Odkryj Poetycką Magię Narodowego Święta Niepodległości – Niezwykłe Wiersze i Inspiracje! - Niebanalne Prezenty

Narodowe Święto Niepodległości i jego poetyckie oblicze

Był taki smutny czas w historii naszej Ojczyzny, gdy na ponad sto lat utraciła niepodległość. Zaborcy - trzy mocarstwa: Austria, Prusy, Rosja - w 1795 roku podzielili między siebie polską ziemię i wymazali z mapy Europy nasze państwo. Chcieli Polakom narzucić swoją kulturę, zwyczaje, język i religię. Nie było polskiego rządu ani wojska, nie było stolicy. Nie wolno było używać polskiej flagi ani godła. Nasz naród jednak nie poddawał się. Polska - wykreślona z mapy Europy - istniała. Każde pokolenie stawało w obronie tych najcenniejszych wartości. Walczyło w wielkich powstaniach narodowych, które jednak kończyły się klęską.

Aż nadszedł długo oczekiwany dzień. Pierwsza wojna światowa (1914-1918) osłabiła państwa zaborcze, dzięki czemu możliwa stała się odbudowa niepodległego państwa. 11 listopada 1918 roku Polska po 123 latach odzyskała niepodległość. Józef Piłsudski przejął z rąk Rady Regencyjnej władzę wojskową, następnie władzę cywilną i został mianowany naczelnym dowódcą państwa.

historyczna fotografia Józefa Piłsudskiego

Uroczyste obchody Narodowego Święta Niepodległości

Dnia 11 listopada obchodzone jest Narodowe Święto Niepodległości. Jest to dzień wolny od pracy i szkoły. W tym roku świętujemy 107. rocznicę. Święto zostało wprowadzone ustawowo w okresie II Rzeczypospolitej w 1937 roku. Jednak II wojna światowa i późniejszy ustrój polityczny sprawiły, że zostało przywrócone dopiero w 1989 roku. Dzień 11 listopada ustanowiono świętem narodowym ustawą z kwietnia 1937 roku, czyli prawie 20 lat po odzyskaniu niepodległości. Do wybuchu II wojny światowej święto obchodzono tylko dwa razy - w roku 1937 i 1938. Podczas okupacji hitlerowskiej oficjalne świętowanie, podobnie jak i każde inne przejawy polskości były niemożliwe. W roku 1944 władze świętem państwowym uczyniły dzień 22 lipca - datę podpisania manifestu PKWN. Narodowe święto niepodległości obchodzone 11 listopada przywrócono 21 lutego 1989 roku ustawą Sejmu IX kadencji (w trakcie obrad Okrągłego Stołu).

Dzień ten w Polsce jest obchodziany niezwykle uroczyście, z wielkim patosem i zadumą. Szczególnie istotne są obchody w Warszawie, przy grobie Nieznanego Żołnierza, który upamiętnia wszystkich tych, którzy walczyli o wolność, którą dziś możemy się cieszyć.

Nasza szkoła pięknym apelem uczciła święto Polski - 105. rocznicę odzyskania niepodległości, a poczet sztandarowy naszej szkoły dodawał powagi uroczystości. Nasza Szkoła przyłączyła się także do ogólnopolskiej akcji „Szkoła do hymnu”. Uczniowie w strojach galowych odśpiewali „Mazurka Dąbrowskiego”. Dnia 10 listopada uczniowie klasy III przygotowali i przedstawili społeczności szkolnej patriotyczną inscenizację słowno-muzyczną z okazji 99. rocznicy Odzyskania Niepodległości - 11 listopada. Nasza szkoła pamięta o tym ważnym wydarzeniu. Uczniowie klas młodszych zrobili kotyliony i nagrali wiersze patriotyczne.

zdjęcie uczniów w strojach galowych śpiewających hymn

Poezja jako wyraz patriotyzmu i dążenia do wolności

Jak to już zostało wspomniane we wstępie niezwykle ważną rolę w walce o niepodległość kraju i utrzymaniu patriotycznego ducha wśród Polaków zarówno przed odzyskaniem niepodległości jak i po tym wydarzeniu odegrała poezja. Montaż słowno - muzyczny przygotowany przez uczniów klas 4, 5, 6 i 7 przypomniał nam 123 lata niewoli narodu polskiego i jego dążenia do odzyskania niepodległości. Wysłuchaliśmy recytacji wierszy mówiących o miłości do ojczyzny i wzruszających pieśni patriotycznych.

Wiersze patriotyczne warto w okolicach 11 listopada omówić na lekcjach języka polskiego także z nieco starszymi uczniami. Warto przytoczyć chociażby wiersz „Polska” Antoniego Słonimskiego, „Moja piosnka [II]” autorstwa Cypriana Kamila Norwida, „Ktokolwiek jesteś bez ojczyzny” Kazimierza Wierzyńskiego czy „Polsko nie jesteś już niewolnicą” Leopolda Staffa. Recytowanie wierszy patriotycznych, wywieszenie biało-czerwonej flagi, wykonanie papierowej rogatywki, odśpiewanie hymnu Polski, a także pieśni patriotycznych - tak zazwyczaj dzień niepodległości obchodzimy w szkołach. Warto także zachęcić młodych ludzi do rozmów na temat tego, czym jest dla nich patriotyzm i w jakich aspektach może się dziś objawiać.

Przykłady wierszy patriotycznych

Wśród wierszy patriotycznych dla dzieci najbardziej znanym jest oczywiście „Katechizm polskiego dziecka” nazywany potocznie „Kto ty jesteś? Polak mały” od pierwszych słów utworu. Jego autorem jest Władysław Bełza. Wiersz ten jest też niezwykle chętnie wykorzystywany w czasie uroczystych apeli szkolnych, gdyż w przeciwieństwie do innych wierszy patriotycznych jest on przepełniony niezwykłym optymizmem i ma w sobie wiele radości. Inne wiersze są oczywiście w pełni wartościowe i przedstawiają ducha patriotycznego.

„Katechizm polskiego dziecka” Władysława Bełzy

- Kto ty jesteś?
- Polak mały.
- Jaki znak twój?
- Orzeł biały.
- Gdzie ty mieszkasz?
- Między swemi.
- W jakim kraju?
- W polskiej ziemi.
- Czym ta ziemia?
- Mą Ojczyzną.
- Czym zdobyta?
- Krwią i blizną.
- Czy ją kochasz?
- Kocham szczerze.
- A w co wierzysz?
- W Polskę wierzę.
- Coś ty dla niej?
- Wdzięczne dziecię.
- Coś jej winien?
- Oddać życie.

„Flaga”

Powiewa flaga,
gdy wiatr się zerwie.
A na tej fladze
biel jest i czerwień.
Czerwień to miłość,
biel - serce czyste.
Piękne są nasze
barwy ojczyste.

„Polska”

- Co to jest Polska? -
Spytał Jaś w przedszkolu.
Polska - to wieś i las, i zboże w polu,
i szosa, którą pędzi
do miasta autobus,
i samolot, co leci
wysoko, na tobą.
Polska - to miasto,
strumień i rzeka,
i komin fabryczny,
co dymi z daleka,
a nawet obłoki,
gdy nad nami mkną.
Polska to jest także twój rodzinny dom.
A przedszkole?
Tak - i przedszkole, i róża w ogrodzie
i książka na stole.
Polska - to taka kraina,
która się w sercu zaczyna.
Potem jest w myślach blisko,
w pięknej ziemi nad Wisłą.
Jej ścieżkami chodzimy,
budujemy, bronimy.
Polska - Ojczyzna...
Kraina, która się w sercu zaczyna.

„11 listopada”

Dzisiaj wielka jest rocznica
Jedenasty listopada
Tym, co zmarli za Ojczyznę,
Hołd dziś cała Polska składa.
Im to bowiem zawdzięczamy
wolność, mowę polską w szkole.
To, że tylko z ksiąg historii
Poznajemy dziś niewolę.
Uroczyście biją dzwony,
W mieście flagi rozwinięto.
I me serce się raduje,
że obchodzę Polski święto.

Montaż słowno-muzyczny z okazji Narodowego Dnia Niepodległości w Szkole Podstawowej w Laskownicy

Kluczowe utwory i pieśni patriotyczne

Polskie pieśni patriotyczne to przede wszystkim Mazurek Dąbrowskiego Józefa Wybickiego (hymn Polski), ale też „Rota” Marii Konopnickiej, „Warszawianka”, „Hymn do miłości ojczyzny” Ignacego Krasickiego, „Mazurek trzeciego maja” (Witaj majowa jutrzenko) Rajnolda Suchodolskiego. Bliską sercu Polaka pieśnią jest także „Pieśń konfederatów barskich” autorstwa Juliusza Słowackiego.

„Rota” Marii Konopnickiej

Nie rzucim ziemi skąd nasz ród!
Nie damy pogrześć mowy.
Polski my naród, polski lud,
Królewski szczep Piastowy.
Nie damy, by nas zgnębił wróg!
Tak nam dopomóż Bóg!
Tak nam dopomóż Bóg!

„Warszawianka”

„Na koń!” - woła Kozak mściwy,
„Karać bunty polskich rot!
Bez Bałkanów są ich niwy,
Wszystko jeden zgniecie lot”.
Stój! Hej, kto Polak, na bagnety!
Wstań Kościuszko! Hej, kto Polak, na bagnety!
O Francuzi! Hej, kto Polak, na bagnety!
Grzmijcie bębny, ryczcie działa,
Dalej! dzieci w gęsty szyk!
Wiedzie hufce Wolność, chwała,
Tryumf błyska w ostrzu pik.
Leć nasz Orle w górnym pędzie,
Sławie, Polsce, światu służ!
Kto przeżyje wolnym będzie,
Kto umiera - wolnym już!
Hej, kto Polak, na bagnety!
Żyj, swobodo, Polsko, żyj!
Takim hasłem cnej podniety,
Trąbo nasza, wrogom grzmi!

„Witaj Maj, Trzeci Maj”

Witaj Maj! Witaj Maj!
Runęli przez ogień, straceńcy,
niejeden z nich dostał i padł,
jak ci z Samosierry szaleńcy,
Jak ci spod Racławic z przed lat.
Runęli impetem szalonym,
I doszli.

„Czerwone maki na Monte Cassino”

Czerwone maki na Monte Cassino
Zamiast rosy piły polską krew.
Po tych makach szedł żołnierz i ginął,
Lecz od śmierci silniejszy był gniew.
Przejdą lata i wieki przeminą.
Pozostaną ślady dawnych dni
I wszystkie maki na Monte Cassino
Czerwieńsze będą, bo z polskiej wzrosną krwi.

zdjęcie zniczy i biało-czerwonej flagi

Materiały edukacyjne i literatura

W związku z Narodowym Świętem Niepodległości zachęcamy do zapoznania się z propozycją książek o tej tematyce oraz z materiałami edukacyjnymi dostępnymi w Internecie. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Hugona Kołłątaja w Krakowie oferuje bogaty zasób publikacji związanych z historią Polski i patriotyzmem.

Przykładowe pozycje literaturowe:

  • „Jaki znak Twój?: wierszyki na dalsze 100 lat niepodległości” / Michał Rusinek
  • „Eszcze Polska nie zginęła” / Joanna i Jarosław Szarkowie
  • „Mamy niepodległość!” / Grażyna Bąkiewicz
  • „Marszałek Józef Piłsudski” / Małgorzata Strękowska-Zaremba
  • „Nasza paczka i niepodległość: o sześciu polskich świętach” / Zofia Stanecka
  • „Polak mały: wiersze patriotyczne” / Anna Paszkiewicz
  • „Polskie symbole narodowe” / oprac. Jarosław Szarek (Instytut Pamięci Narodowej)
  • „Walka o wolność: 10 opowiadań z czasów rozbiorów” / Grażyna Bąkiewicz, Kazimierz Szymeczko, Paweł Wakuła
  • „Ale historia! [Gra]: 966-2016”
  • „Polak mały [Gra]: gra edukacyjna” / Karol Madaj (Instytut Pamięci Narodowej)
  • „Antologia niepodległości: stulecie odzyskania niepodległości 1918-2018”
  • „Eseje o niepodległej” / pod redakcją Rafała Wiśniewskiego
  • „Korepetycje z niepodległości” / Sławomir Koper, Tymoteusz Pawłowski
  • „Niepokorne damy: kobiety, które wywalczyły niepodległą Polskę” / Kamil Janicki
  • „O 11 listopada pewnego roku: świętowanie stulecia odzyskania niepodległości w ujęciu socjologicznym” / Rafał Wiśniewski i inni
  • „Od niepodległości do niepodległości: historia Polski 1918-1989” / Adam Dziurok et al.
  • „Ojcowie Niepodległości” / autorzy Zofia Fenrych, Mateusz Lipko et al. (Instytut Pamięci Narodowej)
  • „Polska niepodległość 1918” / Marek Rezler
  • „100 na 100: antologia komiksu na stulecie odzyskania niepodległości”

tags: #listopadowe #swieto #wiersz

Popularne posty: