Bitwa Warszawska 1920: Niezwykły Cud nad Wisłą, który zmienił bieg historii! - Niebanalne Prezenty

Bitwa Warszawska 1920: Sto lat od Cudu nad Wisłą

Muzeum Warszawy posiada szczególny przywilej bycia skarbnicą wiedzy na temat historii stolicy. Dzięki odpowiedniej opiece i wsparciu społecznie odpowiedzialnego biznesu, mamy możliwość przekazania jej następnym pokoleniom. Wspólnie ze Skarbnicą Narodową, która wspiera Muzeum i jest Partnerem Gabinetu Medali, w setną rocznicę Bitwy Warszawskiej poprzez swoje obiekty chcemy przybliżyć historię jednej z ważniejszych bitew w dziejach świata, zwaną Cudem nad Wisłą. Obiekty z naszych zbiorów poznasz dzięki wirtualnemu spacerowi śladem potyczki.

Ilustracja przedstawiająca Muzeum Warszawy

Sto lat od Cudu nad Wisłą - kontekst historyczny

W 2020 roku przypada setna rocznica Bitwy Warszawskiej, która w dniach 13-15 sierpnia 1920 roku rozegrała się na przedpolach stolicy pomiędzy wojskami polskimi a Armią Czerwoną. Konsekwencje tego militarnego starcia są nie do przecenienia. Przeważyło szalę zwycięstwa w wojnie polsko-bolszewickiej, zadecydowało o zachowaniu przez Polskę niepodległości i uratowało przed bolszewizmem Europę. Właśnie dlatego Bitwa Warszawska stanowi nie tylko jedno z najważniejszych polskich zwycięstw w historii i najważniejszych starć zbrojnych XX wieku, ale uznawana jest również za 18. przełomową bitwę w historii świata.

W sierpniu 1920 roku pod Ossowem i Radzyminem doszło do kluczowych walk w wojnie polsko-bolszewickiej. W bitwie nad Wisłą bolszewików udało się powstrzymać dzięki mobilizacji całego Narodu Polskiego. Decydujące walki rozegrały się w Radzyminie i pod Ossowem. To szereg bardzo dramatycznych i wyczerpujących walk, w konsekwencji których nieprzyjacielowi zabrakło sił i wytrwałości. Pod Radzyminem zderzyły się siły oddziałów polskich i rosyjskich na niewielkim obszarze, co spowodowało niezwykle zaciekłą walkę, z której przed decydującym uderzeniem bolszewicy się wycofali.

Od końca lipca do pierwszych dni września 1920 roku rozegrało się decydujące starcie Polski z bolszewikami. Krwawe zmagania toczono na przestrzeni blisko pół tysiąca kilometrów: między Nieszawą nad Wisłą od południa, Sokalem nad Bugiem od wschodu i Kolnem od północy. Na tereny Kolna wojna wtargnęła z końcem lipca 1920 roku - zaledwie 14 miesięcy po entuzjastycznym powitaniu niepodległości i posadzeniu „dębów wolności”. Właśnie wtedy - zwany również Złotą Ordą Gaj-Chana - 3 Korpus Kawalerii (tzw. „Kawkor”) ruszył z Myszyńca na Kolno; przez miasto przemaszerował w nocy 29/30 lipca, nie wyrządzając poważniejszych szkód mieszkańcom. Do większej potyczki doszło 20 sierpnia 1920 r. we wsi Leman, ok. 20 km na płn.-zach. od Kolna. Zmagania zakończyły się efektownym zwycięstwem Polaków i przesądziły o dalszym, korzystnym przebiegu wojny z kozakami. Bitwa okupiona została jednak bestialskim mordem 43 żołnierzy, którzy spoczywają w zbiorowym grobie na starym cmentarzu.

Mapa strategiczna Bitwy Warszawskiej 1920

Kluczowe czynniki zwycięstwa

Podczas konferencji naukowych dotyczących Bitwy Warszawskiej, uczestnicy starali się wyciągnąć na światło dzienne różne aspekty bitwy, zwracając uwagę na elementy, które zdecydowały o zwycięstwie polskiej armii. To między innymi żołnierski duch, wola walki i wiara w zwycięstwo.

Równie ważne były różnice w sposobie dowodzenia wojskiem. Piłsudski był na miejscu, co pozwalało mu reagować natychmiast na zauważone niedostatki i prowadzić ofensywę.

Marszałek Piłsudski w swoich wspomnieniach podkreślał: "W historii Bitwy Warszawskiej zastanowić musi każdego dziwna, nieoczekiwana i tak nagła zmiana ról obu stron walczących. Zwyciężony zostaje zwycięzcą, zwycięzca zwyciężonym […] Szuka się bezwiednie jakichś nadzwyczajnych przyczyn tej nagłej zmiany, tego piorunującego przewrotu".

Profesorowie zwracają uwagę na znaczenie mobilizacji całego Narodu Polskiego, która umożliwiła powstrzymanie bolszewików.

Pamięć o Bitwie Warszawskiej

100-rocznica „Cudu nad Wisłą” jest okazją do refleksji, zadumy i powrotu do tych pamiętnych wydarzeń. Zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej uchroniło wówczas Polskę przed utratą niepodległości, w związku z czym powinniśmy godnie uczcić tę rocznicę i podziękować Bogu za łaskę, opiekę oraz błogosławieństwo. To także doskonała chwila, by oddać hołd Bohaterom walczącym w obronie Ojczyzny - Polski.

Narodowe Centrum Kultury już od kilku lat bada narracje i praktyki związane z upamiętnianiem ważnych rocznic historycznych, podejmując refleksję na temat znaczenia pamięci zbiorowej - tego, czy współcześnie ma ona szansę pełnić rolę spajającą, wzmacniającą wspólnotę. Z przeprowadzonych badań wynika, że dla większości Polaków (81%) najważniejsze jest świętowanie rocznic upamiętniających wydarzenia istotne dla całej Polski.

Znajomość Bitwy Warszawskiej wśród Polaków

W badaniu przeprowadzonym pod koniec 2019 roku przez firmę Kantar Polska na zlecenie Narodowego Centrum Kultury, zapytano o wiedzę i opinie Polaków na temat Bitwy Warszawskiej. Wyniki pokazały, że 89% respondentów słyszało o Bitwie Warszawskiej, przy czym tylko 5% oceniło, że wie na jej temat dużo, zaś niemal 1/4 przyznała, że wie trochę. Najczęstszymi skojarzeniami z wydarzeniami z sierpnia 1920 są: zatrzymanie/zwycięstwo nad Rosją/bolszewikami (17%), określenie „Cud nad Wisłą” (13%) oraz postać Józefa Piłsudskiego (10%).

Jako główne źródło wiedzy o Bitwie Warszawskiej badani wskazywali szkołę (52%). Dotyczy to przede wszystkim najmłodszej grupy wiekowej (15-24 lata). W dalszej kolejności Polacy czerpią swoją wiedzę o wydarzeniu z internetu, mediów (gazet, radia i telewizji), jak również z opowiadań osób posiadających dużą wiedzę na ten temat.

Wykres: Główne źródła wiedzy Polaków o Bitwie Warszawskiej

Formy upamiętniania

Mimo istnienia powszechnego przekonania o dużym znaczeniu Bitwy Warszawskiej w polskiej historii, prawie połowa badanych przyznaje, że nie upamiętnia rocznicy tego zdarzenia. Wśród świętujących najczęściej wybieraną formą obchodzenia rocznicy wydarzeń z sierpnia 1920 r. było oglądanie uroczystości w telewizji.

Respondenci, którzy zajmują się historią zawodowo lub pasjonują się nią, zwrócili uwagę na doniosłość Bitwy Warszawskiej dla polskiej historii i potrzebę świętowania jej rocznicy w sposób radosny, nie tylko na terenie Mazowsza, ale i całego kraju. Podkreślili również zasadność różnorodności form świętowania 15 sierpnia, np. poprzez angażowanie w obchody placówek edukacyjnych, czy organizowanie pikników rodzinnych.

Z przeprowadzonego pod koniec 2019 r. badania wynika, że Polacy najchętniej świętowaliby poprzez udział w paradach wojskowych (27%), rekonstrukcjach historycznych (24%) oraz koncertach, festynach i widowiskach (23%). Ze względu na sytuację epidemiologiczną, w trosce o bezpieczeństwo uczestników, część rocznicowych wydarzeń planowanych w 2020 r. została odwołana lub przeniesiona na inny termin. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technologii wiele z nich przygotowano w formie cyfrowej, co niewątpliwie zwiększa dostępność i możliwość partycypacji w upamiętnianiu Bitwy Warszawskiej.

Wykres: Sposoby upamiętniania rocznicy Bitwy Warszawskiej przez Polaków

Upamiętnienie w formie medali i monet

W setną rocznicę Bitwy Warszawskiej Skarbnica Narodowa we współpracy z Muzeum Warszawy prezentuje kolekcje medali i monet upamiętniających to wydarzenie.

Kolekcja „Józef Piłsudski. Zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej”

Wszystkie medale w tej kolekcji wykonane są z miedzi, uszlachetnione złotem próby 999/1000 i wykonane w najwyższej jakości menniczej. Ich rozmiar to 34 mm. Do kolekcji dołączony jest folder do przechowywania medali, ilustrowany archiwalnymi fotografiami z Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Moneta „Bitwa Warszawska 1920”

Skarbnica Narodowa jest jedynym oficjalnym dystrybutorem srebrnej monety „Bitwa Warszawska 1920” w Polsce. Moneta o średnicy 70 mm została wybita w czystym srebrze próby 999/1000, w najwyższej jakości menniczej - stemplem lustrzanym oraz selektywnie uszlachetniona 24-karatowym złotem. Awers medalu przedstawia kawalerzystę podczas szarży oraz dowódcę Józefa Piłsudskiego. Projekt rewersu odnosi się do Bitwy Warszawskiej 1920 roku, w czasie wojny polsko-bolszewickiej. W centralnym punkcie przedstawia szarżę ułanów. Na górze znajduje się ryngraf z Matką Boską Częstochowską. W otoku został zamieszczony m.in. wężyk generalski nawiązujący do Józefa Piłsudskiego.

Moneta została wybita w złocie próby 999/1000, w najwyższej jakości menniczej - stemplem lustrzanym. Awers natomiast zdobi wizerunek królowej Elżbiety II z profilu. Na świecie dostępnych jest zaledwie 300 egzemplarzy tej emisji.

Medal okolicznościowy

Medal wybity w najwyższej jakości menniczej - stemplem lustrzanym i limitacji 10 tysięcy egzemplarzy.

Przykładowy medal upamiętniający Bitwę Warszawską

Robert Kotowicz - twórca kolekcji

Wszystkie prezentowane medale oraz monety z kolekcji Skarbnicy Narodowej zaprojektował Robert Kotowicz - artysta, rzeźbiarz i medalier. Jego realizacje obejmują setki medali i około 200 monet dla Narodowego Banku Polskiego. W jego bogatym dorobku artystycznym jest ok. 20 monet, które zdobyły międzynarodowe i krajowe nagrody:

  • I miejsce w międzynarodowym konkursie na medal upamiętniający wejście Polski, Czech i Węgier do NATO (1999 r.)
  • I miejsce w The International Coin Design Competition w 1998 (za pracę „150 Rocznica Śmierci Fryderyka Chopina”) i 2006 roku (praca „Międzynarodowy Rok Polarny 2007- 2008”)
  • I nagroda na XXIII Konferencji Dyrektorów Mennic w San Francisco w 2004 roku (za monetę dla WOŚP)

Aspekty religijne i duchowe Cudu nad Wisłą

Część historyków i komentatorów zwraca uwagę na religijny wymiar Bitwy Warszawskiej, nazywanej „Cudem nad Wisłą”. Często podkreśla się, że zwycięstwo przypadło w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, 15 sierpnia 1920 roku. Wskazuje się również na akt poświęcenia Ojczyzny Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, który miał miejsce 27 lipca 1920 roku na Jasnej Górze.

Wspomina się o objawieniach Matki Bożej Łaskawej, która miała wstawić się za Polską. W sanktuarium Matki Bożej Łaskawej odbyły się uroczystości ku czci Patronki Warszawy z okazji 100. rocznicy Cudu nad Wisłą, pod hasłem: "Dziękujemy i czuwamy", podczas których poświęcono wotum dziękczynne za zwycięską bitwę.

Warto w dniach 100. rocznicy Bitwy 1920 roku wypełnić testament św. Jana Pawła II, który wzywał nas do szczególnej troski o podtrzymanie pamięci i zachowanie wielkiego dziedzictwa Cudu nad Wisłą.

Sensacje XX Wieku Odc.30 Wojna Polsko Bolszewicka 1920 Dokument PL #Historycznie

Wspomnienie o Śląsku i jego roli

W pamięci niepodległościowej nie można zapomnieć, że nie tylko z tej strony Wisły walczono o niepodległość. Należy również pamiętać o Śląsku, który w wielu zrywach niepodległościowych walczył o swoją tożsamość. O ile militarnie Cud nad Wisłą był decydujący, o tyle Cud nad Rawą spowodował, że Polska była wtedy taka, jaka mogła być. Przemysł, który odrodził się w II Rzeczpospolitej, odrodził się dzięki Śląskowi. Bez Śląska nie mogłaby powstać Gdynia, nie mógłby powstać Centralny Okręg Przemysłowy.

Obchody rocznicowe w Kolnie

W Kolnie, podobnie jak w całej Polsce, uroczyście obchodzono 100. rocznicę Bitwy Warszawskiej. Rozegrana wiek temu walka oręża polskiego na przedpolach Warszawy określona została mianem „Cudu nad Wisłą”. Zmagania militarne uznano za 18. przełomową bitwę w historii świata. Corocznie mieszkańcy Kolna uczestniczą w obchodach związanych z Bitwą Warszawską. Historia wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku związana jest też z dziejami Ziemi Kolneńskiej.

Ostatnim akordem Bitwy Warszawskiej była walka stoczona z bolszewikami 20 sierpnia w Lemanie. Pamięć o wojnie 1920 roku jest w regionie ciągle żywa, między innymi dzięki inicjatywom prezesa Podlaskiego Okręgu Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego - pana Ireneusza Mieczkowskiego. W imieniu własnym i samorządu Miasta Kolno - za zasługi w organizacji uroczystości patriotycznych w mieście Kolno i za krzewienie wartości historycznej - burmistrz Andrzej Duda wręczył Mieczkowskiemu pamiątkową, reprezentacyjną szablę.

Po oficjalnych przemówieniach odsłonięto tablicę upamiętniającą Stulecie Bitwy Warszawskiej przekazaną przez Prezydenta RP. Uczestnicy patriotycznej uroczystości wysłuchali też koncertu pieśni patriotycznych o tematyce żołnierskiej. Następnie złożono wieńce, wiązanki kwiatów i znicze na grobie żołnierzy pomordowanych pod Lemanem w 1920 r.

tags: #cud #nad #wisla #100 #rocznica

Popularne posty: