Dramat Williama Szekspira „Romeo i Julia”, napisany około 1594-1596 roku, jest jednym z najważniejszych dzieł literatury światowej i stanowi nieodłączny element przygotowań do egzaminów maturalnych z języka polskiego.
Utwór składa się z prologu, który pełni rolę narratora, oraz pięciu aktów opowiadających o tragicznej miłości dwojga młodych ludzi pochodzących ze zwaśnionych rodów Werony. Już w prologu Chór zapowiada historię kochanków, której tragiczne przeznaczenie i śmierć okażą się jedynym sposobem na zakończenie wieloletniego konfliktu między rodzinami Montekich i Kapuletów.
Kompozycyjnie tragedię można podzielić na trzy główne odcinki: prezentację Romea, spotkanie młodych i gwałtowny rozwój ich miłości (wraz z intrygą ojca Laurentego), a wreszcie śmierć kochanków i pojednanie zwaśnionych rodów. Czas trwania akcji jest precyzyjnie wyznaczony i obejmuje pięć dni i nocy, od poniedziałkowego poranka do świtu w piątek, co potęguje napięcie dramatyczne.
Dokładna data powstania „Romea i Julii” nie jest znana, jednak szekspirolodzy przypuszczają, że sztuka w pierwszej redakcji powstała w latach 1590-1594, a ostateczna wersja, wprowadzająca poprawki, została ukończona w latach 1594-1595. Pierwsza wzmianka o sztuce pojawiła się w dziele Francisa Meresa z 1598 roku. Historia miłości Romea i Julii nie była nowością - jej motywy można odnaleźć już w starożytnej legendzie o Pyramie i Tysbe u Owidiusza, a także w późniejszych włoskich nowelach, m.in. Masuccia z Salerno i Luigi da Porto. Shakespeare czerpał inspirację przede wszystkim z poematu Arthura Brooke’a „Tragiczna historia Romea i Julii” z 1562 roku, wzbogacając fabułę o własne wątki i postaci.
Tragedia po raz pierwszy została wystawiona prawdopodobnie już w 1595 roku, a drukiem ukazała się dwa lata później w tzw. złym Quarto. Właściwe wydanie, tzw. dobre Quarto, opublikowano w 1599 roku.
Akcja dramatu rozpoczyna się na ulicach Werony, gdzie dochodzi do starcia między służącymi zwaśnionych rodów Kapuletów i Montekich. Bójkę przerywa przybycie księcia Eskalusa, który grozi śmiercią każdemu, kto ponownie zakłóci spokój w mieście.
W tym samym czasie dowiadujemy się o nieszczęśliwej miłości Romea do Rozaliny, która nie odwzajemnia jego uczuć i złożyła śluby czystości. Jednocześnie lord Kapulet rozmawia z hrabią Parysem, który prosi o rękę jego trzynastoletniej córki, Julii. Kapulet zaprasza Parysa na bal maskowy, który ma się odbyć tego wieczoru.
Na balu, wśród gości, pojawia się Romeo wraz z przyjaciółmi, Benwolio i Merkucjem. Tam Romeo dostrzega Julię i zakochuje się w niej od pierwszego wejrzenia. Młodzieniec wypowiada słowa, w których porównuje piękno dziewczyny do światła. Tybalt, krewny Kapuletów, rozpoznaje głos Romea i chce go zaatakować, jednak lord Kapulet powstrzymuje siostrzeńca. Romeo podchodzi do Julii, wymieniają z nią pierwsze słowa i pocałunki. Dopiero po rozstaniu oboje dowiadują się o swojej tożsamości - Julia jest córką Montekiego, a Romeo synem Kapuletów.
Drugi akt dramatu skupia się na rozwijającej się miłości między Romeem a Julią i ich decyzji o potajemnym ślubie. Po balu Romeo wymyka się od przyjaciół, by wrócić do ogrodu Kapuletów.
