowej; Fragment preambuły Ustawy Rządowej z 3 maja 1791 r. w czterech liniach: "dla ocalenia Ojczyzny naszej i jej granic […] niniejszą konstytucyją uchwalamy"; Napis - 230.

Moneta 2 (200. rocznica - historyczne nawiązanie)

  • Awers: Wizerunek orła w koronie - godło ustalone dla Rzeczypospolitej Polskiej. Po obu stronach orła przedzielona data emisji monety w zapisie 19 - 91. Wokół rantu napis: Rzeczpospolita Polska, u dołu monety nominał 10000 zł.
  • Rewers: Na wyodrębnionym polu napis w górnej części: 200 ROCZNICA, a w dolnej części: KONSTYTUCJI 3 MAJA. W centralnej części monety napisy w dwóch rzędach: Ustawa Rządowa / 3 Maja 1791.
Zdjęcie dwóch monet kolekcjonerskich upamiętniających Konstytucję 3 Maja

Moneta Banku Litwy

  • Nominał: 20 euro.
  • Awers: Wizerunek herbu Królestwa Polskiego z czasów Stanisława Augusta - pięciopolowa tarcza z herbem Korony Polskiej - Orłem Białym oraz herbem Wielkiego Księstwa Litewskiego - Pogonią, pośrodku herb Poniatowskich - Ciołkiem; herb otoczony wieńcem z liści dębowych i palmowych, przepasanym wstęgą z dewizą: PRO FIDE LEGE ET GREGE (Za Wiarę, Króla i Prawo), u dołu krzyż Orderu Orła Białego; Karta tytułowa jednego z wczesnych wydań Ustawy Rządowej z 3 maja 1791 r.
  • Rewers: Wizerunek herbu Królestwa Polskiego z czasów Stanisława Augusta: pod koroną pięciopolowa tarcza z dwoma polami z herbem Korony Polskiej - Orłem Białym oraz dwoma polami z herbem Wielkiego Księstwa Litewskiego - Pogonią i pośrodku herbem Poniatowskich - Ciołkiem; Herb otoczony wieńcem z liści dębowych i palmowych, przepasanym wstęgą z dewizą: PRO FIDE LEGE ET GREGE, u dołu krzyż Orderu Orła Białego; Napis - 230.

Konstytucja 3 Maja była wydarzeniem o znaczeniu nie tylko krajowym, ale również europejskim, wyznaczając pewien trend i kierunek rozwoju państwowości. Wydana 3 maja 1791 roku i opublikowana w Warszawie, stanowiła świadectwo dążenia do modernizacji i wzmocnienia Rzeczypospolitej.

"Konstytucja 3 Maja 1791 roku" – film edukacyjny z serii "Ożywione obrazy"

tags: #numizmatyka #200 #rocznica #konstytucji #3 #maja

Popularne posty: