Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 25 listopada 2025 r. orzekł, że jeśli obywatele Unii Europejskiej tej samej płci zawarli związek małżeński w państwie, w którym mieli zagwarantowane prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu, to inne państwo członkowskie jest zobowiązane taki związek uznać.
Przełomowe orzeczenie zapadło w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w sprawie dwóch obywateli polskich, którzy w 2018 r. zawarli związek małżeński w Niemczech. W związku z zamiarem przeprowadzki do Polski, złożyli oni wniosek o transkrypcję aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego w celu uznania ich związku. Małżonkowie zaskarżyli decyzję o odmowie transkrypcji. Sprawa trafiła do NSA, który zwrócił się do TSUE o wykładnię przepisów.
W wyroku z 25 listopada 2025 r., sygn. C-713/23, TSUE orzekł, że odmowa uznania małżeństwa dwóch obywateli Unii tej samej płci legalnie zawartego w innym państwie członkowskim, w którym korzystali oni z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu, jest niezgodna z prawem Unii Europejskiej. Trybunał zaznaczył, że narusza to swobodę przemieszczania się i pobytu oraz prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, wynikające z art. 7 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) oraz art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPCz).
Co więcej, Trybunał podkreślił, że obowiązek uznania małżeństwa osób jednej płci nie zagraża porządkowi publicznemu państwa członkowskiego, z którego pochodzą małżonkowie, ani nie narusza tożsamości narodowej. Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa jest tylko jednym ze sposobów uznania takiego małżeństwa przez państwo członkowskie. Brak sposobu uznawania małżeństw, równoważnego z tym przyznanym parom osób odmiennej płci, stanowi dyskryminację ze względu na orientację seksualną, zakazaną przez art. 21 ust. 1 KPP.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 20 marca 2026 r. potwierdził obowiązek uznania zagranicznych małżeństw jednopłciowych przez Polskę, odwołując się do orzeczenia TSUE. Sąd uchylił wcześniejsze decyzje sądów, wojewodów i urzędów, które odmówiły uznania małżeństwa Jakuba i Mateusza, zawartego w Niemczech. Po raz pierwszy NSA zobowiązał również kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (USC) w Warszawie do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa w terminie 30 dni.
NSA stwierdził, że trudności teleinformatyczne, które uniemożliwiają urzędnikom wpisanie w rubryki dwóch mężczyzn lub dwóch kobiet, nie stanowią uzasadnienia dla niewykonania wyroku. "To oznacza, że kierownik USC jest zobowiązany ten wyrok wykonać, nawet jeśli będzie musiał wpisać jednego z mężczyzn w rubrykę kobieta. A wynikające z tego nieścisłości urzędnik ma odnotować i wyjaśnić na drugiej stronie aktu stanu cywilnego" - wyjaśnił adw. Paweł Knut, reprezentujący parę przed sądem.
Mecenas Paweł Knut podkreślił, że "odmowa transkrypcji od dziś przechodzi do historii" i "teraz zaczynamy nowy rozdział walki o uprawnienia małżonków". Dodał, że zwłoka ustawodawcy w zakresie regulacji praw par jednopłciowych sprawi, że pary nie będą czekać, a będą domagać się przed sądami uznania poszczególnych praw wynikających z faktu zawarcia małżeństwa.
Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) wynika, że pary jednopłciowe posługujące się aktem małżeństwa mogłyby dochodzić swoich praw w zakresie:
NSA wypowiedział się również w sprawie wykładni art. 18 Konstytucji RP, który dla części opinii publicznej stanowi przeszkodę dla uznania małżeństw jednopłciowych w Polsce. Według sądu, art. 18 Konstytucji należy odczytywać zgodnie z prawem UE i Europejską Konwencją Praw Człowiek, a także innymi konstytucyjnymi wartościami, takimi jak art. 32 (równość i zakaz dyskryminacji) czy art. 30 (przyrodzona i niezbywalna godność). "NSA powiedział wprost, że art. 18, odczytywany w taki szeroki sposób, nie stoi na przeszkodzie uznania takiego małżeństwa jak Jakuba i Mateusza" - powiedział adw. Paweł Knut.
Wyrok TSUE i NSA odbiły się szerokim echem w debacie publicznej. Zwolennicy takiego rozstrzygnięcia wskazują, że orzeczenie jest zwycięstwem dla poszanowania praw jednostki i jej godności. Uznanie zagranicznych małżeństw jednopłciowych przez Polskę jest obowiązkowe, a jego brak narusza swobodę przemieszczania się i pobytu.
Pojawiły się jednak głosy sprzeciwu. Poseł PiS Marcin Warchoł złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, kwestionując przepisy, na których oparł się NSA. Warchoł argumentuje, że "nie ma zgody na wprowadzanie tylnymi drzwiami związków homoseksualnych, wbrew polskiej konstytucji" i "nie ma zgody na sądową uzurpację władzy przez NSA".
Dodatkowym problemem, na który wskazują urzędnicy, są kwestie techniczne. Obecny System Rejestrów Państwowych nie przewiduje możliwości wpisania dwóch mężczyzn lub dwóch kobiet jako małżonków. Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad projektem rozporządzenia, które ma umożliwić respektowanie wyroku TSUE, jednak proces uzgodnień międzyresortowych trwa.
Warto zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie już dwa tygodnie przed wyrokiem NSA wydał podobne orzeczenie, nakazując transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa dla pary Daniel i Dawid. Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza podkreśla, że wiele par, które dziś walczą o uznanie swoich małżeństw, to osoby, które "Polska skreśliła". "To, że w ogóle musimy się sądzić, to efekt bezczynności klasy politycznej" - mówi Hubert Sobecki z MNW.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oficjalnie przyznał, że małżeństwa jednopłciowe zawarte za granicą będą traktowane w postępowaniach przed urzędem na równi ze związkami zawartymi w Polsce, pod warunkiem uzyskania odpowiednich dokumentów z polskiego USC. Jest to bezpośredni skutek wyroku NSA.
Katarzyna Kotula, pełnomocniczka rządu ds. równości, wskazuje, że wyrok wyznacza nową ścieżkę dla par powracających do kraju, ale "nie oznacza zmiany przepisów konstytucyjnych ani wprowadzenia takich małżeństw do prawa krajowego". Jest to jednak realne znaczenie dla osób, które chcą, by ich relacje rodzinne były prawnie uznawane w Polsce.
tags: #czy #w #polsce #mozna #miec #slub
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.