Słynna scena balkonowa ukazuje Romea ukrywającego się w ogrodzie pod oknem Julii. Słyszy, jak dziewczyna zastanawia się nad znaczeniem nazwisk, wypowiadając słowa o tym, że róża pod inną nazwą pachniałaby równie słodko. Romeo ujawnia swoją obecność i para wyznaje sobie miłość. Mimo krótkiej znajomości postanawiają wziąć ślub.
Następnego dnia Romeo udaje się do celi ojca Laurentego, swojego spowiednika, z prośbą o udzielenie im ślubu. Ojciec Laurenty, zbierając zioła i rozmyślając o ich właściwościach, daje się przekonać do pomocy kochankom, mając nadzieję, że ich ślub pogodzi zwaśnione rody.
W międzyczasie Benwolio i Merkucjo rozmawiają o liście z wyzwaniem na pojedynek, który Tybalt wysłał do domu Montekich. Pojawia się Romeo w znacznie lepszym nastroju, a także Marta, opiekunka Julii, która przybywa w imieniu swojej pani, by ustalić szczegóły ślubu.
Potajemny ślub Romea i Julii odbywa się w celi ojca Laurentego, z dala od oczu zwaśnionych rodzin.
Trzeci akt dramatu stanowi punkt kulminacyjny tragedii, wprowadzając wydarzenia, które nieodwracalnie odmienią losy bohaterów.
Na ulicach Werony dochodzi do konfrontacji między Tybaltem a Merkucjem. Gdy pojawia się Romeo, Tybalt nazywa go łotrem i wzywa do walki. Romeo, wiedząc, że Tybalt jest teraz jego krewnym przez małżeństwo z Julią, próbuje załagodzić konflikt. Merkucjo, oburzony pozornym tchórzostwem przyjaciela, sam staje do walki i zostaje śmiertelnie raniony pod ramieniem Romea. Zrozpaczony Romeo ściga Tybalta i zabija go w pojedynku.
Książę Eskalus, władca Werony, skazuje Romea na dożywotnie wygnanie z miasta.
Julia, nieświadoma tragicznych wydarzeń, oczekuje na noc poślubną. Marta przynosi jej wieść o śmierci Tybalta i wyroku na Romea. Julia jest rozdarta między lojalnością wobec rodziny a miłością do męża, lecz ostatecznie miłość zwycięża.
W celi ojca Laurentego ukrywa się zrozpaczony Romeo, który próbuje popełnić samobójstwo, uznając wygnanie za gorsze od śmierci. Zakonnik powstrzymuje go i opracowuje plan: Romeo ma spędzić noc z Julią, a następnie uciec do Mantui.
Tymczasem rodzice Julii, nie wiedząc o jej potajemnym małżeństwie, ustalają szczegóły ślubu córki z hrabią Parysem, wyznaczając termin ceremonii na czwartek.
Romeo i Julia spędzają noc poślubną. O świcie Romeo musi opuścić Weronę. Para rozstaje się z bólem, a Julia ma złe przeczucia. Po odejściu Romea, lady Kapulet informuje Julię o planowanym ślubie z Parysem. Julia desperacko próbuje odmówić, lecz ojciec wpada w gniew i grozi jej wydziedziczeniem. Odprawiona przez rodziców i zraniona radą Marty, by zapomnieć o Romeo i poślubić Parysa, Julia czuje się opuszczona.
Czwarty akt dramatu przedstawia desperackie działania Julii, mające na celu uniknięcie nieszczęścia i pozostanie wierną Romeowi.
Julia udaje się do celi ojca Laurentego, gdzie spotyka Parysa. Prowadzi z nim uprzejmą rozmowę, zachowując pozory. Gdy zostaje sama z zakonnikiem, wyznaje, że wolałaby popełnić samobójstwo niż poślubić innego mężczyznę. Ojciec Laurenty opracowuje plan: daje Julii fiolkę z eliksirem, który wywoła stan podobny do śmierci na czterdzieści dwie godziny.
Julia wraca do domu i przeprasza ojca za nieposłuszeństwo, udając zgodę na ślub z Parysem. Lord Kapulet jest tak zadowolony z posłuszeństwa córki, że przyspiesza termin ceremonii o jeden dzień.
W swojej komnacie Julia ma złe przeczucia przed wypiciem mikstury. Obawia się, że zakonnik mógł dać jej truciznę lub że obudzi się zbyt wcześnie w grobowcu, otoczona ciałami przodków.
W domu Kapuletów trwają przygotowania do wesela. Rodzice i służba krzątają się całą noc, by wszystko było gotowe na przybycie Parysa.
Rankiem Marta odkrywa pozornie martwe ciało Julii. Dom Kapuletów pogrąża się w żałobie, a wesele zamienia się w pogrzeb. Ojciec Laurenty, udając zaskoczenie, pociesza rodzinę i kieruje przygotowaniami do pochówku. Julia zostaje złożona w grobowcu rodzinnym.
Piąty akt przynosi rozwiązanie dramatu - niefortunny zbieg okoliczności prowadzi do śmierci obojga kochanków i ostatecznego pojednania zwaśnionych rodów.
W Mantui Romeo nie wie o planie ojca Laurentego. Jego sługa, Baltazar, przynosi mu tragiczną wieść o śmierci Julii. Zrozpaczony Romeo postanawia wrócić do Werony i umrzeć przy boku ukochanej. Kupuje silną truciznę od aptekarza.
Ojciec Laurenty dowiaduje się od brata Jana, że list do Romea nie został dostarczony z powodu kwarantanny.
Finałowa scena rozgrywa się w grobie Julii. Parys, który przyszedł złożyć kwiaty, ukrywa się, słysząc nadchodzące kroki. Romeo przybywa z Baltazarem, każe słudze odejść i otwiera grobowiec. Parys, nieświadomy małżeństwa Romea i Julii, uznaje młodzieńca za wroga i ginie w walce z nim. Prosi przed śmiercią o pochowanie przy Julii.
Przy zwłokach Julii Romeo wypowiada ostatni monolog, zauważając, że śmierć nie odebrała jej urody. Nie rozumie, że to znak działania eliksiru. Młodzieniec żegna się z ukochaną, wypija truciznę i umiera przy jej boku.
Ojciec Laurenty przybywa do grobowca i zastaje ciało Romea oraz budzącą się Julię. Próbuje przekonać ją do ucieczki, lecz Julia odmawia opuszczenia męża. Słysząc nadchodzącą straż, zakonnik ucieka.
Julia całuje martwe usta Romea, szukając resztek trucizny, a gdy to nie wystarcza, wyciąga sztylet męża i przebija się nim.
Przybycie księcia Eskalusa, rodzin Montekich i Kapuletów oraz straży miejskiej odkrywa pełny wymiar tragedii. Schwytany ojciec Laurenty wyjaśnia całą historię. Lord Monteki i lord Kapulet, stojąc nad ciałami swoich dzieci, uświadamiają sobie bezsens wieloletniego konfliktu. Zwaśnione rody godzą się ze sobą, przyrzekając wznieść złote posągi Romea i Julii jako symbol pojednania. Książę Eskalus kończy dramat słowami, że nigdy nie było historii bardziej przepełnionej bólem niż ta o Romeo i Julii.
„Romeo i Julia” napisana jest nierymowanym dziesięciozgłoskowcem (białym wierszem), z fragmentami rymowanymi w partiach lirycznych i pierwszym dialogu zakochanych. Prozą posługują się bohaterowie z niższych klas społecznych, a także Marta, Merkucjo i Benwolio. Romeo niemal przez cały czas mówi wierszem, z wyjątkiem sceny kłótni słownej z przyjaciółmi.
Tekst dramatu obfituje w liczne figury retoryczne, takie jak wyszukane porównania, wielokrotne powtórzenia wzmagające dramatyczny efekt (np. „Zaraza na wasze domy!” konającego Merkucja) oraz oksymorony (np. „Ciężki puchu! Jasna mgło!”).
Metafora jest kluczowym środkiem poetyckim, służącym ukazaniu prawdy o rzeczywistości. W sztuce pojawiają się również elementy teatralne, takie jak mówienie na stronę, czyli kwestie wygłaszane przez postacie „do siebie”, które nie są słyszane przez innych obecnych na scenie. Opisy scenograficzne i sygnalizowanie czasu akcji wspomagają wyobraźnię widza.
„Romeo i Julia” to tragedia elżbietańska, która różni się od klasycznych wzorców greckich i rzymskich. Nie obowiązują w niej zasady trzech jedności (czasu, miejsca, akcji) ani zasada decorum. Szekspir świadomie odchodził od tych reguł, znając dzieła normatywne antyku, takie jak „Poetyka” Arystotelesa czy „List do Pizonów” Horacego.
W tragedii elżbietańskiej dopuszczalne jest mieszanie wątków tragicznych z komicznymi. W „Romeo i Julii” znaczną część tekstu (około jednej trzeciej) stanowią elementy komiczne, a dwie ważne postacie - Merkucjo i Niania (Marta) - mają w dużej mierze komiczny charakter.
Tragedia Szekspira, już kilka lat po prapremierze, weszła na stałe do repertuaru teatralnego i cieszy się niesłabnącą popularnością, świadczącą o jej ponadczasowości i uniwersalizmie. Historia nieszczęśliwej miłości Romea i Julii wywarła wpływ na romantyczną koncepcję miłości i sposób jej przedstawiania w literaturze, sztuce i muzyce.
Tajemnica nieprzemijającego sukcesu tkwi w sposobie, w jaki autor ukazał miłość - jej subtelność, stopniowy rozwój i przemianę w wszechogarniającą potęgę. Miłość ta staje się dla bohaterów najważniejszym elementem egzystencji, wobec którego inne sprawy tracą znaczenie.
Choć wątek główny wydaje się pozornie banalny - dwoje młodych ludzi zakochuje się od pierwszego wejrzenia, a na drodze do ich szczęścia staje konflikt rodzinny - sposób jego przedstawienia jest mistrzowski. Miłość Romea i Julii, początkowo niedoskonała i świeża, staje się siłą gwałtowną, trwałą i gotową do stawienia oporu niesprzyjającym okolicznościom. Uczucie to nie niszczy wygnanie Romea, a Julia wykazuje niezłomność, gdy ojciec nakazuje jej poślubić Parysa.
Miłość kochanków z Werony jest przykładem odwiecznej walki dobra ze złem, gdzie złem jest nienawiść dzieląca ich rody. Tragiczny finał, wynikający z nieporozumienia i nieszczęśliwych zbiegów okoliczności, staje się symbolicznym dowodem siły ich uczucia. „Romeo i Julia” to opowieść o idealnym uczuciu, które mimo wszystko prowadzi do tragedii, na stałe wpisując się do kanonu najpiękniejszych dzieł literatury światowej.
Centralnym motywem dramatu jest **miłość** - namiętna i tragiczna, zderzająca się z przeszkodami społecznymi i rodzinnymi waśniami. Ich uczucie ukazuje siłę miłości, ale także jej destrukcyjne konsekwencje.
Motyw **konfliktu rodzinnego** - spór między rodami Montekich i Kapuletów stanowi tło wydarzeń i wywołuje dramatyczne skutki, ukazując, jak nienawiść i brak pojednania mogą niszczyć niewinne życie.
Motyw **losu i przeznaczenia** - Szekspir wielokrotnie sugeruje, że los młodych kochanków jest z góry przesądzony, a nienawiść i brak porozumienia prowadzą do katastrofy.
Motyw **tajemnicy i potajemnej miłości** - ukrywanie uczucia przed rodzinami jest źródłem dramatyzmu i podkreśla konflikt między pragnieniami jednostki a oczekiwaniami społecznymi.
W sztuce pojawiają się również motywy **światła i ciemności**, gdzie światło stanowi symbol naturalnego piękna i młodzieńczej miłości, kontrastując z mrokiem otaczającej ich rzeczywistości.
tags: #gdzie #romeo #i #julia #wzieli #slub
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.