19 października w Polsce obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych. Jest to święto państwowe, ustanowione w 2018 roku przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, mające na celu oddanie hołdu „bohaterom, niezłomnym obrońcom wiary i niepodległej Polski”. Data obchodów nawiązuje do tragicznych wydarzeń z 1984 roku - porwania i męczeńskiej śmierci błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki.
Święto przypomina o kluczowej roli, jaką duchowni odegrali w obronie oraz kształtowaniu postaw patriotycznych na przestrzeni dziejów Polski. W okresach utraty niepodległości, to właśnie kapłani często stawali się strażnikami polskości i depozytariuszami utraconej państwowości.
Historia Polski obfituje w przykłady postaw niezłomnych wśród duchownych. W czasach zaborów księża odgrywali nieocenioną rolę w podtrzymywaniu ducha narodu i zachowaniu tożsamości kulturowej. W tym kontekście można wymienić postacie takie jak św. Zygmunt Szczęsny Feliński.
Szczególnie bohaterskie postawy duchownych miały miejsce w kluczowych momentach historii Polski. Ks. Ignacy Skorupka, kapelan żołnierzy Bitwy Warszawskiej, poległ w 1920 roku, stając się symbolem poświęcenia dla ojczyzny. Wielu polskich kapłanów poniosło śmierć podczas II wojny światowej. Wśród nich znajduje się św. Maksymilian Maria Kolbe, męczennik z Auschwitz, a także księża zamordowani przez Sowietów, tacy jak ks. Jan Krenzel i ks. Teodor Walenta, czy ks. Stanisław Dobrzański, ofiara bestialskiego mordu dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich w 1943 roku. Duchowni ginęli wraz z polskimi oficerami w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Bykowni i Kuropatach, byli mordowani jesienią 1939 roku w Piaśnicy, Bydgoszczy, Łobżenicy, Górce Klasztornej i innych miejscach naznaczonych niemiecką Zbrodnią Pomorską.
Ofiarę księży z lat 1939-1945 upamiętnia Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego w czasie II wojny światowej, ustanowiony przez Konferencję Episkopatu Polski w 2002 roku.
Ks. Franciszek Blachnicki (1921-1987) jest zaliczany do najwybitniejszych przedstawicieli polskiego duchowieństwa katolickiego w okresie PRL. Urodził się 24 marca 1921 roku w Rybniku. Przed wybuchem II wojny światowej był aktywnym uczestnikiem polskiego harcerstwa. We wrześniu 1939 roku, jako podchorąży Wojska Polskiego, uczestniczył w wojnie obronnej. W okresie okupacji niemieckiej podjął działalność konspiracyjną na terenie Górnego Śląska. Został aresztowany przez gestapo i w czerwcu 1940 roku osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, gdzie przebywał 13 miesięcy, z czego 9 miesięcy w kompanii karnej oraz przez prawie miesiąc w bunkrze głodowym. W marcu 1942 roku wyrokiem sądu niemieckiego został skazany na karę śmierci przez ścięcie gilotyną za działalność konspiracyjną przeciwko Trzeciej Rzeszy Niemieckiej. Po prawie 5 miesiącach pobytu w celi śmierci, został ułaskawiony, a karę śmierci zamieniono na 10 lat ciężkiego więzienia.
Po zakończeniu II wojny światowej wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie i w 1950 roku przyjął święcenia kapłańskie. Największym i najbardziej dynamicznym dziełem życia ks. Franciszka Blachnickiego był oazowy Ruch Światło-Życie, w którym w latach 1964-1989 wzięło udział ok. 100 tysięcy młodych ludzi. Był represjonowany przez władze komunistyczne w Polsce. Od lat 50-tych XX wieku do nagłej śmierci w 1987 roku był obiektem szykan i inwigilacji, które miały na celu ograniczenie zasięgu jego oddziaływania na polskie społeczeństwo, szczególnie na młodzież. Na emigracji w Carlsbergu ks. Franciszek Blachnicki założył Instytut Niepokalanej Matki Kościoła, Ośrodek „Marianum” i „Chrześcijańską Służbę Wyzwolenia Narodów”.
Jedną z najbardziej ikonicznych postaci związanych z walką o wolność w czasach PRL jest ks. Jerzy Popiełuszko. Urodził się 14 września 1947 roku w Okopach na Podlasiu, w głęboko wierzącej rodzinie. Jego prawdziwe imię brzmiało Alfons. Już od młodości wykazywał zainteresowanie życiem duchowym i służbą ludziom. Po ukończeniu szkoły średniej wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Warszawie, a w maju 1972 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk kard. Stefana Wyszyńskiego.
Jako młody kapłan wyróżniał się prostotą, ogromną wrażliwością na potrzeby wiernych i odwagą w niesieniu pomocy. Cechy te później uczyniły go duchowym opiekunem całego ruchu "Solidarność". Z łatwością nawiązywał kontakt z ludźmi w trudnej sytuacji życiowej, często odwiedzając robotników, chorych i samotnych. Jego empatia i umiejętność słuchania sprawiały, że wierni traktowali go jak bliskiego przewodnika duchowego.
Od końca lat 70. ks. Jerzy posługiwał w parafii św. Stanisława Kostki na Żoliborzu w Warszawie. To właśnie tam zyskał uznanie jako duszpasterz bliski ludziom pracy i rodzinom dotkniętym trudnościami życia codziennego w czasach PRL. Szybko stał się duchowym przewodnikiem robotników oraz środowisk opozycyjnych wobec reżimu, którzy szukali wsparcia moralnego i poczucia wspólnoty w trudnych realiach komunistycznej Polski.
Największe znaczenie miały odprawiane przez niego "Msze za Ojczyznę" - nabożeństwa w intencji wolności, prawdy i bezpieczeństwa Polaków. Były one otwarte dla wszystkich, niezależnie od wieku czy pozycji społecznej. Przyciągały tysiące wiernych, w tym działaczy "Solidarności". W homiliach ks. Jerzy wzywał nie do przemocy ani nienawiści, lecz do pokoju, wytrwałości i solidarności. Powtarzał swoje motto: "zło dobrem zwyciężaj", podkreślając, że opór wobec niesprawiedliwości musi być moralnie czysty i oparty na miłości bliźniego.
Aktywność duszpasterska ks. Jerzego Popiełuszki przyciągała coraz większe tłumy wiernych, w tym działaczy "Solidarności", co budziło niepokój władz komunistycznych. Służba Bezpieczeństwa PRL prowadziła szczegółową inwigilację, monitorując jego telefony, sprawdzając kontakty, fotografując i sporządzając notatki na temat uczestników mszy i spotkań duszpasterskich. W dokumentach tajnych służb ks. Jerzy był określany jako "przywódca opozycji w sutannie". Władze PRL postrzegały go nie tylko jako duchowego przewodnika, ale jako realne zagrożenie dla stabilności systemu.
19 października 1984 roku ks. Jerzy Popiełuszko wracał samochodem z Bydgoszczy do Warszawy po odprawieniu mszy świętej dla ludzi pracy. W okolicach miejscowości Górsk, niedaleko Torunia, jego samochód został zatrzymany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, którzy podszywali się pod milicję drogową. Duchowny został siłą zmuszony do wejścia do innego pojazdu. Mimo pobicia, jego kierowca zdołał uciec i wezwać pomoc. Ks. Jerzy był przewożony w bagażniku przez kilka godzin, podczas których był brutalnie bity. Około północy porywacze przywieźli ks. Popiełuszkę na tamę we Włocławku. Tam wrzucili go do Wisły, prawdopodobnie nieprzytomnego. Ciało zostało obciążone kamieniami, aby nie wypłynęło na powierzchnię. Mimo tego zwłoki wyłowiono 30 października 1984 roku. Sekcja ujawniła liczne obrażenia, które potwierdzały brutalność zbrodni.
Śmierć ks. Jerzego Popiełuszki wstrząsnęła Polską i światem. Stała się symbolem przemocy totalitarnego państwa wobec ludzi walczących o prawdę i sprawiedliwość, a jego postawa niezłomnego kapłana wzmocniła ducha oporu wobec systemu PRL i pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń.
Prof. Paweł Skibiński, historyk z Uniwersytetu Warszawskiego, w rozmowie z PAP w 2021 roku, odnosząc się do określenia „duchowni niezłomni”, wskazał, że w wąskim znaczeniu wskazuje ono na tych księży, „którzy towarzyszyli czynnej działalności antykomunistycznej w pierwszych latach po zakończeniu wojny i po powstaniu państwa komunistycznego”. Historyk zastrzegł jednak, że „duchowni stanowili odrębną kategorię od tych, którzy uczestniczyli w politycznej działalności podziemnej”. W ocenie historyka lepsze jest wobec tego szersze rozumienie określenia „duchowni niezłomni”.
„Należy zwrócić uwagę, że duchowieństwo katolickie było jedną z nielicznych grup społecznych, która miała możliwości i chęć opierania się projektowi stworzenia w Polsce państwa totalitarnego i poddanemu mu w pełni społeczeństwa” - zwrócił uwagę Skibiński. W ocenie Skibińskiego jest wielu księży, których można wskazać jako symbol niezłomności i konsekwencji w obronie wolności religijnych i społecznych. Jako emblematyczne postaci badacz wymienił m.in. duchownych skazywanych za bycie kapelanami oddziałów niepodległościowych, na czele z ks. Władysławem Gurgaczem. Gurgacz był jezuitą; w 1947 r. Skibiński wskazał także na bp. Antoniego Baraniaka, który był przez trzy lata przetrzymywany i torturowany w więzieniu mokotowskim za działalność stricte religijną, oraz ks. Zygmunta Kaczyńskiego prowadzącego działalność wydawniczą, za którą został aresztowany. Kaczyński był posłem na Sejm II RP, członkiem rządu na uchodźstwie, a także dziennikarzem i działaczem społecznym. W więzieniu odsiadywał wyrok za „usiłowanie zmiany przemocą jego [państwa PRL - przyp. red.] ustroju”.
W szerszym znaczeniu za kapłana niezłomnego należy uznać też kard. Stefana Wyszyńskiego, ponieważ bronił swobód społecznych w Polsce, mimo że osobiście z taktyką podziemia niepodległościowego się nie zgadzał, a także kard. Bolesława Kominka.
Władza komunistyczna prześladowała księży także w późniejszych latach PRL. W niewyjaśnionych okolicznościach zmarł w sierpniu 1976 roku ks. Bolesław Stefański. Wielu kapłanów z różnych regionów Polski najpierw zaangażowało się w działalność wpierającą „Solidarność”, a potem w okresie stanu wojennego wspierało podziemie. Obok ks. Popiełuszki należy wyróżnić takich kapłanów, jak bp Ignacy Tokarczuk, a także księża Kazimierz Jancarz z Krakowa, Hilary Jastak z Gdyni oraz ks. Stanisław Małkowski.
Księża stanowili zagrożenie dla władzy również w ostatnim okresie istnienia PRL. Ks. Stefan Niedzielak został zamordowany 20 stycznia 1989 roku, dziesięć dni później zginął ks. Stanisław Suchowolec, a 11 lipca ks. Sylwester Zych. „Morderstwa, do których doszło pod koniec lat osiemdziesiątych, w czasie których ofiarą funkcjonariuszy SB padło trzech duchownych, miały pokazać Kościołowi, że powinien zaprzestać wpierania organizacji takich jak Konfederacja Polski Niepodległej czy tzw. środowisk radykalnych w +Solidarności+” - ocenił dr hab. Mariusz Krzysztofiński. Historyk dodał, że „te zabójstwa miały służyć jako element zastraszenia Kościoła i pokazania, że inne kierunki niż transformacja ustrojowa zaproponowana przez władze PRL nie będą tolerowane”. Był to nacisk nieformalny.
tags: #19 #pazdziernika #swieto #koscielne
Znaczenie prezentów – czy naprawdę podarunki są takie ważne?
W obecnych czasach, gdy dostęp do wszystkiego jeszcze nigdy nie był taki prosty, a sklepowe półki uginają się od przeróżnych przedmiotów, ciężko jest znaleźć coś, co nada się na prezent i uszczęśliwi drugą osobę. Wiele rzeczy obdarowany może po prostu kupić sobie sam, tak więc kupowanie komuś dziesiątego krawata, czy nowej patelni, zdaje się powoli tracić sens. Znaczenie podarunków ewoluowało i dzisiaj obdarowany oczekuje raczej rzeczy, która go zaskoczy i będzie absolutnie wyjątkowa. Może niech to będzie coś, na co nigdy by nie wpadł i nie domyśliłby się, że dostanie właśnie to?! Pozytywne zaskoczenie, radość, wdzięczność i wzruszenie, to emocje które idealnie określają to, jaki powinien być prezent idealny, na miarę XXI wieku.
Copyright ©2021 | niebanalne-prezenty.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone.