1 września 1939 roku to symboliczna data, od której obchodzimy 80. rocznicę wybuchu II Wojny Światowej. Dokument wprowadzenia tego dnia stanu wyjątkowego na obszarze całego państwa polskiego, przechowywany w Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym Ukrainy we Lwowie, jest jednym z wielu świadectw tamtych dramatycznych wydarzeń.
Unikatowy akt, podpisany przez Prezesa Rady Ministrów Felicjana Sławoja Składkowskiego i Prezydenta Ignacego Mościckiego, wprowadzał z dniem 1 września 1939 roku stan wyjątkowy na obszarze całego państwa polskiego. Dokument ten, podobnie jak wiele innych materiałów archiwalnych z tamtego okresu, w wyniku działań zbrojnych, wojennych chaosów i prób ratowania narodowego dziedzictwa, trafił poza granice kraju. Obecnie przechowywany jest w Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym Ukrainy we Lwowie.
Sposób sporządzenia aktu podlegał ustalonym procedurom, a użyte zwroty wynikały z obowiązujących ustaw i utrwalonego obyczaju. Na pojedynczej karcie urzędnik spisał dwa akty najwyższych władz państwowych: wniosek Rady Ministrów skierowany do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o zezwolenie na zarządzenie stanu wyjątkowego na całym obszarze państwa oraz formułę zezwolenia. Pod lakoniczną, jednozdaniową decyzją Prezydenta wytłoczono uroczystą pieczęć i zamieszczono właściwą kontrasygnatę.
Świadectwa wojny i okupacji można odnaleźć w materiałach archiwalnych przechowywanych przez archiwa państwowe. Szczególne wrażenie robią fotografie z września 1939 roku, dokumentujące zniszczenia i chaos.
Wśród materiałów archiwalnych znajduje się również dokumentacja dotycząca losów Polaków poza granicami kraju. Przykładem są fotografie uchodźców polskich w Rumunii z lat 1939-1940, na których widoczni są m.in. generał Józef Haller z rodziną oraz Karol Popiel, lider Stronnictwa Pracy.
W 2019 roku obchodzono 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Wydarzenia związane z jej ogólnopolskimi obchodami koordynowane były przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Narodowe Centrum Kultury brało udział w pracach badawczych związanych z wyborem logotypu rocznicy, mającego podkreślić szczególny charakter tej daty.
Badania jakościowe na zlecenie NCK, zrealizowane przez firmę Kantar Public, miały na celu zbadanie asocjacji i emocji związanych z rozpoczęciem II wojny światowej. Uzyskane spektrum skojarzeń rzuca światło na to, jak Polacy postrzegają i odczuwają tragiczne wydarzenia sprzed 80 lat.
Z sondażu CBOS przeprowadzonego pięć lat wcześniej wynikało, że obchodzona wtedy 75. rocznica wybuchu II wojny światowej była nadal dla Polaków elementem żywej historii kraju. 71% badanych wyraziło przekonanie, że wojna 1939-1945 jest nieodległą jeszcze historią, o której należy stale przypominać. Wśród wydarzeń wojennych za najbardziej doniosłe dla historii Polski ostatniego stulecia uznano najazd Niemiec na Polskę, zbrodnię katyńską oraz powstanie warszawskie.
Respondenci badania TNS Polska z tego samego roku - "II wojna w pamięci Polaków - w 75 lat od wybuchu" - okres wojny kojarzyli najczęściej z ludobójstwem, ofiarą, męczeństwem (14%) oraz obozami koncentracyjnymi i obozami zagłady (14%). Na moment wybuchu wojny wskazało 6% Polaków.
Sondaż TNS Polska pokazał, że II wojna światowa stopniowo przestaje być tematem komunikacji bezpośredniej. Temat losów rodziny w czasie wojny pojawiał się w rozmowach kilka razy w roku u co dziesiątego Polaka, co było znacznie rzadziej w porównaniu z wynikami uzyskanymi m.in. w 2009 roku. Autorzy raportu stwierdzili, że wraz z odchodzeniem pokoleń pamiętających wojnę i jej bezpośrednie skutki, obraz wojny coraz częściej kształtowany jest przez informacje pochodzące z innych źródeł niż bezpośredni lub pośredni przekaz doświadczeń osobistych.
Rok przed 80. rocznicą, w badaniu CBOS, 14% Polaków wymieniło II wojnę światową jako najważniejsze wydarzenie z historii Polski ostatnich stu lat. Taki sam odsetek respondentów zaliczył II wojnę światową i okupację niemiecką do największych niepowodzeń w tym okresie (pierwsze miejsce w rankingu niepowodzeń). Z drugiej strony, 4% badanych jako sukces wskazało wyzwolenie spod okupacji hitlerowskiej i zakończenie wojny w 1945 roku.
W sondażu CBOS przeprowadzonym w sierpniu 2019 roku, aż 82% Polaków zadeklarowało, że II wojna światowa jest dla nich żywą częścią historii Polski. Jest to wynik najwyższy od 2004 roku.
Związek między wydarzeniami z lat 1939-1945 a współczesnością nadal jest społecznie istotny. W badaniu "Barometr Polska - Niemcy" Instytutu Spraw Publicznych, przeprowadzonym na początku 2019 roku, 73% Polaków zadeklarowało, że dostrzega wpływ II wojny światowej na obecne relacje między Polską a Niemcami, a 32% określiło ten wpływ jako silny.
Blisko połowa Polaków (46%) uważała, że polskie cierpienia i ofiary poniesione na rzecz obrony polskiej niepodległości, a także w obronie innych narodów, nie zostały wystarczająco uznane przez międzynarodową opinię publiczną. Przeciwnego zdania było 31% respondentów.
Wyniki przytoczonych badań wskazują na to, że wiek różnicuje pamięć i stosunek do II wojny światowej. Młodsi Polacy rzadziej niż starsze generacje podejmują w rozmowach temat rodzinnych losów w czasach wojennych, częściej natomiast uznają, że cierpienia rodaków zostały odpowiednio uhonorowane. Starsi Polacy częściej dostrzegają wpływ II wojny światowej na obecną sytuację kraju.
Pamięć o II wojnie światowej budzi wciąż żywe skojarzenia i emocje. Rozpoczęcie wojny kojarzy się badanym z dwiema grupami znaczeń: a) konkretnymi datami, wydarzeniami i osobami oraz b) pojęciami i ideami o charakterze ogólnym.
Wymienione przez respondentów daty, takie jak 1 i 17 września, powiązano ze wskazanymi przez nich miejscami (Pocztą Polską w Gdańsku i Westerplatte), wydarzeniami (Pakt Ribbentrop-Mołotow, kampania wrześniowa, prowokacja niemiecka, otwarcie szlabanu, brak pomocy ze strony sojuszników), a także rozpoczęciem roku szkolnego. Osoby kojarzone z wybuchem wojny identyfikowano bezpośrednio (Hitler, Stalin) lub poprzez odwołanie do ich ról czy narodowości (żołnierze, gdańscy kolejarze i celnicy, Żydzi). Do tej kategorii zaliczono również "czterech pancernych" - fikcyjnych bohaterów.
Bardziej ogólne pojęcia i idee pojawiały się w wypowiedziach najczęściej o charakterze negatywnym (kryzys, zło, zniszczenie, niemoc, atak-obrona, naloty, ludobójstwo, obozy, bomba atomowa), ale również - choć znacznie rzadziej - pozytywnym (życie, poświęcenie).
Ciekawym motywem dyskusji są skojarzenia z zaskoczeniem i bezsilnością, które wiązały się z wybuchem wojny. Badani mówili o zwyczajnym życiu ludzi zakłóconym przez dramatyczne wydarzenia, na które zwykli Polacy nie mieli wpływu. Kontrastowali piękną pogodę i sielskie krajobrazy września 1939 roku z grozą wojennej pożogi.
Emocje zidentyfikowane wśród respondentów można podzielić na te powiązane z historycznym faktem wybuchu II wojny światowej oraz na współtowarzyszące bieżącemu namysłowi nad wydarzeniami sprzed 80 lat. Pierwsza grupa koncentruje się m.in. wokół poczucia rozczarowania - brakiem pomocy ze strony sojuszników oraz samą porażką. U badanych pojawiały się w tym kontekście strach i niemoc, jak również poczucie dumy z patriotycznego zrywu towarzyszącego opisywanym wydarzeniom.
Emocje dotyczące bieżącej refleksji są bardziej zróżnicowane. Część związana jest z poczuciem zdrady, żalu i niesprawiedliwości. Inne - z zainteresowaniem i patriotyczną dumą. Najciekawsze jest jednak zidentyfikowanie emocji połączonych z aktualnym brakiem bezpieczeństwa oraz obawami dotyczącymi wybuchu potencjalnych wojen w przyszłości, co wskazuje na miejsce II wojny światowej w "żywej" pamięci zbiorowej i jej oddziaływanie na teraźniejszość.
Interesujące jest również to, jak poszczególne grupy wiekowe identyfikowały emocje powiązane z rozpoczęciem II wojny światowej w ramach części badania przeprowadzonego za pomocą narzędzia Idea Cards. Pierwsza, najmłodsza grupa, interpretowała wybrane przez siebie obrazy jako świat wojny bez ludzi, odhumanizowany. Mimo zwrócenia uwagi na emocje, takie jak niewinność i poświęcenie, respondenci wśród wszystkich predefiniowanych kart znaczeń wskazywali głównie te o negatywnym zabarwieniu emocjonalnym.
Druga grupa (31-44 lat) - mimo zwrócenia uwagi na brutalność opisywanego świata - odnajdywała w nim nadzieję i życie. Badani wskazywali także na cykliczność świata oraz przypisane doń powtarzające się doświadczenie wojny. Świat rozpoczęcia wojny, opisywany przez najstarszą grupę, przepełniony był negatywnymi emocjami: smutkiem i brakiem empatii, a także poczuciem zmiany, która - towarzysząc wojnie - gruntownie przeorganizowała ludzkie życia.
Rozmowa o wybuchu II wojny światowej wywoływała u badanych dość jednolite, spójne i komplementarne skojarzenia. Zdają się być one skoncentrowane na percepcji wojny głównie z perspektywy kraju - zarówno wymienione wydarzenia, jak i postacie bezpośrednio odnoszą się do polskiego udziału w wydarzeniach roku 1939. Badani zwracali uwagę na wyjątkowość polskiego doświadczenia II wojny światowej, co może być powiązane z jej szczególnym miejscem w pamięci zbiorowej polskiego społeczeństwa.
Powiązane z narodowością były także odniesienia emocjonalne, przy czym warto zaznaczyć, że miały one charakter nie tylko retrospektywny - wydarzenia sprzed 80 lat budziły u badanych emocje także w kontekście (niepewnej) przyszłości. Co ciekawe, o ile w rozmowach badanych pojawiło się uczucie dumy z postawy Polaków, którzy stawili opór najeźdźcy, to po drugiej stronie skali, obok poczucia klęski, dosyć silnie akcentowano rozczarowanie i odczucie zdrady.
Przenosząc doświadczenie sprzed 80 lat do świata dzisiejszego, badani wskazywali na kruchość poczucia bezpieczeństwa i codziennego życia zwykłych ludzi, które może być nagle przerwane, tak jak to się stało 1 września 1939 roku. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że problematyka II wojny światowej zajmuje szczególne miejsce w pamięci Polaków. Budzi ona emocje i skojarzenia zarówno w wymiarze patriotycznym, jak i uniwersalnym.
Tym bardziej należy podkreślić potrzebę podtrzymywania tej pamięci i dbania o nią. Warto także zachęcić do udziału w szeregu wydarzeń powiązanych z obchodami 80. rocznicy wybuchu wojny, których kalendarium można odnaleźć na stronie internetowej Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.
Podpisanie aktu kapitulacji przez Niemcy 8 maja 1945 roku nie zakończyło wysiłku zbrojnego Polaków. W wyniku trwających sześć lat represji obydwu reżimów totalitarnych: niemieckiego i sowieckiego, Polska straciła blisko 6 milionów obywateli. Po wojnie znalazła się pod nową okupacją z rządem narzuconym przez Moskwę.
Koniec II wojny światowej nie oznaczał wolności dla Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Niemiecki reżim totalitarny został zastąpiony sowieckim. W kolejną rocznicę zakończenia II wojny światowej pamięci o kapitulacji Niemiec powinna towarzyszyć pamięć o zbrodniach sowieckich i o żelaznej kurtynie, która podzieliła świat na dwa przeciwstawne obozy: wolny świat zachodnich demokracji i państwa zniewolone przez sowiecki system totalitarny. Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem zapadła żelazna kurtyna dzieląc nasz kontynent.
Naczelny Wódz i Rząd RP na Uchodźstwie w sierpniu 1945 roku podkreślali: „Obecną rzeczywistość w Polsce oceniamy jako sowiecką okupację, która przekreśla niepodległość Narodu Polskiego”. Stanowisko władz powołanego we wrześniu 1945 roku rządu polskiego w Londynie potwierdzało te obawy.
Gorzkim wspomnieniem Polaków o zakończeniu II wojny światowej była Londyńska Parada Zwycięstwa, która odbyła się 8 czerwca 1946 roku. Anglicy nie życzyli sobie, by w defiladzie brali udział przedstawiciele sił lądowych i marynarki wchodzących w skład Polskich Sił Zbrojnych, które stanowiły jedną z najliczniejszych narodowych formacji walczących przeciwko hitlerowskim Niemcom.
Atak niemieckiej III Rzeszy na Polskę zapoczątkował II wojnę światową. Z perspektywy geopolitycznej wojny nie wywołali jednak sami Niemcy, ale Berlin wraz z Moskwą. Agresja niemiecka z 1 września i następująca po niej agresja sowiecka z 17 września były konsekwencją wspólnych planów dwóch zbrodniarzy XX wieku - Adolfa Hitlera i Józefa Stalina, podpisanych 23 sierpnia 1939 roku.
Wrzesień 1939 roku postrzegamy z perspektywy gry mocarstw - Niemiec i sowieckiej Rosji - realizujących swe imperialne plany, a także Polski usiłującej obronić swą niepodległość.
W związku z 80. rocznicą wybuchu i zakończenia II wojny światowej organizowano liczne konferencje, debaty i wystawy.
Obchody 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej w Warszawie odbywały się pod hasłem „Warszawa. Niech trwa”, zainspirowanym wierszem Antoniego Słonimskiego „Alarm”. Hasło to odwołuje się do historii obrony Warszawy w 1939 roku - miasta, które w trakcie II wojny światowej zostało w 65% zniszczone.
Pierwsze bomby na Warszawę spadły na Rakowcu i Kole. Celem niemieckich samolotów były nie tylko strategiczne punkty wojskowe, ale również zwykłe zabudowania mieszkalne. Spacerując po Kole i Młynowie, przypominano ten trudny dla mieszkańców czas, zawalenie się przedwojennego świata i realia życia okupacyjnego.
Około 4:45 Niemcy, bez uprzedniego wypowiedzenia wojny, rozpoczęły atak na Polskę. Prawdopodobnie pierwszym celem ataku lotniczego był pozbawiony znaczenia militarnego Wieluń. Do pierwszych walk doszło na Westerplatte. Francja i Wielka Brytania (oraz Australia, Nowa Zelandia i Indie) wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Wojska francuskie rozpoczęły ograniczoną ofensywę na przedpolu Linii Zygfryda. Rozpoczęła się obrona Warszawy. Armie „Poznań” i „Pomorze” dowodzone przez gen. Tadeusza Kutrzebę rozpoczęły ofensywę, która przeszła do historii jako bitwa nad Bzurą, trwająca dwa tygodnie i będąca największą do 1941 roku.
Uczestnicy francusko-brytyjskiej konferencji polityczno-wojskowej w Abbeville podjęli decyzję o wstrzymaniu alianckich działań zaczepnych na froncie zachodnim. Nastąpiła napaść Związku Sowieckiego na Polskę. Podpisany został akt kapitulacji Warszawy. Urząd prezydenta RP objął Władysław Raczkiewicz. Nowym premierem został mianowany gen. Władysław Sikorski. Kapitulacja Rejonu Umocnionego „Hel” zakończyła walki na Wybrzeżu.
Na wniosek szefa NKWD Ławrientija Berii Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło uchwałę o rozstrzelaniu polskich jeńców wojennych przebywających w sowieckich obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz polskich więźniów przetrzymywanych przez NKWD na obszarze przedwojennych wschodnich województw Rzeczypospolitej. W wyniku tej decyzji zgładzono ok. 22 tys. osób.
Niemcy zaatakowały Holandię, Belgię i Luksemburg, rozpoczynając ofensywę wojsk niemieckich we Francji. Premierem rządu francuskiego został marszałek Philippe Pétain. Litwa została wcielona do ZSRS. Rozpoczęły się zmasowane niemieckie ataki lotnicze na Anglię.
Niemcy, Włochy i Japonia podpisały pakt trójstronny, zgodnie z którym Japonia uznawała prawo Niemiec i Włoch do ustanowienia nowego ładu w Europie. Rozpoczęła się brytyjska kontrofensywa w Egipcie. W Londynie gen. Winston Churchill i prezydent Franklin D. Roosevelt podpisali tzw. Kartę Atlantycką.
Rozpoczęła się kontrofensywa Armii Czerwonej w rejonie Moskwy, która do końca lutego odrzuciła wojska niemieckie ok. 200 km na zachód. Niemcy rozpoczęli likwidację getta w Lublinie, wysyłając transporty Żydów do obozu śmierci w Bełżcu.
Na konferencji w Casablance spotkali się Churchill i Roosevelt. Odbyła się kapitulacja wojsk niemieckich pod Stalingradem, gdzie do niewoli sowieckiej wzięto ponad 90 tys. żołnierzy.
Władze niemieckie ujawniły odkrycie masowych grobów polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu. Dwa dni później władze ZSRS zaprzeczyły niemieckim twierdzeniom.
Armia Czerwona przekroczyła granicę polsko-sowiecką z 1939 roku. Nastąpiła likwidacja kotła pod Białą Cerkwią i Korsuniem ze znacznymi stratami niemieckimi.
Rozpoczęły się masowe amerykańskie naloty na Niemcy, tzw. operacja „Pointblank”. Armia Czerwona zajęła Krym. Wojska alianckie przełamały we Włoszech tzw. Linię Gustawa.
Siły zbrojne alianckich państw zachodnich rozpoczęły największą operację desantową - lądowanie w Normandii. Zakończono stan wojny Związku Sowieckiego z Bułgarią.
Odwołano Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego, na jego miejsce nominowano gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego. Odbył się nalot amerykańskich bombowców na Tokio.
Wojska 2. Frontu Białoruskiego zdobyły Szczecin. Dowódca obrony Berlina wydał rozkaz zaprzestania walki. Wybuchło powstanie w Pradze. Oddziały Brygady Świętokrzyskiej NSZ wyzwoliły niemiecki obóz koncentracyjny dla kobiet w Holiszowie, uwalniając ok. 700 więźniarek.
1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka zajęła Wilhelmshaven. W kwaterze głównej gen. Dwighta D. Eisenhowera w Reims gen. Alfred Jodl podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy. Na żądanie Stalina kapitulacja Niemiec została powtórzona w Karlhorst. Feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisał bezwarunkową kapitulację.
Na placu Czerwonym odbyła się parada zwycięstwa. Związek Sowiecki wypowiedział wojnę Japonii. Nastąpiła bezwarunkowa kapitulacja Japonii.
tags: #80 #rocznica #ii #wojny #swiatowej #obrazy
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.